Người thầy
Thiếu tướng Đặng Trần Đức (1922-2004), ở Thanh Trì, Hà Nội. Bí danh Ba Quốc, Nguyễn Văn Tá, là Thiếu tướng tình báo Quân đội nhân dân Việt Nam. Nguyên Ủy viên Thường vụ Đảng ủy, Cục trưởng Cục 12, Tổng cục II, Bộ Quốc phòng Việt Nam, phụ trách lực lượng tình báo phía Nam và Campuchia. Trước khi mất, ông là cố vấn cho Tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo và tham gia Ban chỉ đạo Điệp báo Tổng cục.
Phía sau những chiến công lừng lẫy, cuộc đời tình báo của Thiếu tướng Đặng Trần Đức - Ba Quốc còn là câu chuyện xúc động về sự hy sinh, tình yêu thương kỳ lạ của 2 người phụ nữ đã đi qua đời ông.
Bà Thanh là vợ đầu, người miền Bắc. Họ có với nhau hai con tên Giang, Thành. Do yêu cầu công việc, ông phải vào Nam, kết hôn với người khác, bà một mình nuôi dạy con cái mà không hề oán trách. Vợ hai của ông tên Xuân và bốn con Phong, Vũ, Hạnh, Quang. Bà Xuân đoán được công việc của chồng nên giữ im lặng, tập trung chăm sóc gia đình, hạn chế giao lưu với hàng xóm. Sau giải phóng, hai gia đình giữ quan hệ thân thiết. Các con của bà Xuân gọi bà Thanh là mẹ.
Trong cuốn "Người thầy" viết về ông Ba Quốc, ông Nguyễn Chí Vịnh có kể. Dịp Tết năm 1986, khi ông Vịnh về phép, ông Ba Quốc nhờ cầm về gói mì chính nặng 2,5 lạng cho bà Thanh. Ông Ba quản cả tấn mỳ chính và bao nhiêu thứ vật chất quý khác, có bao nhiêu cách để giúp bà ấy, nhưng ông gửi đúng một túi mỳ chính bằng tiền lương mà ông nhờ học trò Vịnh đi mua.
"Gói mỳ chính 2.5 lạng mà bà bảo anh Sơn (con rể ông bà) chia thành bốn phần. Một phần cho nhà chú Hoan, một phần cho anh Mùi (ân nhân của gia đình), một phần cho nhà anh Sơn, còn một phần để vào bếp".
Bà nuốt nước mắt vào trong để cho chồng mình lấy vợ khác, bà đồng ý để cho tổ chức nói dối rằng con gái Giang được đi học đại học, còn con trai Thành thì đi học đóng tàu ở Ba Lan, nhưng thực tế thì không "trải hoa hồng" như vậy.
Bà Giang, con gái tướng Ba Quốc có một tuổi thơ không chỉ cơ cực mà còn đầy oan thác. Bà chứng kiến cảnh mẹ yếu lẩy bẩy, không có bố bên cạnh, một mình gồng gánh gia đình, chăm con, chăm bố chồng, chăm mẹ đẻ.
Những trẻ em nghèo có học bổng được trọn vẹn bộ sách giáo khoa, nhưng nhà mình thì cả 2 chị em có chung 1 quyển toán hoặc văn. Vở viết người ta được 5 thì nhà mình cũng chỉ được 1.
