Người thầy bên dòng Tô Lịch

Ngày ấy, bên dòng Tô Lịch, có một ngôi nhà nhỏ nép dưới những tán cây xanh. Trong ngôi nhà ấy, một người thầy ngày ngày ngồi bên án sách, trước mặt là những học trò đủ mọi tầng lớp. Người ấy chính là Chu Văn An.

Từ thuở nhỏ, Chu Văn An đã nổi tiếng thông minh, ham học. Nhưng điều khiến người đời kính trọng ông không chỉ là học vấn. Ông còn có một tấm lòng ngay thẳng, không ham danh lợi.

Khi đã trưởng thành, ông từng có cơ hội bước vào chốn quan trường. Thế nhưng, ông nhận ra rằng điều mình thực sự muốn làm là truyền lại kiến thức cho những người trẻ. Ông trở về quê, mở trường và tận tâm dạy học.

Một buổi sáng, một cậu học trò nghèo đến trước cửa trường. Quần áo cậu cũ kỹ, đôi dép đã mòn, trên tay chỉ có một quyển sách rách.

Chuậu cúi đầu:

— Thưa thầy, con muốn học, nhưng nhà con nghèo, không có tiền đóng học.

Chu Văn An nhìn cậu thật lâu rồi mỉm cười.

— Người muốn học thì không cần phải giàu. Con có quyết tâm không?

— Dạ có!

— Vậy từ hôm nay, con cứ ở lại học.

Cậu bé xúc động đến rơi nước mắt.

Trong lớp, Chu Văn An không chỉ dạy học trò đọc sách thánh hiền. Ông còn dạy họ cách làm người. Ông thường nói rằng học vấn mà không có đạo đức thì chẳng khác nào con thuyền có buồm nhưng không có người cầm lái.

Một hôm, có người hỏi:

— Thưa thầy, tại sao thầy không ra làm quan để có địa vị và tiền bạc?

Chu Văn An chậm rãi đáp:

— Làm quan có thể giúp được nhiều người, nhưng dạy được một người nên người thì người ấy lại có thể giúp được nhiều người khác. Điều quan trọng không phải mình đứng ở đâu, mà là mình làm được gì.

Năm tháng trôi qua. Những học trò ngày nào lần lượt trưởng thành. Có người làm quan, có người trở về quê, có người tiếp tục dạy học.

Nhưng dù đi đâu, họ vẫn nhớ đến ngôi trường nhỏ bên dòng Tô Lịch và người thầy có mái tóc bạc, giọng nói điềm đạm.

Chu Văn An đã gieo những hạt giống tri thức. Và những hạt giống ấy theo học trò của ông đi khắp nơi, trở thành những cây lớn của đất nước.