Người thầy của muôn đời và biểu tượng "Thất trảm sớ"
Vào giữa thế kỷ XIV, dưới triều đại nhà Trần, triều chính ngày càng trở nên thối nát, bọn gian nịnh lộng quyền lũng đoạn triều đình, khiến lòng dân oán thán khôn nguôi. Giữa lúc hoàng cung đầy rẫy những kẻ xu nịnh, có một vị quan kiêm tư nghiệp Quốc Tử Giám nổi tiếng với tính cách cương trực, thanh cao và lòng yêu nước thương dân sâu sắc, đó chính là danh nho Chu Văn An. Vốn là một nhà giáo mẫu mực, ông đã dành trọn cuộc đời mình để truyền dạy đạo lý làm người và tri thức cho bao thế hệ học trò, trong đó có cả các vương tôn công tử. Không khuất phục trước quyền uy hay tiền tài danh vọng, thầy Chu Văn An luôn giữ mình trong sạch như đóa sen thanh tao giữa bùn nhơn. Khi chứng kiến cảnh vua Trần Dụ Tông mải mê ăn chơi sa đọa, nghe theo lời xúi giục của lũ nịnh thần, vơ vét của cải của nhân dân để thỏa mãn dục vọng ích kỷ, ông vô cùng đau xót. Gạt bỏ mọi lo lắng về sinh mạng bản thân, người thầy giáo già đã dũng cảm dâng lên triều đình bức "Thất trảm sớ" - bản tấu sớ chấn động lịch sử yêu cầu chém đầu bảy tên gian thần bán nước hại dân lúc bấy giờ. Dù biết rằng hành động này chẳng khác nào tự đẩy mình vào chốn hiểm nguy tột cùng, đối mặt với án tử hình từ nhà vua tăm tối, nhưng với chí khí hiên ngang của một bậc đại trí đại nhân, Chu Văn An vẫn thản nhiên làm tròn trách nhiệm của một kẻ sĩ chân chính. Khi vua Trần Dụ Tông bác bỏ tấu sớ và làm ngơ trước lời can gián trung thực ấy, ông chẳng mảy may tiếc nuối bổng lộc triều đình, lập tức treo ấn từ quan, trở về quê nhà ở vùng Phượng Sơn (Chí Linh, Hải Dương) mở trường dạy học, làm thơ, viết sách cho đến cuối đời. Hành động cự tuyệt danh lợi và dũng cảm thưa kiện gian thần của Chu Văn An đã trở thành tượng đài vĩnh cửu về nhân cách thanh cao, lòng trung nghĩa và tinh thần "tôn sư trọng đạo" ngời sáng ngàn đời trong tâm khát của dân tộc Việt Nam.
Nguồn: Đại Việt sử ký toàn thư (Bản kỷ thực lục, Quyển VII - viết về triều đại nhà Trần) kết hợp với các nghiên cứu về danh nhân văn hóa Việt Nam của Viện Sử học và Bộ Giáo dục và Đào tạo.
