Người thầy giáo cầm súng trong ngày Nam Bộ kháng chiến
Ngày 23 tháng 9 năm 1945, chỉ vài tuần sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, quân Pháp nổ súng đánh chiếm Sài Gòn. Người dân Nam Bộ bước vào cuộc kháng chiến trong hoàn cảnh đất nước vừa giành được độc lập.
Trong những ngày ấy, nhiều trí thức, công nhân, học sinh và giáo viên đã rời công việc thường ngày để tham gia chiến đấu. Một trong những người có mặt tại Sài Gòn là Trần Văn Giàu, nhà giáo và nhà hoạt động cách mạng.
Trần Văn Giàu sinh năm 1911 tại Long An. Ông từng học tập ở Pháp và Liên Xô, sau đó trở về hoạt động cách mạng. Năm 1945, ông giữ vai trò Bí thư Xứ ủy Nam Bộ và là một trong những người lãnh đạo phong trào kháng chiến ở Nam Bộ.
Khi quân Pháp nổ súng, các lực lượng tự vệ và nhân dân Sài Gòn nhanh chóng dựng chướng ngại vật, phá đường, lập chiến lũy để ngăn bước tiến của quân Pháp.
Trần Văn Giàu cùng các cán bộ lãnh đạo tổ chức cuộc kháng chiến. Những ngày đầu ấy vô cùng khó khăn: lực lượng vũ trang còn thiếu thốn, vũ khí hạn chế, trong khi quân Pháp được trang bị tốt hơn.
Nhưng cuộc chiến ở Sài Gòn đã khiến thực dân Pháp không thể nhanh chóng kiểm soát toàn bộ Nam Bộ. Lực lượng kháng chiến dần rút ra các vùng ven để xây dựng căn cứ và tiếp tục chiến đấu lâu dài.
Sau này, Trần Văn Giàu trở lại với công việc nghiên cứu và giảng dạy. Ông trở thành một nhà sử học nổi tiếng, để lại nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử Việt Nam.
Cuộc đời ông vì thế có một hành trình khá đặc biệt: từ giảng đường đến chiến khu, rồi từ chiến khu trở lại giảng đường.
Với Trần Văn Giàu, cây bút của một nhà giáo và nhà sử học cũng là một cách chiến đấu. Nhưng trong những ngày Nam Bộ vừa đứng lên bảo vệ nền độc lập, ông đã trực tiếp góp phần lãnh đạo cuộc kháng chiến đầu tiên chống lại sự trở lại của thực dân Pháp.
