NGƯỜI THẦY GIÁO CŨ CỦA BẢN DAO

Giữa những dãy núi mờ sương của Suối Quyền có một ngôi trường nhỏ nằm nép mình bên triền đồi quế. Người dân trong bản thường gọi nơi ấy là “trường của ông Tẩn”.

Ông Tẩn A Phìn là một cựu chiến binh người Dao đã dành cả tuổi trẻ để cầm súng bảo vệ Tổ quốc, rồi lại dành gần nửa cuộc đời sau đó để gieo chữ cho trẻ em vùng cao.

Ông sinh năm 1954 trong một gia đình nghèo ở Suối Quyền. Ngày nhỏ, muốn đến lớp ông phải đi bộ hơn chục cây số đường núi.

Có những hôm mưa lớn, suối dâng cao, ông phải nghỉ học nhiều ngày.

Vì thế nên ông hiểu hơn ai hết cái khó của trẻ em vùng cao khi đi tìm con chữ.

Năm 1973, khi vừa học hết cấp hai, ông tình nguyện nhập ngũ.

Ngày lên đường, thầy giáo cũ đã đưa cho ông một cuốn sổ nhỏ rồi dặn:

“Sau này hòa bình, nếu còn sống trở về thì nhớ giúp trẻ con bản mình được học.”

Ông giữ cuốn sổ ấy suốt những năm tháng chiến tranh.

Ông được phân công vào đơn vị thông tin liên lạc. Công việc của ông là mang điện tín và bảo đảm liên lạc giữa các đơn vị chiến đấu.

Đó là nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm.

Có những đêm ông phải băng rừng hàng giờ trong mưa bom để chuyển công văn.

Một lần, khi đang làm nhiệm vụ, ông cùng đồng đội bị bom vùi giữa giao thông hào.

Người đồng đội đi cùng bị thương rất nặng.

Trong lúc nguy cấp, ông đã cõng bạn chạy suốt một quãng đường dài để tìm quân y.

Sau này nhớ lại, ông thường nói:

“Hồi ấy chỉ nghĩ phải cứu người trước, còn sống chết tính sau.”

Chiến tranh kết thúc, ông trở về Suối Quyền với một vết thương ở chân và chiếc ba lô cũ bạc màu.

Nhưng điều khiến ông day dứt nhất là trong bản vẫn còn quá nhiều trẻ em không biết chữ.

Có em mười tuổi vẫn chưa từng cầm bút.

Có gia đình nghĩ học không quan trọng bằng lên nương làm ngô.

Nhớ lời thầy giáo năm xưa, ông quyết định xin đi học bổ túc rồi trở thành giáo viên của bản.

Ngày ấy trường lớp đơn sơ lắm.

Lớp học chỉ là căn nhà vách gỗ lợp lá cọ, mùa đông gió lùa lạnh buốt.

Không có bàn ghế đủ, học sinh phải ngồi ghép trên những tấm ván dài.

Nhiều hôm trời mưa lớn, học trò đến lớp quần áo ướt sũng, chân lấm đầy bùn đất.

Nhưng ông chưa bao giờ bỏ buổi dạy nào.

Buổi sáng lên lớp, chiều ông lại đi từng nhà vận động học sinh đến trường.

Có hôm đi bộ từ bản này sang bản khác đến tối mịt mới về.

Ông bảo:

“Ngày xưa mình giữ đường liên lạc cho bộ đội. Giờ phải giữ con đường đến trường cho trẻ con.”

Dần dần, học sinh trong bản đông hơn.

Không chỉ trẻ em người Dao ở Suối Quyền, nhiều em người Mông từ Sùng Đô hay học sinh ở Nậm Mười, Sơn Lương cũng đến học.

Ông Tẩn không chỉ dạy chữ.

Ông còn dạy học trò cách yêu quê hương, giữ gìn bản sắc dân tộc và biết ơn những người đã hy sinh cho đất nước.

Nhiều học sinh của ông sau này trở thành giáo viên, cán bộ xã, bộ đội rồi quay về giúp quê hương.

Có người khi thành đạt vẫn trở lại trường cũ nắm tay ông xúc động nói:

“Nếu không có thầy thì chúng em đã không có ngày hôm nay.”

Giờ đây, ông Tẩn đã già.

Mái tóc bạc trắng như sương phủ trên núi cao.

Nhưng mỗi sáng, ông vẫn chống gậy ra đứng trước sân trường nghe tiếng học sinh đọc bài vang vọng giữa núi rừng.

Nhìn lá cờ đỏ tung bay trên mái trường mới xây khang trang, người cựu binh già lặng lẽ mỉm cười.

Ông hiểu rằng cuộc chiến đẹp nhất đời mình không chỉ là những năm tháng cầm súng nơi chiến trường, mà còn là hành trình giữ ánh sáng con chữ cho trẻ em vùng cao quê hương.