Người Thầy giữ lớp học

Giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt, ở nhiều vùng giải phóng, tiếng bom chưa bao giờ ngừng hẳn. Nhưng cũng chính nơi ấy, vẫn có những lớp học được dựng lên bằng tre lá, nơi những đứa trẻ học từng con chữ dưới ánh đèn dầu leo lét.

Trong chiến tranh, giữ được trường học cũng quan trọng như giữ một trận địa. Vì người ta hiểu rằng, nếu trẻ em còn được học, thì tương lai của đất nước vẫn còn hy vọng.

Năm 1973, đơn vị tôi từng đóng quân gần một vùng căn cứ ở miền Đông Nam Bộ. Nơi đó có một người thầy giáo tên Minh. Ông không cầm súng chiến đấu ngoài mặt trận, nhưng cả vùng ai cũng kính trọng gọi ông là “người lính giữ chữ”.

Thầy Minh trước kia từng dạy học ở thị xã. Khi chiến tranh lan rộng, trường lớp bị bom đánh sập, nhiều người bỏ đi nơi khác. Nhưng thầy không rời vùng căn cứ.

Ông nói:

“Bom có thể phá trường, nhưng không thể để trẻ con thất học.”

Vậy là giữa rừng sâu, thầy dựng một lớp học bằng tre nứa và lá cọ.

Bàn ghế được ghép từ thân cây rừng. Bảng đen làm bằng gỗ cháy. Phấn viết đôi khi phải dùng đất trắng nghiền nhỏ.

Học sinh đủ mọi lứa tuổi. Có em vừa học vừa giữ em nhỏ, có em ban ngày theo cha mẹ đi tránh càn, tối mới tới lớp.

Dù thiếu thốn đủ thứ, tiếng đọc bài vẫn vang lên mỗi đêm giữa rừng.

Tôi còn nhớ lần đầu tới lớp học ấy.

Giữa tiếng côn trùng và ánh đèn dầu yếu ớt, thầy Minh vẫn đứng giảng bài rất say mê. Bên ngoài chiến tranh đang diễn ra dữ dội, nhưng bên trong lớp học nhỏ, lũ trẻ vẫn chăm chú tập viết từng con chữ.

Một cậu bé hỏi:

“Thầy ơi, sau này hết chiến tranh tụi con có được đi học trường lớn không?”

Thầy Minh mỉm cười:

“Chắc chắn có. Và lúc đó đất nước mình sẽ đẹp lắm.”

Câu trả lời giản dị ấy khiến tôi nhớ mãi.

Nhưng vùng giải phóng lúc ấy rất nguy hiểm. Địch thường xuyên càn quét để tìm cơ sở cách mạng.

Một đêm cuối mùa khô, khi lớp học đang diễn ra, bất ngờ có tiếng báo động vọng từ đầu làng:

“Địch tới!”

Tiếng chó sủa vang lên dồn dập.

Lũ trẻ hoảng sợ.

Thầy Minh lập tức bình tĩnh:

“Tất cả xuống hầm!”

Bên dưới lớp học có một hầm trú ẩn nhỏ do chính thầy cùng dân làng đào từ trước.

Thầy đưa từng em xuống trước.

Tiếng súng bắt đầu nổ phía xa.

Ánh lửa bùng lên giữa những mái nhà.

Tôi cùng vài đồng đội nhanh chóng hỗ trợ dân làng sơ tán.

Nhưng khi kiểm tra lại, thầy Minh phát hiện còn một bé gái đang kẹt bên trong lớp học vì quá hoảng sợ.

Lúc đó địch đã tiến rất gần.

Tôi kéo tay thầy:

“Không kịp đâu!”

Nhưng thầy gạt ra:

“Con bé còn ở trong!”

Rồi ông lao ngược về phía lớp học đang cháy dở.

Khói đen bốc lên dày đặc.

Mái lá bắt đầu bén lửa sau đợt pháo kích.

Chúng tôi đứng ngoài mà tim như nghẹt lại.

Vài phút sau, giữa làn khói dày, thầy Minh ôm được bé gái chạy ra ngoài.

Ngay lúc ấy, một tiếng nổ lớn vang lên phía sau.

Sức ép hất cả hai ngã xuống đất.

Tôi và đồng đội lao tới kéo họ ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Bé gái chỉ bị thương nhẹ.

Nhưng lưng thầy Minh đã đầy máu vì mảnh đạn.

Dù đau đớn, ông vẫn hỏi ngay:

“Lũ nhỏ… đủ hết chưa?”

Khi nghe chúng tôi trả lời tất cả học sinh đều an toàn, thầy mới khẽ gật đầu.

Sau trận càn hôm ấy, lớp học nhỏ bị thiêu rụi hoàn toàn.

Nhiều người nghĩ chắc sẽ không còn lớp học nữa.

Nhưng chỉ vài ngày sau, giữa khoảng đất cháy đen, thầy Minh lại cùng dân làng dựng lên một lớp mới.

Tấm bảng cũ được nhặt lại, lau sạch tro bụi rồi tiếp tục dùng.

Lũ trẻ lại ngồi học dưới ánh đèn dầu như chưa từng có trận bom nào xảy ra.

Thầy Minh mất vài tháng mới hồi phục vết thương, nhưng chưa bao giờ nghỉ dạy.

Ông nói:

“Chừng nào còn trẻ con muốn học, tôi còn đứng lớp.”

Sau chiến tranh, nhiều học sinh năm ấy đã trở thành bác sĩ, giáo viên, cán bộ.

Mỗi lần nhắc về thầy Minh, ai cũng nhớ đến người đàn ông gầy gò đã dùng cả cuộc đời để giữ lấy con chữ giữa thời hoa lửa.

Với tôi, thầy không chỉ là một người giáo viên.

Thầy là người đã giữ cho hy vọng của cả một thế hệ không bị vùi lấp dưới bom đạn chiến tranh.