Người thầy không bước qua cánh cửa danh lợi
Chu Văn An từng đỗ Thái học sinh nhưng không lập tức ra làm quan. Ông trở về quê mở trường, dành nhiều năm cho việc dạy học. Lựa chọn ấy khiến hình ảnh Chu Văn An gắn với nghề giáo từ rất sớm và trở thành một phần quan trọng trong ký ức lịch sử về ông.
Trong xã hội phong kiến, đỗ đạt thường mở ra con đường làm quan. Tuy nhiên, Chu Văn An lại lựa chọn trở về quê sau khi đỗ Thái học sinh. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi rằng ông ở nhà mở trường dạy học, truyền bá Nho học và bài trừ hủ tục.
Sự lựa chọn ấy không có nghĩa ông đứng ngoài những vấn đề của xã hội. Trái lại, giáo dục chính là cách ông tác động vào con người và cộng đồng. Học trò tìm đến ngày càng đông, danh tiếng của ông lan rộng.
Chu Văn An quan niệm người học không chỉ cần tích lũy kiến thức mà còn phải rèn luyện nhân cách. Vì vậy, trường học của ông trở thành nơi đào tạo con người chứ không đơn thuần là nơi truyền đạt sách vở.
Sau này, triều Trần Minh Tông mời ông giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám. Từ người thầy ở một làng quê, Chu Văn An bước vào trung tâm giáo dục của quốc gia.
Con đường ấy tạo nên một nét đặc biệt trong cuộc đời ông: dù giữ chức vụ trong triều hay trở lại núi Phượng Hoàng, ông vẫn giữ vai trò của một người thầy.
