"Người thầy mặc áo lính" và những lớp học trong nhà tù khét tiếng
Năm 1965, khi đang là giáo viên tại Thanh Hóa, ông Hà Ngọc Đào đã viết hai bức thư bằng máu gửi Bộ Quốc phòng và Bộ Giáo dục để xin đi B - tình nguyện vượt Trường Sơn vào miền Nam công tác. Suốt 10 năm sau đó, ông không chỉ dạy học mà còn tham gia chiến đấu bảo vệ cơ sở cách mạng, xây dựng nền giáo dục mới tại vùng giải phóng Đắk Lắk
Tôi quyết tâm nhịn ăn một tuần để thử sức mình - nếu lỡ lạc đơn vị, trốn trong rừng thiếu lương thực có chịu nổi không", nhà giáo Hà Ngọc Đào chia sẻ về những ngày chuẩn bị cho hành trình đi B. Lúc bấy giờ, ông 24 tuổi, đang công tác trong ngành Giáo dục tỉnh Thanh Hóa .
Do chính sách thời đó chưa cho phép gia đình có con một được đi B, ông đã nhờ bố viết thư đồng ý và tự viết hai bức thư bằng máu gửi lên Bộ Quốc phòng, Bộ Giáo dục. Cuối năm 1965, ông được chấp thuận .
Đoàn của ông khởi hành từ Hà Nội tháng 12/1965, mất gần 4 tháng hành quân bộ qua Trường Sơn mới đến điểm tập kết tại căn cứ H9, huyện Krông Bông, Đắk Lắk. Trên đường đi, phải đối mặt với bom đạn và hiểm nguy; một cán bộ trong đoàn đã hy sinh .
Từ tháng 4/1966 đến ngày giải phóng, suốt 10 năm, ông và đồng nghiệp không chỉ thực hiện nhiệm vụ giáo dục mà còn tự túc sản xuất lương thực, tham gia chiến đấu bảo vệ cơ quan và đồng bào . Ông được phân công thực hiện ba nhiệm vụ: xây dựng phong trào giáo dục địa phương (xóa mù chữ, biên soạn sách tiếng Êđê và dạy song ngữ); bồi dưỡng giáo viên tại trường Trung cấp Sư phạm; và bổ túc văn hóa cho cán bộ .
Đặc biệt, ông còn làm công tác xây dựng cơ sở cách mạng tại thị xã Buôn Ma Thuột, chuẩn bị lực lượng tiếp quản và xây dựng nền giáo dục cách mạng Đắk Lắk sau 1975 .
Ở tuổi 84, nhà giáo Hà Ngọc Đào vẫn minh mẫn, tiếp tục đồng hành cùng các hoạt động tri ân của Hội Cựu giáo chức tỉnh Đắk Lắk
