NGƯỜI THẦY MANG CON CHỮ LÊN VÙNG CAO- ANH HÙNG LAO ĐỘNG NGUYỄN VĂN BÔN

Trong hành trình xây dựng nền giáo dục Việt Nam, có những người thầy đã lựa chọn cho mình một con đường vô cùng gian khó: rời quê hương, rời cuộc sống thuận lợi để đem con chữ đến với đồng bào ở những vùng núi xa xôi. Anh hùng Lao động Nguyễn Văn Bôn, sinh năm 1937, quê tỉnh Bắc Ninh, là một người như vậy. Câu chuyện về ông không gắn với những trận đánh ngoài chiến trường mà gắn với một “mặt trận” đặc biệt – mặt trận xóa mù chữ, xây dựng trường lớp và đưa giáo dục đến với đồng bào vùng cao. Bằng lòng yêu nghề, sự tận tụy và ý chí vượt qua gian khổ, ông đã dành nhiều năm cuộc đời để gieo những hạt giống tri thức ở những nơi điều kiện học tập còn vô cùng thiếu thốn.

Sinh ra trong một vùng quê giàu truyền thống hiếu học, Nguyễn Văn Bôn sớm nhận thức được giá trị của việc học. Trong những năm đất nước còn nhiều khó khăn, giáo dục ở miền núi và vùng cao gặp vô vàn trở ngại. Địa hình hiểm trở, giao thông cách trở, dân cư sống phân tán, cơ sở vật chất thiếu thốn khiến việc mở trường và duy trì sĩ số học sinh trở thành một nhiệm vụ rất khó khăn. Nhiều trẻ em ở vùng cao chưa có điều kiện đến trường, nhiều người dân chưa biết đọc, biết viết. Trong hoàn cảnh ấy, những người giáo viên sẵn sàng lên vùng cao không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là những người đặt nền móng cho sự phát triển lâu dài của cả một cộng đồng.

Nguyễn Văn Bôn đã lựa chọn con đường ấy. Ông đem tuổi trẻ và nhiệt huyết của mình gắn với sự nghiệp giáo dục ở miền núi, chấp nhận cuộc sống thiếu thốn để làm công việc mà ông tin rằng có thể thay đổi tương lai của đồng bào. Đối với người thầy vùng cao, đứng lớp chỉ là một phần công việc. Muốn học sinh đến trường, người giáo viên còn phải vận động gia đình, tìm cách duy trì lớp học, giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn và từng bước tạo dựng niềm tin của người dân đối với việc học.

Những ngày đầu lên vùng cao chắc chắn không hề dễ dàng. Điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, đường đi khó khăn, trường lớp đơn sơ, sách vở và đồ dùng dạy học hạn chế. Người giáo viên phải thích nghi với một môi trường hoàn toàn khác với quê hương mình. Nhưng thay vì coi gian khổ là trở ngại, Nguyễn Văn Bôn biến nó thành động lực để cố gắng. Ông hiểu rằng nếu những người làm giáo dục không đến với đồng bào vùng cao thì khoảng cách về cơ hội học tập giữa miền núi và miền xuôi sẽ còn kéo dài.

Điều đặc biệt trong cách làm của ông là không chỉ chú trọng dạy chữ mà còn quan tâm đến việc xây dựng phong trào học tập trong cộng đồng. Một lớp học chỉ thực sự tồn tại lâu dài khi người dân hiểu được ý nghĩa của việc học. Vì vậy, người thầy phải kiên trì tuyên truyền, vận động và thuyết phục. Với học sinh, ông tìm cách tạo niềm vui trong học tập; với phụ huynh, ông giúp họ hiểu rằng biết chữ sẽ mở ra nhiều cơ hội cho con em mình; với cộng đồng, ông góp phần xây dựng nhận thức rằng giáo dục chính là con đường để vùng cao thoát khỏi đói nghèo và từng bước phát triển.

Trong công việc ấy, Nguyễn Văn Bôn không chỉ là người dạy học mà còn là người xây dựng niềm tin. Có thể hình dung hình ảnh người thầy đi qua những con đường núi, đến từng bản làng để vận động học sinh đến lớp, rồi trở về với công việc chuẩn bị bài giảng trong điều kiện thiếu thốn. Những việc làm ấy không ồn ào nhưng đòi hỏi sự kiên trì rất lớn. Một người giáo viên có thể giảng một bài học trong vài giờ, nhưng để thay đổi nhận thức của một cộng đồng về giáo dục có khi phải mất nhiều năm.

“Mang ánh sáng con chữ lên vùng cao” vì thế không chỉ là một cách nói về nghề nghiệp của Nguyễn Văn Bôn. Đó còn là hình ảnh biểu tượng cho những đóng góp của ông đối với đồng bào miền núi. Nếu trước đây nhiều người phải sống trong cảnh thiếu thông tin vì không biết đọc, biết viết, thì những lớp học do các thầy cô mở ra đã giúp họ tiếp cận với sách báo, kiến thức và những cơ hội mới. Đối với trẻ em, một chữ cái được học hôm nay có thể trở thành bước đầu tiên dẫn đến một tương lai khác.

Những đóng góp bền bỉ trong sự nghiệp giáo dục của Nguyễn Văn Bôn cuối cùng đã được Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lao động. Đây là sự ghi nhận không chỉ đối với thành tích cá nhân của ông mà còn đối với tinh thần của những người giáo viên đã dành cả tuổi trẻ cho sự nghiệp giáo dục ở những vùng khó khăn. Danh hiệu ấy càng có ý nghĩa khi đặt trong bối cảnh đất nước còn nhiều thiếu thốn, khi mỗi lớp học được mở ở vùng cao đều là một bước tiến trong công cuộc nâng cao dân trí.

Điều đáng quý nhất trong câu chuyện của Nguyễn Văn Bôn là ông không coi nghề giáo chỉ là một công việc để mưu sinh mà xem đó là một sứ mệnh. Với ông, mỗi học sinh biết đọc, biết viết là một thành quả; mỗi lớp học được duy trì là một bước tiến; mỗi gia đình hiểu được giá trị của giáo dục là một hạt giống được gieo xuống cho tương lai. Chính từ những điều tưởng như nhỏ bé ấy, giáo dục vùng cao từng bước thay đổi.

Cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng Lao động Nguyễn Văn Bôn cũng cho thấy một hình thức cống hiến rất đặc biệt. Người lính có thể chiến đấu để bảo vệ đất nước bằng vũ khí, còn người thầy chiến đấu chống đói nghèo, lạc hậu bằng tri thức. Nếu chiến thắng trên chiến trường bảo vệ độc lập của dân tộc thì giáo dục lại góp phần xây dựng con người và tạo nền tảng cho sự phát triển của đất nước trong thời bình. Vì vậy, công lao của những người thầy như Nguyễn Văn Bôn có ý nghĩa lâu dài, bởi thành quả của giáo dục không chỉ được nhìn thấy trong một ngày mà còn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Từ quê hương Bắc Ninh, Nguyễn Văn Bôn đã mang hành trang của người thầy đến với những vùng cao còn nhiều gian khó. Ông đã dành tuổi trẻ, trí tuệ và lòng nhiệt huyết để đưa con chữ đến với những học sinh và đồng bào còn thiếu thốn cơ hội học tập. Câu chuyện của ông là câu chuyện về một người thầy lấy tri thức làm ánh sáng, lấy sự tận tụy làm động lực và lấy sự tiến bộ của học trò làm niềm vui. Danh hiệu Anh hùng Lao động là sự ghi nhận xứng đáng cho một cuộc đời tận tâm với giáo dục, đồng thời là lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị cao quý của nghề dạy học: gieo một con chữ hôm nay chính là gieo một tương lai tốt đẹp hơn cho đất nước ngày mai.