Người Thầy Thuốc Biến Giảng Đường Thành Chiến Lũy

Mùa đông năm 1946, Hà Nội rực lửa khói bom của những ngày đầu toàn quốc kháng chiến. Giữa dòng người hối hả sơ tán lên chiến khu Việt Bắc, có một người đàn ông dáng vẻ tri thức mang theo chiếc ba lô nặng trĩu. Bên trong không phải vàng bạc hay tư trang quý giá. Đó là những bản thảo nghiên cứu, sơ đồ giải phẫu và dụng cụ y tế. Người đàn ông đó là Đỗ Xuân Hợp. Ông vừa từ bỏ cuộc sống nhung lụa tại phố Hàng Đào và danh vọng đỉnh cao để dấn thân vào gian khổ.

Từ nhung lụa đô thành đến bùn lầy chiến khu

Sinh ra tại phố Hàng Đào sầm uất vào năm 1906, Đỗ Xuân Hợp là một trí thức Tây học đỉnh cao. Trước Cách mạng, ông đã lừng danh giới y học khi cùng Giáo sư người Pháp Pierre Huard công bố những công trình nhân trắc học tiên phong về hình thái người Việt Nam. Bản thân ông là "ông tổ" đặt nền móng cho ngành Giải phẫu học hiện đại nước nhà.

Thế nhưng, khi Tổ quốc gọi tên, người con của Hà Nội ấy đã không hề do dự:

• Xếp lại nhung lụa: Ông từ bỏ phòng thí nghiệm tiện nghi và mức lương cao ngất ngưỡng thời bấy giờ.

Vị Hiệu trưởng mang quân hàm Thiếu tướng

Năm 1950, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, ông được tin tưởng giao trọng trách Hiệu trưởng Trường Đại học Quân y (nay là Học viện Quân y). Suốt gần 30 năm chèo lái (1950 – 1979), ông đã biến ngôi trường thành "lò luyện" những chiến sĩ áo trắng quả cảm.

Năm 1955, ghi nhận những đóng góp to lớn của ông cho y học quân sự, Nhà nước đã phong hàm Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam và học hàm Giáo sư cho ông. Ông trở thành một trong những vị tướng đặc biệt nhất: vị tướng không trực tiếp cầm súng ra trận, nhưng mệnh lệnh của ông đã cứu sống hàng vạn cuộc đời qua từng đường dao mổ.

Ngọn đuốc sáng mãi đến mai sau

Sau ngày hòa bình, Giáo sư Đỗ Xuân Hợp tiếp tục cống hiến cho y học và lập pháp với vai trò Ủy viên Thường vụ Quốc hội khóa IV. Ngày 17/12/1985, trái tim của người thầy thuốc vĩ đại ngừng đập ở tuổi 79 do tuổi già sức yếu. Trước khi nhắm mắt, ông kịp đón nhận danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau này, ông được truy tặng thêm Giải thưởng Hồ Chí Minh danh giá.

Câu chuyện về cuộc đời ông không có tiếng súng nổ giòn giã, nhưng lại là bản hùng ca bất diệt về một trí thức yêu nước, dùng tri thức làm vũ khí, biến tình yêu đồng bào thành động lực để vượt qua những năm tháng hoa lửa của dân tộc.