Người thầy tình báo Mười Hương – Bản lĩnh thép trong những năm tháng đấu trí với kẻ thù

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, có những con người không chỉ được nhớ đến bởi những chiến công trực tiếp trên chiến trường, mà còn bởi trí tuệ, bản lĩnh và sự hy sinh thầm lặng trong những cuộc đấu trí sinh tử với kẻ thù. Mười Hương là một trong những con người như thế.

Trong số những cán bộ Công an được chi viện cho chiến trường miền Nam, đồng chí Mười Hương – người thầy tình báo đã đào tạo nên nhiều điệp viên lừng lẫy như Phạm Xuân Ẩn, Phạm Ngọc Thảo, Vũ Ngọc Nhạ, Lê Hữu Thúy… – là một nhân vật đặc biệt. Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí là câu chuyện về lòng trung thành, ý chí kiên định và trí tuệ của một người chiến sĩ hoạt động trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

Từ người thanh niên yêu nước đến cán bộ tiền thân của ngành Công an

Theo Thiếu tướng Phan Văn Lai, đồng chí Mười Hương tên thật là Trần Ngọc Ban, quê ở Vụ Bản, Bình Lục, Hà Nam (cũ). Đồng chí tham gia cách mạng từ năm 1937, khi còn rất trẻ, trong phong trào Thanh niên Dân chủ Phản đế.

Con đường cách mạng của người thanh niên ấy sớm phải đối mặt với sự đàn áp khốc liệt của thực dân Pháp. Khi còn ở tuổi vị thành niên, đồng chí đã bị địch bắt và giam giữ tại Hà Nội. Nhà tù không khuất phục được ý chí của người thanh niên cách mạng mà ngược lại, trở thành một trong những môi trường tôi luyện bản lĩnh chính trị, ý chí và sự kiên định của đồng chí.

Trong những năm 1943–1945, đồng chí công tác tại một Đội trực thuộc Thường vụ Trung ương – tổ chức được xem là tiền thân của ngành Công an sau này. Đây cũng là thời gian đồng chí có điều kiện làm việc trực tiếp với đồng chí Trường Chinh, qua đó tiếp tục được rèn luyện về bản lĩnh chính trị, phương pháp công tác và tư duy tổ chức.

Nhận nhiệm vụ đặc biệt vào Nam

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt thành hai miền. Trong bối cảnh cách mạng miền Nam đứng trước những thử thách vô cùng khắc nghiệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao đồng chí Mười Hương nhiệm vụ chi viện vào Ban Địch tình Xứ ủy Nam Bộ, trực tiếp lãnh đạo một số đầu mối của mạng lưới tình báo.

Đây là nhiệm vụ đặc biệt, đòi hỏi người cán bộ không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn phải có trí tuệ, khả năng phán đoán, sự tỉnh táo và tuyệt đối giữ bí mật.

Trong khoảng thời gian hoạt động tại miền Nam, đồng chí Mười Hương đã góp phần xây dựng và chỉ đạo những mạng lưới tình báo quan trọng. Đồng chí cũng là người đào tạo, dìu dắt nhiều cán bộ tình báo sau này trở thành những nhân vật nổi bật, trong đó có Phạm Xuân Ẩn, Phạm Ngọc Thảo, Vũ Ngọc Nhạ, Lê Hữu Thúy.

Đó không chỉ là sự truyền đạt nghiệp vụ. Đằng sau những người học trò ấy là cả một phương pháp đào tạo đặc biệt: rèn luyện khả năng tư duy độc lập, sự nhạy bén, bản lĩnh và quan trọng nhất là lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng.

Sáu năm trong “địa ngục trần gian”

Năm 1958, sau một thời gian hoạt động, đồng chí Mười Hương bị địch bắt và giam giữ tại nhà tù “Chiến hầm” ở Huế – nơi được mệnh danh là một trong những “địa ngục trần gian”, từng giam giữ nhiều cán bộ cách mạng.

Đối với một cán bộ tình báo, bị bắt đồng nghĩa với việc phải đối mặt với nguy cơ vô cùng lớn: kẻ thù không chỉ tìm cách khai thác thông tin về cá nhân mà còn tìm mọi cách truy tìm tổ chức, cơ sở, mạng lưới và những người đang hoạt động bí mật.

Trong suốt 6 năm bị giam cầm, đồng chí Mười Hương phải chịu đựng nhiều hình thức tra khảo, đối xử tàn bạo của kẻ thù. Có thời điểm đồng chí còn phải trực tiếp đối chất với ba anh em Ngô Đình Diệm, Ngô Đình Nhu và Ngô Đình Cẩn.

Nhưng tất cả những sức ép ấy đều không thể khuất phục được người chiến sĩ cách mạng.

Theo Anh hùng Phan Văn Lai, khi bị bắt, đồng chí Mười Hương từng nói thẳng với kẻ thù:“Người cách mạng bị bắt có ba việc không làm: Không khai báo, không nói xấu cách mạng, không nói xấu Chính phủ Cụ Hồ…”

Một câu nói ngắn gọn nhưng thể hiện một nguyên tắc sống mà đồng chí đã giữ vững trong suốt những năm tháng tù đày.

Đồng chí hiểu rằng mình có thể bị bắt, có thể phải đối diện với cái chết, nhưng không thể vì sự sống của bản thân mà phản bội đồng đội, phản bội tổ chức và lý tưởng mà mình đã lựa chọn.

“Có chết cũng phải thanh thản và trong sáng”

Điều đáng khâm phục ở Mười Hương không chỉ là sự gan dạ trước những đòn tra khảo mà còn là bản lĩnh trong những cuộc đấu trí với kẻ thù.

Bị bắt và xác định rằng “chắc chết thôi”, đồng chí vẫn giữ một quan niệm giản dị nhưng đầy sức nặng: nếu phải chết thì cũng phải chết một cách thanh thản và trong sáng.

Với người cán bộ tình báo, sự im lặng không đơn thuần là không nói. Đó là cả một cuộc đấu trí. Mỗi câu hỏi của kẻ thù đều có thể là một cái bẫy; mỗi lời nói đều có thể làm lộ một phần bí mật. Vì vậy, người chiến sĩ phải luôn tỉnh táo, biết mình đang ở đâu, kẻ thù muốn gì và đâu là giới hạn tuyệt đối không được vượt qua.

Qua những tài liệu ghi chép và những lời kể của chính đồng chí Mười Hương sau này, có thể thấy một trong những bài học lớn nhất từ thời gian tù đày chính là khi không thể né tránh cuộc đối đầu, phải trực diện đấu trí với kẻ thù bằng sự kiên trung, tỉnh táo và sáng suốt.

Sáu năm trong nhà tù ở Huế vì thế không chỉ là sáu năm chịu đựng gian khổ. Đó còn là sáu năm của một cuộc đấu trí dai dẳng, nơi bản lĩnh chính trị và trí tuệ của người chiến sĩ được thử thách đến tận cùng.Người thầy của những chiến sĩ tình báo

Nhắc đến Mười Hương, người ta không chỉ nhớ đến một người chiến sĩ từng trải qua những năm tháng tù đày khắc nghiệt. Đồng chí còn được biết đến như một người thầy tình báo đặc biệt.

Những người học trò mà đồng chí từng đào tạo, dìu dắt như Phạm Xuân Ẩn, Phạm Ngọc Thảo, Vũ Ngọc Nhạ, Lê Hữu Thúy… sau này đã trở thành những cán bộ tình báo nổi tiếng.

Điều đó cho thấy tầm nhìn và khả năng đào tạo cán bộ của Mười Hương. Trong công tác tình báo, bên cạnh nghiệp vụ, người cán bộ phải có bản lĩnh, khả năng phán đoán và đặc biệt là biết giữ mình trước những tình huống phức tạp.

Có lẽ chính những trải nghiệm từ thời kỳ hoạt động cách mạng, những năm tháng bị bắt và những cuộc đấu trí trong nhà tù đã tạo nên ở Mười Hương một phương pháp giáo dục rất riêng: đào tạo con người trước khi đào tạo nghiệp vụ; rèn bản lĩnh trước khi giao nhiệm vụ.

Một cuộc đời – một bài học về lòng trung thành

Nhìn lại cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Mười Hương, đặc biệt là sáu năm bị giam giữ ở Huế, càng thấy rõ phẩm chất trung trực, sắt son của một người chiến sĩ cách mạng.

Từ một thanh niên tham gia cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ, từng bị thực dân Pháp bắt giam; đến người cán bộ công tác tại tổ chức tiền thân của ngành Công an; rồi nhận nhiệm vụ đặc biệt vào chiến trường miền Nam, xây dựng và lãnh đạo mạng lưới tình báo; cuối cùng là sáu năm đối diện với nhà tù và những cuộc đấu trí khắc nghiệt – mỗi chặng đường đều góp phần tạo nên chân dung một người chiến sĩ có ý chí, trí tuệ và lòng trung thành đặc biệt.

Mười Hương đã lựa chọn con đường cách mạng và giữ trọn lựa chọn ấy ngay cả khi phải đối diện với những thời khắc khắc nghiệt nhất của cuộc đời.

Đồng chí không chỉ là một người thầy của nhiều cán bộ tình báo, một cán bộ tiêu biểu của lực lượng Công an nhân dân, mà còn là biểu tượng về bản lĩnh của người chiến sĩ cách mạng trước những thử thách sinh tử.

Câu chuyện về Mười Hương vì thế không chỉ thuộc về lịch sử ngành Công an hay lịch sử tình báo cách mạng Việt Nam. Đó còn là một bài học sâu sắc về lòng trung thành, khí tiết, trí tuệ và trách nhiệm đối với Tổ quốc – những phẩm chất luôn có giá trị đối với các thế hệ hôm nay và mai sau.