Người thầy Võ Nguyên Giáp (3)

Yêu nước và chọn nghề giáo để phục vụ cách mạngSinh ra và lớn lên trong “một thời đoạn lịch sử nhiều bi kịch và nghịch lí” Võ Nguyên Giáp ngày càng cảm nhận rõ nỗi khổ của một dân tộc không có tự do, sớm hình thành ý thức trách nhiệm với dân tộc, với đất nước. Những năm tháng học ở Huế, ông được mở rộng tầm nhìn, suy nghĩ nhiều hơn đến hành động của mình trước thời cuộc.Võ Nguyên Giáp đã nung nấu ý nghĩ “... sau này mình sẽ đi dạy học, sẽ dần gieo vào đầu óc bọn trẻ lòng yêu nước, yêu tự do là những thứ đang bị thực dân nước ngoài chà đạp” . Tình yêu nước, yêu thương dân tộc chính là động lực để ông dấn thân vào con đường cách mạng và lựa chọn nghề giáo là điểm khởi đầu cho việc thực hiện lý tưởng của mình.Năm 1934, sau khi đỗ tú tài toàn phần, Võ Nguyên Giáp đã trở thành một giáo viên Lịch sử tại Trường tư thục Thăng Long (Hà Nội). Ông được học sinh kính trọng và ca ngợi là dạy giỏi bởi thầy Giáp lên lớp với nhiệt huyết, sự am hiểu tường tận về những vấn đề lịch sử và được trình bày theo cách riêng của mình.Theo họa sỹ Phan Kế An: “Thầy Giáp luôn dùng những câu chuyện cách mạng để đưa tinh thần cách mạng đó vào Việt Nam. Cách dạy đó vừa hấp dẫn vừa khiến học sinh sôi nổi, quan trọng hơn nó đã khơi dậy được tinh thần yêu nước của tuổi trẻ”. “Ông truyền bá không biết mệt mỏi những ý tưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin qua các bài giảng trên lớp, trong các buổi trò chuyện với học sinh, với đồng nghiệp”. Tất nhiên, thầy Giáp đã không dừng lại ở đó. Giữa năm 1940, ông đã rời Trường tư thục Thăng Long bước sang chặng đường mới, để lại trong ký ức không thể nào quên của các học trò Thăng Long một hình ảnh thầy Giáp với những bài giảng thấm đượm tinh thần yêu nước và nhiệt tình cách mạng. Tinh thần đó cũng là hành trang quan trọng bậc nhất của thầy Giáp trong suốt cuộc đời.Tấm gương tự học và học tập suốt đờiĐại tướng Võ Nguyên Giáp cho rằng “có nhiều cách học, trong đó cách học quan trọng nhất và tốt nhất đó là tự học”. Thành công của ông trên con đường cách mạng là nhờ một phần rất quan trọng vào điều đó. Làm tướng quân nhưng không qua một lớp quân sự bài bản nào, ông đã nỗ lực tự học, biết lắng nghe, tổng kết kinh nghiệm. Ông đọc nhiều về lịch sử và tìm được ở đó rất nhiều bài học quý giá. “Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Đại tướng đi công tác thường có người gánh sách đi theo, như vậy việc học tập của đại tướng là việc học tập suốt đời”.Ông đã không ngừng học tập trên chiến trường-đó là trường học khắc nghiệt nhất. Với ông, "trong chiến tranh thắng được một trận mà học được nhiều còn hơn thắng nhiều trận mà chẳng rút ra được bài học gì". Ông học trong mọi tình huống, khi thắng lợi và cả khi thất bại, học từ chiến sỹ cấp dưới đến đối phương của mình.Đại tướng Võ Nguyên trong một lần về thăm Trường Trung học phổ thông Chuyên Quảng Bình.“Những thắng lợi và thất bại của ta, những hành động của địch là những bài học quý báu. Chúng ta luôn luôn học tập ở quân địch, học tập trong chiến đấu”. Ông luôn rất khiêm nhường trước sức sáng tạo của quân dân trong chiến tranh “có nhiều điều tôi không hề nghĩ tới. Chính nhờ thế mà tôi trưởng thành hơn và sáng tỏ hơn nhiều vấn đề" .Tinh thần cầu học đó đã giúp ông tích lũy một tri thức lý luận quân sự, thực tiễn chiến tranh hết sức phong phú và đủ tự tin để có những quyết định làm nên lịch sử. Bernard Fall nói về việc tự học thành tướng tài của Võ Nguyên Giáp đã khẳng định: “Trong tương lai có thể thấy trước, phương Tây chưa thể đào tạo được một vị tướng nào có thể sánh kịp với tướng Giáp”.Điểm nổi bật ở Võ Nguyên Giáp là luôn biết lắng nghe, biết quy tụ trí tuệ của những người xung quanh mình, không dùng uy lực hay mệnh lệnh hành chính để áp đặt. Làm Phó Thủ tướng ở tuổi ngoài 70, bên cạnh nghiên cứu, tiếp cận với những vấn đề mới đang trở thành xu thế của thế giới, ông đã rất nghiêm túc, cầu thị, lắng nghe ý kiến của các nhà khoa học để đề xuất những vấn đề có tính chiến lược cho sự phát triển khoa học, văn hóa, giáo dục nước nhà.Các nhà khoa học khi gặp gỡ, làm việc với Đại tướng đều ngưỡng mộ, khâm phục về cách đặt vấn đề, phương pháp tư duy, những hiểu biết tường tận về các lĩnh vực mà Đại tướng bàn đến. Với họ,“ông thuộc lớp đại trí thức đi làm cách mạng. Phải nói đó thực sự là phong cách làm việc của một trí thức khoa học hết sức nghiêm túc, làm chúng tôi vô cùng ngưỡng mộ”.