Người thiếu niên của đội biệt động Bạc Liêu

Phùng Ngọc Liêm sinh ngày 10 tháng 7 năm 1955 tại ấp Mỹ Đông, xã Mỹ Quới, huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng cũ, nay thuộc thành phố Cần Thơ. Ông sinh ra trong một gia đình ở vùng đồng bằng sông nước Nam Bộ, nơi cuộc sống của người dân trong những năm chiến tranh chịu nhiều ảnh hưởng.

Những năm đầu đời của Phùng Ngọc Liêm cũng là giai đoạn chiến tranh ngày càng diễn biến phức tạp ở miền Nam.

Năm 1968, khi Phùng Ngọc Liêm mới 13 tuổi, Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân diễn ra. Sau những đợt tiến công đầu tiên, tình hình chiến trường thay đổi và lực lượng cách mạng tại nhiều địa phương phải đối mặt với những cuộc phản kích mạnh. Tại Bạc Liêu, các cơ sở cách mạng và lực lượng biệt động gặp nhiều khó khăn

Chính trong hoàn cảnh đó, Phùng Ngọc Liêm bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng.

Điều đặc biệt là ông còn rất nhỏ.

Ở tuổi 13, một thiếu niên bình thường thường vẫn đang đi học, chơi cùng bạn bè và được gia đình chăm sóc. Nhưng Phùng Ngọc Liêm đã bước vào một môi trường hoàn toàn khác.

Ông trở thành một chiến sĩ nhỏ tuổi của Đội Biệt động thị xã Bạc Liêu.

Biệt động hoạt động trong điều kiện rất đặc biệt.

Họ thường phải di chuyển trong khu dân cư và thực hiện nhiệm vụ bí mật.

Để hoàn thành nhiệm vụ, một người trẻ phải có khả năng giữ bí mật, nghe theo sự phân công và đặc biệt phải biết quan sát.

Phùng Ngọc Liêm dần được đồng đội tin tưởng.

Ông tham gia nhiều nhiệm vụ khác nhau và thể hiện sự nhanh nhẹn.

Sau năm 1968, phong trào tại Bạc Liêu gặp nhiều khó khăn. Địch tăng cường kiểm soát và truy quét. Các lực lượng cách mạng phải tìm cách duy trì hoạt động trong điều kiện nguy hiểm.

Phùng Ngọc Liêm vẫn tiếp tục tham gia.

Một trong những nhiệm vụ được nhắc đến nhiều nhất trong cuộc đời ông là việc tổ chức đánh một đoàn xe quân sự.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Phùng Ngọc Liêm đã cùng đồng đội chuẩn bị một trận đánh tại khu vực Bạc Liêu. Ông đảm nhận nhiệm vụ quan sát và chờ thời điểm thích hợp để thực hiện kế hoạch.

Điều đáng chú ý trong câu chuyện này không chỉ là kết quả của trận đánh.

Đó là việc một thiếu niên mới lớn đã phải chịu trách nhiệm trong một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.

Ông phải giữ bình tĩnh và chờ đúng thời điểm.

Trong những hoạt động bí mật, người thực hiện nhiệm vụ không thể hành động tùy tiện.

Họ phải tuân thủ kế hoạch và phối hợp với đồng đội.

Phùng Ngọc Liêm đã thể hiện sự quyết tâm và khả năng hoàn thành nhiệm vụ.

Theo tư liệu được Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam giới thiệu, câu chuyện về ông sau này gắn với cụm từ “Tiếng mìn bất tử” và trở thành biểu tượng của tinh thần tuổi trẻ tại Bạc Liêu.

Phùng Ngọc Liêm tiếp tục hoạt động trong những năm sau đó.

Ông trưởng thành dần trong lực lượng biệt động và được giao những nhiệm vụ ngày càng quan trọng.

Nhưng tuổi đời của ông vẫn rất trẻ.

Ông chưa có cơ hội trải qua một cuộc sống bình thường.

Chiến tranh đã khiến một thiếu niên phải gánh những trách nhiệm mà một người ở tuổi đó lẽ ra không cần phải đối mặt.

Đó là một trong những điều khiến câu chuyện về ông trở nên xúc động.

Bởi khi nhìn lại, chúng ta không chỉ thấy một chiến sĩ.

Chúng ta còn thấy một người trẻ có gia đình, có tuổi thơ và có một tương lai đáng lẽ còn rất dài.

Năm 1972, Phùng Ngọc Liêm hy sinh.

Ông vẫn còn rất trẻ.

Sự hy sinh của ông để lại nhiều tiếc thương đối với đồng đội và nhân dân địa phương.

Sau khi ông mất, câu chuyện về người thiếu niên của Đội Biệt động Bạc Liêu được truyền lại trong nhiều năm.

Năm 1973, Phùng Ngọc Liêm được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Điều đáng chú ý là danh hiệu này được trao khi ông còn rất trẻ và sau khi ông đã hy sinh.

Tên tuổi của Phùng Ngọc Liêm về sau được sử dụng để đặt tên cho các công trình và địa điểm tại quê hương.

Đặc biệt, năm 2026, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đưa tin về việc xây dựng tượng Anh hùng Phùng Ngọc Liêm tại thành phố Bạc Liêu, cho thấy hình ảnh của ông vẫn được địa phương gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ sau.

Câu chuyện của Phùng Ngọc Liêm có ý nghĩa đặc biệt khi nói về những người anh hùng trẻ tuổi.

Ông bắt đầu tham gia cách mạng khi chỉ mới 13 tuổi.

Đây là độ tuổi mà một người trẻ vẫn đang trong quá trình hình thành tính cách và suy nghĩ về tương lai.

Nhưng hoàn cảnh lịch sử đã khiến ông phải trưởng thành nhanh chóng.

Ông phải học cách giữ bí mật.

Phải biết phối hợp với đồng đội.

Phải thực hiện nhiệm vụ trong những hoàn cảnh căng thẳng.

Và phải hiểu rằng một sai sót có thể ảnh hưởng đến nhiều người.

Đối với thế hệ hiện tại, những yêu cầu ấy thật khó tưởng tượng.

Chúng ta có thể nhìn câu chuyện của ông từ một góc độ quan trọng hơn: trẻ em và thanh thiếu niên không nên phải sống trong chiến tranh.

Phùng Ngọc Liêm đã trở thành anh hùng, nhưng câu chuyện của ông đồng thời cho thấy chiến tranh đã cướp đi tuổi thơ và tương lai của biết bao người trẻ.

Một cậu bé 13 tuổi bước vào chiến tranh.

Một thanh niên chưa kịp trưởng thành hoàn toàn đã hy sinh.

Đó là một mất mát không thể đo đếm chỉ bằng một danh hiệu.

Vì vậy, khi nhắc đến Phùng Ngọc Liêm, điều đáng nhớ không chỉ là chiến công mà còn là giá trị của hòa bình.

Thế hệ hôm nay có cơ hội đến trường, học tập, chơi thể thao, theo đuổi sở thích và xây dựng tương lai.

Đó là những điều rất bình thường nhưng lại rất quý giá khi đặt cạnh câu chuyện của một thiếu niên từng sống trong chiến tranh.

Phùng Ngọc Liêm cũng cho thấy vai trò của tuổi trẻ trong lịch sử.

Những thanh niên, thiếu niên ở nhiều địa phương đã tham gia bằng những cách khác nhau.

Có người làm giao liên.

Có người làm hậu cần.

Có người chăm sóc thương binh.

Có người tham gia lực lượng biệt động.

Mỗi người có một hoàn cảnh và một câu chuyện riêng.

Phùng Ngọc Liêm là một trong số những người trẻ đã được lịch sử ghi nhớ.

Điều đáng quý trong câu chuyện của ông là tinh thần trách nhiệm với đồng đội.

Dù tuổi còn nhỏ, ông vẫn cố gắng hoàn thành công việc được giao.

Ông không sống cho riêng mình mà ý thức được rằng hành động của mình có thể ảnh hưởng đến những người khác.

Đó là phẩm chất khiến ông được đồng đội tin tưởng.

Ngày nay, câu chuyện “Tiếng mìn bất tử” của Phùng Ngọc Liêm vẫn được nhắc đến tại Bạc Liêu như một biểu tượng của tinh thần tuổi trẻ. Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam gọi ông là một “chiến sĩ nhỏ tuổi can trường” của Đội Biệt động thị xã Bạc Liêu.

Nếu nhìn lại toàn bộ cuộc đời, Phùng Ngọc Liêm chỉ sống một khoảng thời gian rất ngắn.

Nhưng câu chuyện của ông đã vượt qua phạm vi của một cá nhân.

Nó trở thành một phần ký ức của quê hương Bạc Liêu và của lịch sử thanh thiếu niên Việt Nam trong chiến tranh.

Một người trẻ có thể không sống lâu, nhưng những giá trị mà họ để lại có thể được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Phùng Ngọc Liêm là một trường hợp như vậy.

Phùng Ngọc Liêm – người chiến sĩ nhỏ tuổi của Đội Biệt động Bạc Liêu – được nhớ đến không chỉ bởi những chiến công trong chiến tranh mà còn bởi hình ảnh một thiếu niên đã trưởng thành giữa thời loạn, dành tuổi trẻ của mình cho quê hương và trở thành một biểu tượng của tinh thần tuổi trẻ Cà Mau – Bạc Liêu.