Người thiếu niên dũng cảm ôm bộc phá đánh sập cứ điểm Đông Khê
Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (LLVTND) Lý Văn Mưu (1934 – 1950) là một trong những biểu tượng rực rỡ nhất về tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Người con dân tộc Tày, sinh ra tại xã Độc Lập, huyện Quảng Uyên (nay thuộc huyện Quảng Hòa), tỉnh Cao Bằng trong một gia đình nông dân nghèo. Sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, khi mới 13 tuổi, anh đã tham gia công tác phục vụ kháng chiến tại địa phương. Đến tháng 3 năm 1950, khi vừa tròn 16 tuổi, Lý Văn Mưu xung phong nhập ngũ, trở thành chiến sĩ bộc phá thuộc Trung đoàn 174 (Trung đoàn Cao - Bắc - Lạng).
Mở màn Chiến dịch Biên giới Thu - Đông (1950)
Chiến dịch Biên giới năm 1950 là chiến dịch tiến công quy mô lớn đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam nhằm giải phóng tuyến biên giới Việt - Trung, khai thông đường liên lạc quốc tế và phá tan kế hoạch bao vây căn cứ địa Việt Bắc của thực dân Pháp. Trong chiến dịch này, Bộ Chỉ huy quyết định chọn cứ điểm Đông Khê làm trận đánh then chốt mở màn. Đông Khê là trung tâm phòng ngự kiên cố do lực lượng quân Âu - Phi đồn trú với hệ thống lô cốt bê tông, hầm ngầm và nhiều tầng rào gai dày đặc.
Tinh thần phục vụ thương binh (Tháng 9/1950): Trong đợt tiến công Đông Khê lần thứ nhất, Lý Văn Mưu đảm nhiệm vai trò chiến sĩ bộc phá mở cửa mở. Dù là trận đánh lớn đầu tiên trong đời quân ngũ, anh đã dũng cảm mang bộc phá lên đánh phá hàng rào gai sắt. Khi trận đánh giằng co và đơn vị phải tạm thời củng cố đội hình, Lý Văn Mưu chủ động xung phong ra tiền duyên cõng và dìu hơn 20 thương binh, liệt sĩ về tuyến sau an toàn dưới mưa bom đạn giội.
Trận đánh sinh tử tại đồn Đông Khê và sự hy sinh lẫm liệt (Tháng 10/1950)
Tháng 10 năm 1950, đơn vị của Lý Văn Mưu nhận lệnh làm mũi chủ công dứt điểm cứ điểm Đông Khê.
Trận đột kích vây lấn: Dẫn đầu tiểu đội xung kích, Lý Văn Mưu dũng cảm cùng đồng đội tiêu diệt hết hỏa điểm này đến ụ súng khác của địch. Tuy nhiên, đợt tiến công bị chặn lại trước một lô cốt ngầm kiên cố. Từ lỗ châu mai, hỏa lực đại liên địch xả ra dữ dội khiến nhiều chiến sĩ ôm bộc phá lao lên lần lượt bị thương vong.
Hành động cảm tử ôm bộc phá: Nhận thấy nếu không dập tắt hỏa điểm này thì toàn bộ đội hình tiến công sẽ chịu thêm nhiều tổn thất, Lý Văn Mưu đã chủ động xin nhận nhiệm vụ đánh bộc phá. Vừa rời khỏi công sự, anh đã trúng đạn của địch, bị thương nặng ở tay, chân và ngực, máu đẫm vạt áo. Bằng ý chí sắt đá, người chiến sĩ 16 tuổi vẫn nén đau, kiên cường trườn từng mét đất để áp sát mục tiêu.
Khi đến ngay trước lỗ châu mai, anh áp chặt khối bộc phá vào khe hở lô cốt rồi kích nổ. Sức nổ từ khối bộc phá của anh kéo theo các quả bộc phá chưa kịp nổ của đồng đội trước đó đồng loạt kích hoạt, đánh sập hoàn toàn hỏa điểm cản đường. Tiếng nổ đanh thép ấy đã mở đường cho quân ta tràn lên làm chủ hoàn toàn cứ điểm Đông Khê, tạo đà thắng lợi quyết định cho toàn bộ Chiến dịch Biên giới 1950. Lý Văn Mưu đã anh dũng hy sinh ngay tại trận địa khi tuổi đời vừa tròn 16.
Sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước
Sự hy sinh quả cảm của người chiến sĩ thiếu niên Lý Văn Mưu cùng với các tấm gương anh hùng như La Văn Cầu, Trần Cừ đã trở thành nguồn động lực cổ vũ vô bờ bến cho hàng vạn chiến sĩ trên khắp các chiến trường.
Ngày 07/05/1956, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã truy tặng liệt sĩ Lý Văn Mưu Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Tên tuổi của Anh hùng - Liệt sĩ Lý Văn Mưu mãi mãi được khắc ghi trong lịch sử dân tộc như một biểu tượng sáng ngời cho chí khí quật cường và sự hy sinh quên mình của tuổi trẻ Việt Nam thời hoa lửa.
