Người thiếu niên quả cảm Kim Đồng
Năm 1858, thực dân Pháp nổ phát súng đầu tiên tại bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng mở màn cho cuộc xâm lược Việt Nam. Đâu đâu cũng là cảnh khóc lóc lầm than. Và Cao Bằng cũng thế, vốn dĩ nơi đây là một vùng quê rất yên bình và hạnh phúc. Thế nhưng, từ khi bị thực dân Pháp xâm lược, người dân luôn sống trong cảnh lầm than cơ cực. Chúng và bọn tay sai cửa quyền, hách dịch, trấn lột của cải, đánh thuế và tàn khốc nhất là nạn đi phu. Vì thế, vùng Cao Bằng là nơi có phong trào cách mạng rất sớm. Nhân dân Cao Bằng luôn kiên cường dũng cảm và có phong trào cách mạng rất mạnh mẽ. Cách mạnh đã thành lập Đội cứu quốc Việt Minh hoạt động trong những hang núi ở Cao Bằng.
Kim Đồng sinh năm 1929, tên thật là Nông Văn Dền, người dân tộc Nùng, ở thôn Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Cũng như bao trẻ em cùng trang lứa, anh chứng kiến cảnh than tàn, độc ác của bọn thực dân Pháp nên vô cùng căm hờn giặc. Và cha anh cũng mất sớm vì nạn đi phu của thực dân Pháp khiến anh càng thêm uất hận. Một lần, khi chứng kiến cảnh các anh cùng thanh niên trai tráng trong làng tập luyện, anh cùng hai bạn đã chủ động xin được tham gia.
Khi được các anh hỏi:
- Các em có biết Đội cứu quốc phải làm gì không?
Kim Đồng nhanh nhẹn trả lời:
- Để đánh Tây đuổi Nhật ạ!
- Đúng thế! Các em đã được kết nạp vào đội Nhi đồng cứu quốc. Đức Thanh là tên cách mạnh đặt cho anh. Tên cách mạng của Dền là Kim Đồng, Thàn là Cao Sơn, Sậu là Thanh Thuỷ nhé!
Ba đứa trẻ vui mừng nắm tay nhau nhảy múa. Thàn liền nói:
- Dền nhanh nhẹn nên chúng em bầu bạn ấy là đội trưởng ạ!
- Chúng em sẽ không phụ lòng tin của các anh đâu! – Kim Đồng quyết tâm.
Vậy là ngày 15 tháng 5 năm 1941, Đội Nhi đồng cứu quốc được thành lập có 3 đội viên và Kim Đồng được bầu là đội trưởng đầu tiên của Đội. Kim Đồng nhanh nhẹn, thông thạo địa hình núi đá nên được giao nhiệm vụ liên lạc, chuyển công văn, tài liệu, dẫn cán bộ… Trong công tác, được rèn luyện qua nhiều thử thách, Kim Đồng luôn tỏ ra dũng cảm và có nhiều mưu trí, thể hiện trí thông minh, lòng dũng cảm, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Dù nhiệm vụ rất nguy hiểm và gian nan, nhưng anh luôn lạc quan, yêu đời.
Một lần, sau khi làm nhiệm vụ dẫn cán bộ vào căn cứ, Kim Đồng đang trên đường trở về nhà thì nghe có tiếng động lạ ở trong rừng. Kim Đồng liền rủ Cao Sơn tìm cách báo động cho các anh cán bộ đang ở trong căn cứ biết. Sau khi quan sát, Kim Đồng đã nhìn thấy bọn lính đang lợi dụng sương mù phục kích trên đường vào xóm và im lặng đợi bắt người. Kim Đồng bảo Cao Sơn chạy về báo cáo, còn mình thì dùng thân đánh lạc hướng địch. Bọn giặc lên đạn và hô: “Đứng lại!” Kim Đồng không dừng chân. Giặc bắn theo. Anh Kim Đồng đã anh dũng hi sinh. Hôm ấy là sáng sớm ngày 15 tháng 02 năm 1943.
Anh Kim Đồng đã được Đảng và Nhà nước phong tặng anh hùng liệt sỹ năm 1997. Khu di tích Kim Đồng được xây dựng ngay trên quê hương anh gồm có mộ anh Kim Đồng và tượng đài khang trang tại chân rặng núi đá cao vững chắc, bên cạnh là 2 cây nghiến xanh biếc, luôn toả bóng mát với những làn gió vi vu, như đang ru anh yên giấc ngàn thu.
