NGƯỜI THIẾU NIÊN TÀY BÊN VÁCH ĐÁ ĐÈO DIN

Sinh ra tại làng Thanh Tú, xã Đại Lịch (huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái), cậu bé Tày Hoàng Văn Thọ lớn lên giữa bạt ngàn núi rừng và tình yêu thương của bản làng. Nhưng cuộc sống yên bình ấy sớm bị bao phủ bởi bóng đen đói nghèo và sự áp bức của thực dân, phong kiến.

Tháng 7 năm 1945, khi cái đói hoành hành khắp nơi, tiếng gọi của Việt Minh như luồng gió mới thổi qua từng khe núi. Mới 13 tuổi, Thọ đã hăng hái cùng đồng bào xông vào phá kho thóc của Nhật - Pháp ở làng Mỵ, chia từng nắm hạt vàng cứu đói cho dân làng. Nhìn nụ cười chan chứa nước mắt của bà con khi nhận từng bát gạo, ngọn lửa cách mạng trong lòng người thiếu niên nhỏ tuổi càng bùng cháy mãnh liệt.

Anh chính thức trở thành liên lạc cho Xã bộ Việt Minh, rồi được tin tưởng giao làm Đội trưởng Đội du kích thiếu niên trung kiên xã Đại Lịch, hoạt động sôi nổi tại chiến khu Vần – Hiền Lương.

Giai đoạn ấy, núi rừng Văn Chấn trở thành vùng đất rực lửa. Với sự thông thuộc từng lối mòn, vách đá, Hoàng Văn Thọ cùng đội du kích nhỏ tuổi liên tục dẫn đường, truyền tin và tham gia bảo vệ cán bộ. Anh lớn lên từng ngày trong khói lửa kháng chiến, kiên cường và gan dạ như cây sa mộc giữa rừng ngàn.

Ngày 20 tháng 11 năm 1947, một đám mây đen chết chóc phủ xuống vùng Chấn Thịnh. Quân Pháp mở đợt càn quét quy mô lớn, rầm rộ tiến qua đèo Din.

Nhận lệnh từ cấp trên, Hoàng Văn Thọ cùng khoảng 30 chiến sĩ du kích âm thầm ém quân, mai phục dọc theo vách đá hiểm trở của đèo Din. Sương mù giăng kín lối, ngón tay anh xiết chặt dây giật mìn, đôi mắt sáng quắc chăm chú theo dõi từng bước chân của kẻ thù đang tiến vào thung lũng.

Khi toán lính địch đi vào đúng tầm phục kích, Hoàng Văn Thọ quyết đoán giật dây mìn.

Đùng!

Một tiếng nổ dữ dội rung chuyển cả vách núi. Tiếng gầm của thuốc nổ hất văng quân thù, tiêu diệt tại chỗ 2 tên lính Pháp và 5 tên ngụy. Khói súng chưa kịp tan, giữa lúc kẻ thù còn đang hoảng loạn rên xiết, người Đội trưởng du kích 15 tuổi đã lao ra khỏi chỗ núp. Với tinh thần dũng cảm vô song, anh xông thẳng về phía kẻ thù, tay không tước lấy họng súng của tên giặc vừa gục xuống để tiếp tục chiến đấu.

Thế nhưng, lực lượng tiếp viện của địch phía sau tràn lên đông đảo. Hỏa lực dày đặc của kẻ thù xối xả về phía gờ đá. Hoàng Văn Thọ trúng đạn và anh dũng hy sinh ngay trên thân đất đèo Din. Anh ngã xuống khi tuổi đời vừa tròn 15, máu của người con tộc Tày hòa vào lòng đất mẹ, giữ trọn vẹn lời thề bảo vệ quê hương.

Sự hy sinh kiên cường của Hoàng Văn Thọ là một tổn thất to lớn, nhưng đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho phong trào kháng chiến tại vùng núi phía Bắc. Tấm gương của anh được Nhà nước vinh danh với danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày nay, dừng chân tại đèo Din (xã Chấn Thịnh), Bia tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Hoàng Văn Thọ đứng sừng sững giữa đất trời, ghi dấu chiến công rực rỡ năm xưa. Tượng bán thân bằng đồng của anh được đúc và lưu giữ trang trọng tại Nhà lưu niệm địa phương, ánh mắt vẫn ngời sáng tinh thần kiên trung bất khuất.

Tên anh cũng được trang trọng đặt cho Trường Tiểu học và THCS Hoàng Văn Thọ tại quê hương Văn Chấn. Dưới mái trường mang tên người anh hùng tuổi 15, tiếng đọc bài ngân vang của các em nhỏ chính là lời tri ân sâu sắc nhất gửi tới người thiếu niên Tày đã hiến dâng trọn tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.