Người thiếu niên trung kiên của núi rừng Tây Bắc

Vừa A Dính sinh ra trong một gia đình người dân tộc Mông có truyền thống yêu nước tại bản Đề Chia, xã Pú Nhung. Khi thực dân Pháp tràn lên đánh chiếm vùng núi rừng Tây Bắc, gia đình anh đã là cơ sở bí mật nuôi giấu cán bộ cách mạng. Cha của anh bị giặc Pháp bắt và giết hại dã man, mẹ anh cũng bị giặc tù đày. Bản thân Vừa A Dính từ năm 13 tuổi đã xin tham gia vào đội du kích của xã, làm nhiệm vụ canh gác, tiếp tế và đặc biệt là làm liên lạc, chuyển công văn, thư từ mật từ huyện lên tỉnh.

Vừa A Dính nổi tiếng khắp vùng vì sự nhanh nhẹn, mưu trí. Anh thuộc lòng từng con đường mòn, từng hang đá, hốc cây trong rừng sâu. Nhiều lần giặc Pháp tổ chức càn quét, anh đã luồn rừng khéo léo để đưa cán bộ thoát vòng vây một cách an toàn.

Một ngày định mệnh vào năm 1949, khi Vừa A Dính đang trên đường chuyển một gói tài liệu mật của Ban cán sự Đảng huyện Tuần Giáo về căn cứ, anh bất ngờ rơi vào trận địa phục kích quy mô lớn của một tiểu đoàn quân Pháp phối hợp với lực lượng ngụy binh địa phương. Biết mình không thể chạy thoát vì vòng vây quá dày, anh nhanh tay nhét gói tài liệu vào một hốc đá bí mật rồi tìm cách đánh lạc hướng địch. Tuy nhiên, bọn giặc đã kịp lao tới vây bắt và phát hiện ra chiếc túi liên lạc rỗng của anh.

Biết Vừa A Dính là liên lạc viên cốt cán của lực lượng du kích Mông, tên đồn trưởng Pháp hí hửng nghĩ rằng sẽ khai thác được nhiều thông tin quan trọng về vị trí đóng quân của đầu não kháng chiến. Chúng bắt đầu dùng những đòn tra tấn dã man nhất đối với một đứa trẻ 15 tuổi. Chúng dùng roi da quất nát lưng anh, dùng bốt đờ sô đập gãy răng, bẻ gãy một bên chân của anh rồi bắt anh đứng phơi nắng, bỏ đói suốt ba ngày ba đêm ngoài trời lạnh giá của vùng cao.

Mặc cho những trận đòn roi thừa sống thiếu chết, Vừa A Dính không kêu khóc, không hé răng khai nửa lời. Đôi mắt anh nhìn bọn giặc đầy căm giận. Thấy dùng bạo lực không hiệu quả, tên chỉ huy Pháp chuyển sang dụ dỗ, hứa hẹn sẽ cho anh tiền bạc, quần áo đẹp và đưa đi chữa vết thương nếu anh chịu dẫn đường vào căn cứ.

Vừa A Dính vờ gật đầu đồng ý. Anh bảo chúng cáng anh đi vì chân anh đã gãy. Suốt một ngày trời, anh lừa dắt hàng trăm quân Pháp đi vòng quanh các thung lũng, vượt qua những con dốc dựng đứng, gai góc chằng chịt trong khu rừng rậm rạp làm chúng mệt lử, hoang mang. Đến chiều tối, khi nhận ra mình lại quay về đúng vị trí xuất phát ban đầu, tên chỉ huy Pháp điên cuồng nhận ra mình đã bị một đứa trẻ lừa gạt.

Hắn túm áo Vừa A Dính, dí súng vào đầu và gầm lên: "Căn cứ du kích ở đâu? Nói không tao bắn!". Vừa A Dính lấy hết sức tàn, nhổ một bãi nước bọt lẫn máu vào mặt tên chỉ huy và dõng dạc nói: "Không biết!". Điên cuồng vì nhục nhã, tên giặc đã xả một loạt đạn sát hại anh ngay bên bìa rừng, rồi treo xác người anh hùng nhỏ tuổi lên một cây đào cổ thụ. Vừa A Dính ngã xuống khi tuổi đời mới tròn 15, để lại một tấm gương sáng ngời về lòng trung trung kiên bất khuất cho các thế hệ thanh thiếu niên Việt Nam.