NGƯỜI THỢ ẢNH (1)

Trong túi áo của ông Lâm năm xưa không bao giờ thiếu những cuộn phim đen trắng và chiếc máy ảnh cơ cũ kỹ. Ngôn ngữ của ông là sự sắp xếp của ánh sáng và bóng tối, là khoảnh khắc ngón tay trỏ nhấn xuống nút chụp – một khoảnh khắc mà thời gian ngừng đập để nhường chỗ cho sự vĩnh cửu. Ông đã đi qua những trận càn ở miền Đông Nam Bộ, nơi ống kính máy ảnh thường xuyên bị mờ đi bởi khói thuốc súng và bụi đất.

Ông kể về lần chụp bức ảnh một nhóm chiến sĩ đặc công chuẩn bị xuất kích. Trong ánh sáng lờ mờ của hầm ngầm, những gương mặt trẻ măng rực lên một quyết tâm lạ kỳ. Chỉ vài giờ sau, hầu hết họ đã nằm lại dưới chân hàng rào kẽm gai của địch. Bức ảnh ấy đã trở thành kỷ vật cuối cùng, là hình hài duy nhất mà gia đình họ còn giữ lại được. Với ông Lâm, mỗi tấm phim không chỉ là bạc nitrat và nhựa, nó là xương máu, là nụ cười cuối cùng của người đồng đội gửi lại cho cuộc đời. Ông đã chụp ảnh trong tư thế nằm, tư thế quỳ, thậm chí là khi đang bị thương, chỉ để đảm bảo rằng lịch sử sẽ được ghi lại bằng những bằng chứng sống động nhất.

Hòa bình lập lại, ông Lâm trở về với căn phòng tối đầy mùi hóa chất hiện hình. Hiện tại, thay vì đi săn tìm những khoảnh khắc mới, ông dành toàn bộ thời gian để phục chế những tấm ảnh liệt sĩ đã ố vàng, mục nát. Đôi bàn tay ông, vốn từng cầm máy ảnh vững chãi giữa làn đạn, giờ đây tỉ mỉ từng nét bút để khôi phục lại đôi mắt, khuôn miệng của những người đã khuất.

Mỗi bức ảnh được làm mới là một lần ông thấy mình đưa được một người đồng đội "trở về" với gia đình. Ông bảo: "Nhiếp ảnh là cách để chúng ta chống lại sự lãng quên". Nhìn ông lặng lẽ làm việc bên chiếc máy tính và bảng vẽ điện tử, người ta thấy một người thợ chạm khắc thời gian, người đang dùng ánh sáng hiện tại để soi rọi lại những góc khuất đau thương nhưng hào hùng của quá khứ.