NGƯỜI THỢ CỦA LÒNG ĐẤT

Anh hùng Tô Văn Đực – từ cậu bé mồ côi đến người góp phần làm nên huyền thoại đất thép Củ Chi

Có những người anh hùng bước vào lịch sử với tiếng súng.

Có những người bước vào lịch sử bằng những chiến công vang dội.

Nhưng cũng có những người anh hùng bắt đầu từ những điều rất đỗi bình thường: một cậu bé mồ côi, một cuộc sống nghèo khó, đôi bàn tay của người nông dân và một trí óc luôn tìm cách làm ra những điều tưởng như không thể.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Văn Đực là một con người như thế.

Nhắc đến Củ Chi, người ta thường nghĩ đến những đường hầm sâu trong lòng đất – nơi quân và dân ta đã sống, chiến đấu và tồn tại giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Nhưng bên dưới lớp đất tưởng như im lìm ấy không chỉ có những căn hầm. Ở đó còn có một thế giới của ý chí, trí tuệ và sức sáng tạo của con người.

Và trong thế giới ấy, có một người thợ đặc biệt.

Ông không có phòng thí nghiệm hiện đại. Không có máy móc tối tân. Không được đào tạo bài bản trong những trường kỹ thuật lớn.

Thứ ông có là đôi bàn tay, trí óc và một niềm tin mãnh liệt rằng: nếu mình không chịu khuất phục trước hoàn cảnh, cái khó nào cũng có cách vượt qua.

Đó là Tô Văn Đực – người được biết đến với những sáng tạo quân giới góp phần tạo nên sức mạnh của “đất thép” Củ Chi.

Từ cậu bé mồ côi đến người lính của đất thép

Tô Văn Đực sinh ra tại vùng Nhuận Đức, Củ Chi, trong một gia đình nông dân nghèo.

Tuổi thơ của ông không được bắt đầu bằng những tháng ngày đủ đầy.

Cha mẹ mất khi ông mới lên 8 tuổi. Một cậu bé còn quá nhỏ đã phải sớm đối mặt với câu hỏi mà đáng lẽ tuổi thơ không cần biết đến: làm thế nào để tồn tại?

Ông từng chăn trâu, cắt cỏ, làm thuê; rồi theo anh trai đi cạo mủ cao su để kiếm sống. Những công việc nặng nhọc của cuộc đời đã khiến cậu bé ấy trưởng thành sớm hơn tuổi.

Nhưng nghèo khó không làm ông mất đi khát vọng.

Trái lại, chính cuộc sống khắc nghiệt của quê hương đã tôi luyện ở ông một phẩm chất rất đặc biệt: khả năng thích nghi và tìm cách giải quyết vấn đề trong mọi hoàn cảnh.

Củ Chi những năm chiến tranh là một vùng đất đặc biệt. Bên trên là bom đạn, bên dưới là những đường hầm và cuộc sống chiến đấu của quân dân.

Trong hoàn cảnh ấy, mỗi người đều phải tìm cách đóng góp phần sức lực của mình.

Với Tô Văn Đực, đó không chỉ là cầm súng.

Ông nhận ra rằng muốn chiến đấu hiệu quả, người lính còn cần những công cụ phù hợp.

Và thế là từ một người nông dân, ông dần trở thành một người thợ quân giới đặc biệt của chiến trường.

Khi lòng đất trở thành “xưởng sáng tạo”

Có lẽ điều làm nên sự khác biệt của Tô Văn Đực không chỉ là lòng dũng cảm.

Đó còn là trí thông minh của một người biết biến cái thiếu thành cái có.

Trong điều kiện chiến tranh, việc thiếu thốn vật liệu, máy móc và phương tiện kỹ thuật là chuyện thường xuyên. Nhưng thay vì ngồi chờ một điều kiện thuận lợi hơn, ông tìm cách tận dụng những gì có sẵn.

Sắt vụn trở thành vật liệu.

Những thứ tưởng như bỏ đi được ông tìm cách tận dụng.

Những kinh nghiệm thực tế của người nông dân được kết hợp với khả năng quan sát, suy nghĩ và thử nghiệm.

Từ đó, những sáng kiến phục vụ chiến đấu ra đời.

Báo Quân đội nhân dân cho biết ông đã tự mày mò chế tạo nhiều loại vũ khí từ sắt vụn, trong đó có loại mìn gạt khiến xe tăng đối phương gặp phải có thể bị phá hỏng. Chính những sáng tạo ấy góp phần làm nên hình ảnh “xe tăng đụng đâu nổ đó” trên vùng đất thép Củ Chi.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào những sáng chế ấy, chúng ta sẽ dễ bỏ qua điều quan trọng nhất.

Điều đáng khâm phục không chỉ là ông đã làm ra được gì, mà là ông đã làm được điều đó trong hoàn cảnh nào.

Không phòng thí nghiệm.

Không dây chuyền sản xuất.

Không những thiết bị hiện đại.

Chỉ có một người thợ giữa chiến trường và câu hỏi luôn đặt ra trước mắt:

Làm thế nào để biến những thứ ít ỏi mình có thành sức mạnh bảo vệ đồng đội và quê hương?

Câu trả lời của ông không nằm trên giấy.

Nó nằm trong những ngày tháng miệt mài suy nghĩ, thử nghiệm và hoàn thiện.

“Đất thép” không chỉ được tạo nên bởi đất

Người ta gọi Củ Chi là “đất thép”.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào địa danh, chúng ta sẽ không hiểu hết ý nghĩa của hai chữ ấy.

Đất không tự nhiên trở thành thép.

Con người đã làm cho mảnh đất ấy trở thành thép.

Đó là những người mẹ nuôi giấu cán bộ.

Là những người nông dân ngày ngày lao động nhưng sẵn sàng góp sức cho kháng chiến.

Là những chiến sĩ sống dưới lòng đất.

Là những người giao liên âm thầm đưa tin.

Và là những con người như Tô Văn Đực – những người không chỉ chiến đấu bằng lòng dũng cảm mà còn bằng trí tuệ.

Câu chuyện của ông cho chúng ta một góc nhìn rất đẹp về chiến tranh.

Trong những năm tháng khắc nghiệt ấy, sức mạnh của dân tộc không chỉ nằm ở những trận đánh lớn.

Nó còn nằm trong hàng nghìn sáng kiến nhỏ bé được sinh ra từ những con người bình dị.

Một người biết làm.

Một người biết nghĩ.

Một người biết sửa chữa.

Một người biết tận dụng.

Một người biết tìm ra cách mới.

Mỗi người góp một phần.

Và khi hàng triệu phần nhỏ bé ấy kết hợp lại, chúng tạo thành sức mạnh lớn lao của cả dân tộc.

Người anh hùng không bắt đầu bằng hai chữ “anh hùng”

Có một điều khiến tôi đặc biệt suy nghĩ khi đọc câu chuyện về Tô Văn Đực.

Ông không bắt đầu cuộc đời với một danh hiệu.

Ông không phải sinh ra đã là một người anh hùng.

Ông bắt đầu bằng một tuổi thơ thiếu thốn.

Bằng những công việc lao động nặng nhọc.

Bằng những ngày tháng phải tự mình vượt qua khó khăn.

Chính vì thế, câu chuyện của ông nhắc chúng ta rằng:

Anh hùng không phải là một danh xưng có sẵn. Anh hùng được tạo nên từ những lựa chọn của con người trong những thời điểm khó khăn nhất.

Nếu khi ấy Tô Văn Đực chọn cách đầu hàng hoàn cảnh, có lẽ ông chỉ là một người nông dân nghèo của Củ Chi.

Nhưng ông đã chọn một con đường khác.

Ông chọn học hỏi.

Chọn tìm tòi.

Chọn sáng tạo.

Chọn cống hiến.

Và cuối cùng, lịch sử đã gọi tên ông.