NGƯỜI THỢ ĐIỆN VÀ NGỌN LỬA CẦU CÔNG LÝ
Anh sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940, trong một gia đình nghèo ở làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, Quảng Nam. Là con thứ ba trong nhà nên người ta quen gọi anh là Tư Trỗi. Sau Hiệp định Genève, gia đình anh vào Sài Gòn mưu sinh. Lớn lên, anh làm thợ điện ở nhà máy điện Chợ Quán, đôi bàn tay quen với dây, với cầu chì, quen làm cho đèn sáng lên cho thành phố. Nhưng trong lòng anh còn có một ngọn lửa khác: anh tham gia biệt động thành, vào Đại đội quyết tử cánh Tây Nam Sài Gòn.
Năm 1964, anh được đưa đến căn cứ Rừng Thơm, Đức Hòa (Long An) tập huấn cách đánh biệt động nội thành. Cũng trong năm ấy, anh lập gia đình với chị Phan Thị Quyên. Cưới nhau chưa đầy hai tuần, anh đã xung phong nhận một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.
Ngày 2 tháng 5 năm 1964, tổ chức giao cho anh nhiệm vụ đặt mìn ở cầu Công Lý để đánh vào đoàn quân sự cao cấp của Mỹ, do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu, dự kiến đi qua đây. Đêm 9 tháng 5, khi anh đang làm việc dưới chân cầu thì bị lộ. Lúc 22 giờ, anh bị địch bắt.
Trong nhà lao, anh chịu nhiều tháng tra tấn. Kẻ thù dùng đủ mọi cực hình lẫn những lời dụ dỗ ngon ngọt, nhưng anh một mực không khai báo. Ngày 10 tháng 8 năm 1964, tòa án quân sự kết án tử hình anh.
Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại vườn rau nhà lao Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi bước ra pháp trường khi mới hai mươi bốn tuổi. Địch định bịt mắt anh, nhưng anh dứt khoát từ chối. Hai tay bị trói vào cột, anh vẫn ngẩng cao đầu, nhìn thẳng vào họng súng, dõng dạc hô vang: "Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!" Trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên quốc tế, tiếng hô ấy vang xa hơn cả tiếng súng.
Bác Hồ đã ghi vào tấm ảnh của anh những lời ca ngợi tinh thần đấu tranh đến hơi thở cuối cùng, nói rằng chí khí lẫm liệt của anh là tấm gương sáng cho mọi người yêu nước, nhất là thanh niên. Anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Từ đó, tên anh được đặt cho những con đường, ngôi trường, chiếc cầu trên khắp đất nước, từ chính cây cầu Công Lý ở Sài Gòn, nay mang tên anh, đến cây cầu bắc qua sông Hàn ở Đà Nẵng, để những người trẻ hôm nay có thể học được cách "sống như anh".
Người thợ điện ấy ra đi khi mới bước vào tuổi thanh xuân, nhưng ánh mắt anh trước pháp trường vẫn như ngọn lửa chưa bao giờ tắt.
