Người thợ đúc đồng thôn Phủ Lý Trung ra trận

Câu chuyện này được kể lại bởi ông Lê Văn Minh, sinh ngày 17 tháng 6 năm 1950, quê tại thôn Phủ Lý Trung, xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Ông nhập ngũ năm 1969, khi vừa tròn mười chín tuổi.

Nhiều năm sau khi đất nước hòa bình, trong một buổi nói chuyện truyền thống với đoàn viên thanh niên của xã Thiệu Trung, ông Minh đã kể lại những năm tháng tuổi trẻ của mình trong quân ngũ. Đó là quãng thời gian mà ông nói rằng dù đã trải qua hơn nửa thế kỷ nhưng vẫn còn rất rõ ràng trong ký ức.

Trước khi nhập ngũ, ông Minh là một thanh niên trong làng làm nghề đúc đồng cùng gia đình. Làng Thiệu Trung từ lâu nổi tiếng với nghề đúc đồng truyền thống. Trong thôn Phủ Lý Trung khi ấy có nhiều gia đình làm nghề này.

Từ khi còn nhỏ, ông Minh đã quen với hình ảnh những lò lửa đỏ rực trong các xưởng đúc.

Những buổi sáng sớm, khi sương còn phủ kín con đường làng, tiếng búa đã bắt đầu vang lên từ các xưởng.

Âm thanh ấy vang lên đều đặn.

Đối với người dân trong làng, đó là âm thanh quen thuộc của cuộc sống.

Cha của ông Minh là một người thợ đúc đồng lâu năm. Ông thường nói với con trai:

“Người thợ đúc đồng phải biết giữ lửa cho lò.”

Câu nói ấy theo ông Minh suốt những năm tháng sau này.

Những năm cuối thập niên 1960, chiến tranh ngày càng ác liệt. Nhiều thanh niên trong xã lần lượt lên đường nhập ngũ.

Năm 1969, ông Minh nhận giấy gọi nhập ngũ.

Ngày ông lên đường, cả gia đình đứng trước cổng nhà tiễn con.

Cha ông nhìn con trai rồi nói:

“Con đi đánh giặc cũng giống như làm nghề đúc đồng. Muốn làm được việc lớn thì phải chịu được lửa.”

Ông Minh gật đầu.

Đó là lần đầu tiên ông rời xa quê hương.

Sau khi huấn luyện tân binh, ông được biên chế vào một đơn vị bộ binh làm nhiệm vụ bảo vệ tuyến vận chuyển hàng hóa ra mặt trận.

Đó là những con đường xuyên qua rừng núi rất dài.

Ban ngày máy bay địch thường xuyên trinh sát nên các đoàn xe vận tải thường đi vào ban đêm.

Công việc của bộ đội là bảo vệ tuyến đường và sửa chữa những đoạn đường bị bom phá hỏng.

Trong đơn vị của ông Minh có một người đồng đội tên Nguyễn Văn Quang, sinh năm 1949, quê ở thôn Trà Đông của xã Thiệu Trung.

Hai người gặp nhau trong đơn vị rất mừng.

Bởi giữa chiến trường xa lạ, gặp được người cùng quê giống như gặp lại một phần của quê hương.

Những buổi tối rảnh rỗi hiếm hoi, họ thường ngồi với nhau và nhắc về làng.

Quang nói:

“Không biết bây giờ trong làng mình còn nghe tiếng búa đúc đồng không.”

Ông Minh cười:

“Chắc là vẫn còn. Làng mình mà thiếu tiếng búa thì buồn lắm.”

Một đêm mùa mưa năm 1971, đơn vị của ông Minh nhận nhiệm vụ sửa một đoạn đường vừa bị máy bay địch ném bom phá hỏng.

Khi đến nơi, mọi người thấy giữa con đường là một hố bom rất lớn.

Đất đá văng tung tóe khắp nơi.

Nếu không sửa kịp thì đoàn xe vận tải phía sau sẽ phải dừng lại.

Ngay trong đêm, cả đơn vị bắt tay vào công việc.

Người xúc đất.

Người chặt cây.

Người san đường.

Trời hôm đó mưa rất to.

Cả khu rừng chìm trong màn mưa dày đặc.

Chỉ có ánh đèn pin yếu ớt của bộ đội.

Ông Minh nhớ rằng lúc ấy ai cũng mệt nhưng không ai dừng tay.

Bởi vì mọi người đều hiểu rằng phía sau họ là những đoàn xe đang chờ để tiếp tục hành trình ra mặt trận.

Sau nhiều giờ làm việc, đoạn đường cuối cùng cũng được sửa tạm thời.

Khoảng gần sáng, những chiếc xe đầu tiên bắt đầu đi qua.

Ánh đèn pha của xe chiếu sáng cả một đoạn rừng.

Quang đứng cạnh ông Minh rồi nói:

“Thế là con đường lại thông rồi.”

Ông Minh gật đầu.

“Ừ, mai lại có xe ra mặt trận.”

Những khoảnh khắc như vậy khiến những người lính quên đi mệt mỏi.

Sau nhiều năm chiến tranh, đất nước cuối cùng cũng hòa bình.

Ông Minh trở về quê hương Thiệu Trung.

Ngày bước vào thôn Phủ Lý Trung, điều khiến ông xúc động nhất là khi lại nghe thấy tiếng búa đúc đồng quen thuộc vang lên từ các xưởng.

Âm thanh ấy giống như một lời chào của quê hương.

Ông đứng rất lâu trước một xưởng đúc trong làng.

Nhìn những người thợ đang làm việc bên lò lửa, ông nhớ lại những năm tháng tuổi trẻ của mình trong quân ngũ.

Trong buổi nói chuyện với đoàn viên thanh niên của xã, ông Minh đã nói:

“Người thợ đúc đồng phải giữ lửa cho lò. Còn người lính thì phải giữ lửa cho đất nước.”

Ông dừng lại một lúc rồi nói tiếp:

“Các cháu hôm nay sinh ra trong hòa bình. Nhưng hãy luôn nhớ rằng hòa bình ấy được xây dựng từ rất nhiều mồ hôi, nước mắt và cả sự hy sinh của các thế hệ đi trước.”

Cả hội trường im lặng.

Bởi vì phía sau những câu chuyện giản dị ấy là cả một thời kỳ lịch sử đầy gian khổ nhưng rất đáng tự hào.