NGƯỜI THỢ TRẺ VÀ CÂU CHUYỆN VẪN CÒN Ở LẠI BÊN CẦU CÔNG LÝ

Có những địa điểm ở Thành phố Hồ Chí Minh mà mỗi lần đi qua, người ta không chỉ nhìn thấy một con đường hay một cây cầu. Cầu Công Lý, nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi, là một địa điểm như vậy. Hơn nửa thế kỷ trước, nơi đây gắn với câu chuyện của một người công nhân trẻ đã trở thành biểu tượng của một thế hệ thanh niên trong những năm chiến tranh: Nguyễn Văn Trỗi.

Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 tại Quảng Nam. Khi vào Sài Gòn sinh sống, ông làm nghề thợ điện. Cuộc đời của một người công nhân trẻ tưởng như sẽ gắn với công việc và gia đình, nhưng chiến tranh đã đưa ông đến với hoạt động cách mạng. Nguyễn Văn Trỗi tham gia lực lượng biệt động và được giao những nhiệm vụ tại Sài Gòn.

Năm 1964, khi một phái đoàn quân sự – chính trị cấp cao của Chính phủ Hoa Kỳ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu dự kiến đến Sài Gòn, Nguyễn Văn Trỗi được giao một nhiệm vụ tại khu vực cầu Công Lý. Ông nhận nhiệm vụ trong hoàn cảnh đặc biệt nguy hiểm và sau đó bị bắt.

Câu chuyện của Nguyễn Văn Trỗi từ đây không chỉ còn là câu chuyện của một người chiến sĩ mà trở thành câu chuyện về một người thanh niên đứng trước những giờ phút cuối của cuộc đời. Sau khi bị bắt, ông bị giam giữ tại khám Chí Hòa. Trong thời gian bị giam, ông vẫn giữ thái độ kiên định trước những cuộc thẩm vấn và sức ép từ phía đối phương.

Ngày 15/10/1964, Nguyễn Văn Trỗi bị xử tử tại khu vực Chí Hòa. Ông mới 24 tuổi.

Cái chết của Nguyễn Văn Trỗi gây chấn động mạnh trong phong trào thanh niên ở Việt Nam và nhận được sự chú ý của dư luận quốc tế. Hình ảnh một người công nhân trẻ tuổi đứng trước cái chết với thái độ kiên cường đã trở thành biểu tượng được nhắc đến rộng rãi trong phong trào phản chiến và phong trào thanh niên thời kỳ đó.

Nhưng nếu chỉ nhìn Nguyễn Văn Trỗi như một biểu tượng lịch sử, chúng ta dễ quên rằng trước khi trở thành một cái tên được đặt cho đường phố, trường học hay cây cầu, ông cũng chỉ là một người trẻ tuổi. Ông có một gia đình, có người vợ là Phan Thị Quyên và có những dự định riêng cho cuộc đời mình. Chính điều đó khiến câu chuyện của ông trở nên gần gũi hơn với những người trẻ hôm nay.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, ký ức về Nguyễn Văn Trỗi vẫn được lưu giữ ngay tại nơi gắn với những ngày cuối cùng của ông. Khu tưởng niệm Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi được xây dựng tại khu vực chân cầu Công Lý, nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi. Nơi đây thường xuyên được Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức các hoạt động dâng hoa, dâng hương tưởng niệm.

Năm 2019, tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức lễ dâng hương tại khu tưởng niệm Nguyễn Văn Trỗi nhân dịp kỷ niệm ngày truyền thống Thanh niên công nhân Thành phố. Hoạt động ấy cho thấy câu chuyện của một người công nhân trẻ từ hơn nửa thế kỷ trước vẫn có một vị trí trong đời sống tưởng niệm của thành phố hôm nay.

Điều đáng nhớ trong câu chuyện Nguyễn Văn Trỗi không chỉ nằm ở sự hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Đó còn là cách một con người bình thường có thể trở thành một phần của ký ức tập thể. Từ một người thợ điện, ông trở thành cái tên gắn với một địa điểm quen thuộc của Sài Gòn. Cây cầu từng mang tên Công Lý nay mang tên Nguyễn Văn Trỗi, như một cách để lịch sử hiện diện ngay giữa nhịp sống của thành phố.

Ngày nay, hàng ngày vẫn có rất nhiều người đi qua cầu Nguyễn Văn Trỗi mà có thể không biết đầy đủ câu chuyện phía sau cái tên ấy. Nhưng lịch sử của thành phố đôi khi nằm chính trong những điều rất quen thuộc: một tên đường, một cây cầu, một khu tưởng niệm. Chúng khiến quá khứ không nằm yên trong sách giáo khoa mà tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Nguyễn Văn Trỗi ra đi khi mới 24 tuổi. Hơn sáu mươi năm sau, câu chuyện về người công nhân trẻ ấy vẫn được nhắc lại tại chính Thành phố Hồ Chí Minh, nơi gắn với những năm tháng cuối cùng của cuộc đời ông. Từ cầu Công Lý năm xưa đến cầu Nguyễn Văn Trỗi hôm nay, một cái tên đã trở thành một phần ký ức của thành phố.

Nguồn:

Quân đội nhân dân. (2019, October 15). Tuổi trẻ TP Hồ Chí Minh dâng hương tưởng niệm Anh hùng LLVT Nhân dân, Liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi. https://www.qdnd.vn/xa-hoi/tin-tuc/tuoi-tre-tp-ho-chi-minh-dang-huong-tuong-niem-anh-hung-llvt-nhan-dan-liet-si-nguyen-van-troi-597354