Người thư ký “đặc biệt” của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1946

Bốn tháng làm thư ký cho Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Cộng hòa Pháp, 1946

Trong thành phần của Phái đoàn chính phủ nước Việt Nam DCCH cùng đi với chủ tịch Hồ Chí Minh lúc đó, ngoài những tên tuổi của nhiều người mà sau này đã trở thành nổi tiếng vì vai trò và những đóng góp của họ cho nhà nước Việt Nam DCCH như Phạm Văn Đồng, Phan Anh, Nguyễn Văn Huyên, Hoàng Minh Giám, Dương Bạch Mai...còn có mặt một doanh nhân nổi tiếng đất Hà thành vào những thập kỷ 30-40 của thế kỷ XX - đó là nhà Tư sản Đỗ Đình Thiện, ông tham dự phái đoàn với tư cách là Thư ký riêng của Chủ tịch nước Việt Nam DCCH. Sở dĩ chúng tôi gọi ông là một người thư ký “đặc biệt” của Chủ tịch Hồ Chí Minh bởi lẽ ông vốn là một doanh nhân và chỉ đảm nhận chức vụ này trong một thời gian ngắn (4 tháng, từ cuối tháng 5 đến cuối tháng 9 năm 1946). Là Thư ký riêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đỗ Đình Thiện đã ghi chép một cách chi tiết và sinh động những hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của phái đoàn ta trong chuyến thăm nước CH Pháp năm 1946 trong cuốn “Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch bốn tháng ở Pháp (22-6-1946 đến 17-9-1946)” ⁽¹⁾. Tại cuộc họp báo trước lúc lên đường, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giới thiệu ông Đỗ Đình Thiện và ông Vũ Đình Huỳnh như là “hai cánh tay” của Người khi công du tới nước Pháp. Ông Huỳnh được lập tức phong là “đại tá” phụ trách an ninh, đối nội. Ông Thiện là thư ký phụ trách đối ngoại, tài chính. Và cũng ít người biết rằng, đằng sau vẻ thành đạt của một doanh nhân, Đỗ Đình Thiện còn là một đảng viên cộng sản và có nhiều đóng góp về tài chính cho Đảng ta trong giai đoạn chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền cũng như trong những tháng ngày đầy khó khăn, gian khổ của của nhà nước Việt Nam DCCH thời kỳ mới thành lập.

GS. TS Toán học Đỗ Long Vân, trưởng nam của ông bà Đỗ Đình Thiện kể: "Vì sao cha tôi được chọn trong chuyến đi đặc biệt ấy ư? Cha tôi kể lại rằng, lúc đó ông Nguyễn Lương Bằng đến nói với ông: "Bác muốn anh tháp tùng Bác đi Pháp?". Cha tôi, vốn là người ngang nghạnh, và rất e ngại việc tham dự những việc chính trị quan trọng nên hỏi lại: "Tôi có thể không đi được không?". Ông Bằng nói: "Nếu anh tìm được người thay thế thì anh có thể ở lại...". Thế là cha tôi trở thành thư ký của Bác Hồ trong chuyến đi đó, ông Vũ Đình Huỳnh là đại tá cận vệ.

Vậy, tại sao Bác lại chọn ông Đỗ Đình Thiện chứ không phải là ai khác làm thư ký cho mình trong chuyến đi quan trọng này sang Pháp?

Ngoài giỏi tiếng Pháp, lịch lãm sang trọng, giàu có đủ lo cho cả chuyến đi, nhà tư sản Đỗ Đình Thiện lúc đó còn là một người có uy tín với nhiều giới ở Hà Nội, một người Việt Nam được giới thượng lưu ở Pháp biết đến. Chuyến đi đã ghi được dấu ấn tốt đẹp của Hồ Chí Minh, Chủ tịch nước Việt Nam mới với người Pháp và Việt Kiều tại Pháp, trong đó không thể không kể đến công lao của người thư ký “đặc biệt” Đỗ Đình Thiện.