Người thủ lĩnh của phong trào Cần Vương ở Thanh Hóa
Thủ lĩnh người Thái tiêu biểu trong phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp ở Thanh Hóa cuối thế kỷ XIX. Ông đã chiêu mộ nghĩa sĩ, xây dựng căn cứ và tổ chức chiến đấu tại vùng núi phía Tây Thanh Hóa. Với tinh thần yêu nước và ý chí kiên cường, Cầm Bá Thước đã trở thành một nhân vật tiêu biểu trong lịch sử đấu tranh chống Pháp của nhân dân xứ Thanh.
Cầm Bá Thước sinh năm 1858, tên Thái là Lò Cắm Pán, quê ở bản Lùm Nưa, vùng Trịnh Vạn, nay thuộc xã Vạn Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Ông xuất thân trong một gia đình lang đạo có truyền thống lâu đời của người Thái. Từ nhỏ, ông được học chữ và rèn luyện, sau này kế nghiệp cha và trở thành thổ ty, được triều đình nhà Nguyễn giao nhiệm vụ trông coi hai châu Thường Xuân và Lang Chánh.
Năm 1885, sau khi vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương kêu gọi nhân dân đứng lên chống thực dân Pháp, Cầm Bá Thước đã hưởng ứng và bắt đầu tập hợp lực lượng. Ông chiêu mộ nghĩa sĩ, xây dựng căn cứ và tổ chức phong trào chống Pháp ở vùng núi phía Tây Thanh Hóa. Ông cũng là một trong những thủ lĩnh quan trọng của cuộc khởi nghĩa Hùng Lĩnh, phối hợp với các lãnh tụ yêu nước khác như Tống Duy Tân.
Trong quá trình hoạt động, Cầm Bá Thước xây dựng căn cứ từ khu vực Bái Thượng đến Cửa Đạt rồi mở rộng về Bát Mọt. Địa hình núi rừng hiểm trở đã giúp nghĩa quân có điều kiện tổ chức lực lượng và chống lại các cuộc truy quét của quân Pháp. Ông cùng nghĩa quân kiên trì chiến đấu trong nhiều năm, trở thành một trong những thủ lĩnh tiêu biểu của phong trào Cần Vương tại Thanh Hóa.
Một dấu mốc quan trọng trong cuộc khởi nghĩa là trận Thổ Sơn ngày 6 tháng 2 năm 1894. Sau nhiều năm chiến đấu, lực lượng của Cầm Bá Thước gặp nhiều khó khăn trước sự đàn áp của thực dân Pháp. Đến năm 1895, ông bị bắt và hy sinh khi mới 37 tuổi. Cho đến cuối đời, ông vẫn giữ vững khí tiết và không khuất phục trước kẻ thù.
Sau khi qua đời, Cầm Bá Thước được nhân dân ghi nhớ và tôn kính như một người thủ lĩnh có tinh thần yêu nước và ý chí kiên cường. Đền thờ Cầm Bá Thước tại khu vực Cửa Đạt hiện là một địa điểm lưu giữ ký ức lịch sử và văn hóa của vùng thượng du Thanh Hóa. Nơi đây cũng trở thành địa điểm để người dân tưởng nhớ những người đã đứng lên bảo vệ quê hương trong phong trào Cần Vương.
Cầm Bá Thước là một nhân vật tiêu biểu trong lịch sử Thanh Hóa cuối thế kỷ XIX. Cuộc đời và sự nghiệp của ông thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí chống ngoại xâm và sự đoàn kết của đồng bào các dân tộc miền núi. Hình ảnh người thủ lĩnh Cầm Bá Thước vẫn được lưu giữ trong ký ức của nhân dân, góp phần giáo dục thế hệ sau về truyền thống yêu nước và lịch sử đấu tranh của quê hương.
