Người Thủ tướng của những ngày tiếp quản Thủ đô

Tháng 10 năm 1954, sau Hiệp định Geneva, quân đội và chính quyền cách mạng tiến vào tiếp quản Hà Nội. Đó là một ngày lịch sử không chỉ đối với nhân dân Thủ đô mà còn đối với toàn dân tộc. Sau chín năm kháng chiến trường kỳ, lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa bầu trời Hà Nội trong niềm xúc động của hàng vạn người dân. Trong những ngày đầy ý nghĩa ấy, Phạm Văn Đồng là một trong những người gánh vác trách nhiệm lớn lao trước Đảng, trước Chính phủ và trước nhân dân.

Lúc ấy, ông đã giữ nhiều cương vị quan trọng trong bộ máy lãnh đạo, đồng thời là một trong những cộng sự gần gũi nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Việc tiếp quản Thủ đô không chỉ đơn thuần là thay đổi bộ máy quản lý, mà còn là một phép thử lớn về năng lực điều hành đất nước trong hòa bình.

Ngay khi đặt chân vào Hà Nội, Phạm Văn Đồng không chọn nghỉ ngơi sau hành trình dài. Ông bắt đầu bằng những cuộc họp liên tục với các ban ngành, nghe báo cáo về tình hình an ninh, kinh tế, giáo dục, y tế, đời sống dân sinh. Hà Nội khi ấy vừa trải qua chiến tranh, cơ sở hạ tầng xuống cấp, nhiều khu phố thiếu điện, thiếu nước, hoạt động thương mại chưa ổn định.

Trong một buổi đi kiểm tra thực tế tại khu phố cổ, ông dừng lại khá lâu trước một cửa hàng nhỏ. Chủ cửa hàng là một cụ già đã sống ở Hà Nội nhiều năm. Thấy vị lãnh đạo đến gần, cụ vừa mừng vừa hồi hộp. Phạm Văn Đồng nhẹ nhàng hỏi: “Bà con cần Nhà nước giúp điều gì nhất lúc này?”

Cụ già trả lời: “Chúng tôi chỉ mong có cuộc sống yên ổn để làm ăn.”

Ông gật đầu thật lâu rồi nói: “Chính quyền cách mạng có mặt hôm nay cũng vì điều đó.”

Câu nói giản dị ấy nhanh chóng lan truyền trong khu phố.

Những ngày sau đó, ông đặc biệt quan tâm đến việc ổn định tâm lý nhân dân. Ông hiểu rằng sau nhiều năm chiến tranh, điều người dân cần nhất không chỉ là chính sách, mà còn là niềm tin. Vì vậy, trong nhiều cuộc gặp gỡ với trí thức, công nhân, tiểu thương, ông luôn nhấn mạnh rằng Hà Nội sẽ được xây dựng thành trung tâm văn hóa, chính trị, kinh tế của đất nước.

Có lần trong một cuộc họp, khi nghe báo cáo về một số cơ sở công bị xuống cấp nghiêm trọng, nhiều người đề xuất tạm hoãn sửa chữa vì ngân sách còn khó khăn. Phạm Văn Đồng suy nghĩ khá lâu rồi nói: “Khó khăn là thật, nhưng nếu không bắt đầu xây dựng từ hôm nay, bao giờ nhân dân mới thấy hòa bình?”

Từ đó, nhiều kế hoạch khôi phục Thủ đô được thúc đẩy nhanh hơn.

Điều khiến cán bộ trẻ nể phục ở ông là sự cẩn trọng đến từng chi tiết. Trước mỗi quyết định lớn, ông luôn yêu cầu đi thực tế, kiểm tra nhiều nguồn thông tin. Ông không thích những báo cáo chỉ mang tính hình thức. Với ông, điều quan trọng nhất là người dân thực sự được hưởng thành quả của cách mạng.

Những ngày tiếp quản Hà Nội là dấu mốc quan trọng trong cuộc đời Phạm Văn Đồng. Ông không xuất hiện với hình ảnh một nhà lãnh đạo nhiều diễn văn hùng hồn, mà là một người âm thầm đi giữa lòng dân, lắng nghe, quan sát và hành động.

Sau này, nhiều cán bộ từng làm việc trong giai đoạn ấy đều nhớ về ông như một vị lãnh đạo điềm đạm nhưng quyết đoán, luôn đặt lợi ích lâu dài của đất nước lên trên mọi khó khăn trước mắt.

Và từ những ngày đầu tiếp quản Thủ đô ấy, Phạm Văn Đồng bắt đầu bước vào chặng đường mới—chặng đường của một người chèo lái đất nước trong hòa bình, xây dựng và phát triển.