NGƯỜI THỦY THỦ TÀU KHÔNG SỐ VÀ NHỮNG KIỆN HÀNG ĐƯỢC GIỮ LẠI DƯỚI BIỂN

Thời kỳ lịch sử

1961–1975 – Kháng chiến chống Mỹ, Đường Hồ Chí Minh trên biển.
PHẦN I – NHỮNG CON TÀU KHÔNG ĐƯỢC PHÉP ĐỂ LẠI DẤU VẾT

Đêm xuống.

Biển tối đến mức chỉ cần tắt hết đèn, con tàu gần như biến mất khỏi mắt thường.

Đó chính là điều những người đi trên Đường Hồ Chí Minh trên biển mong muốn.

Những con tàu của Đoàn 125 không đi giữa ban ngày.

Không có cờ hiệu.

Không có tên tàu để người ngoài nhận biết.

Hàng hóa được giấu kín dưới hầm.

Vũ khí được xếp thành từng kiện.

Mỗi chuyến đi là một hành trình bí mật từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Nhưng bí mật ấy không chỉ nằm ở con tàu.

Nó nằm trong từng kiện hàng.

Trong những tài liệu.

Trong tọa độ bến.

Trong cách thức liên lạc.

Trong con đường mà con tàu đã đi qua.

Nếu một con tàu bị bắt nguyên vẹn, đối phương có thể khai thác tất cả những thứ ấy.

Vì vậy, trên những con tàu không số luôn có một nguyên tắc nghiêm ngặt:

Khi không thể bảo toàn con tàu, phải bảo toàn bí mật.

Và khi cần thiết—

hàng hóa phải xuống biển.

Đó là một quyết định đau đớn.

Bởi mỗi kiện hàng là công sức của biết bao người.

Là vũ khí mà chiến trường đang chờ.

Là những chuyến vận chuyển đã phải đánh đổi bằng hiểm nguy.

Nhưng nếu giữ hàng mà để lộ tuyến đường—

có thể khiến nhiều chuyến tàu sau đó không còn cơ hội trở về.

Chú thích ảnh: Những con tàu của Đoàn 125 thực hiện nhiệm vụ vận chuyển vũ khí trên Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam; Báo Quân đội nhân dân.

PHẦN II – MỆNH LỆNH CUỐI CÙNG: KHÔNG ĐỂ HÀNG RƠI VÀO TAY ĐỊCH

Trong một chuyến đi như thế, thủy thủ đoàn phải chuẩn bị cho cả tình huống xấu nhất.

Con tàu có thể bị máy bay phát hiện.

Có thể bị tàu tuần tra bám theo.

Có thể bị chặn đường.

Và cũng có thể bị bao vây giữa biển.

Khi ấy, không phải lúc nào chiến đấu cũng là lựa chọn duy nhất.

Nếu biết chắc con tàu không thể thoát—

phải tìm cách xóa dấu vết.

Những kiện hàng có thể được đưa xuống biển.

Những tài liệu quan trọng phải được tiêu hủy.

Các thiết bị có khả năng để lộ nguồn gốc hoặc phương thức hoạt động phải được phá hỏng.

Đó là những việc mà người thủy thủ phải làm ngay cả khi đạn đang bay trên đầu.

Không có nhiều thời gian để suy nghĩ.

Không có cơ hội quay lại.

Chỉ có một mệnh lệnh rất ngắn:

“Không để địch lấy được.”

Và trong hoàn cảnh ấy, biển trở thành nơi cất giấu cuối cùng.

Một kiện vũ khí chìm xuống.

Một tập tài liệu chìm xuống.

Một bí mật chìm xuống.

Đôi khi—

một con người cũng nằm lại dưới biển.

Chú thích ảnh: Cán bộ, chiến sĩ Đoàn 125 Hải quân trên những chuyến tàu vận tải bí mật.

Nguồn: Tư liệu Quân chủng Hải quân; Báo Quân đội nhân dân.

PHẦN III – KHI CON TÀU BỊ BAO VÂY

Một đêm trên biển.

Người trực canh phát hiện ánh sáng ở phía xa.

Một.

Rồi hai.

Rồi nhiều hơn.

Những ánh đèn đang di chuyển.

Không phải tàu cá.

Tàu địch.

Mệnh lệnh được truyền xuống.

Tất cả vào vị trí chiến đấu.

Những người đang nghỉ bật dậy.

Người xuống khoang.

Người kiểm tra máy.

Người chuẩn bị vũ khí.

Người kiểm tra những kiện hàng cần xử lý nếu tàu bị bắt.

Con tàu tăng tốc.

Nhưng vòng vây đang khép lại.

Trên trời, máy bay có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Phía trước là tàu địch.

Phía sau cũng có thể có tàu.

Không còn nhiều hướng để lựa chọn.

Trong khoang hàng, những thủy thủ nhìn những kiện vũ khí đang nằm im.

Họ hiểu rằng số hàng này không được phép rơi vào tay đối phương.

Có thể đó là những khẩu súng.

Những hòm đạn.

Những thiết bị quân sự.

Những thứ mà chiến trường đang rất cần.

Nhưng nếu con tàu bị bắt—

chúng sẽ trở thành bằng chứng.

Bằng chứng về một tuyến vận tải bí mật.

Bằng chứng về những bến nhận hàng.

Bằng chứng về cách thức đưa vũ khí từ miền Bắc vào Nam.

Và vì vậy, người thủy thủ phải làm điều đau đớn nhất:

tự tay ném thứ mình đã bảo vệ suốt cả hành trình xuống biển.

Chú thích ảnh: Tái hiện một tình huống chiến đấu của tàu không số khi bị lực lượng đối phương phát hiện trên biển. Đây là hình ảnh minh họa, không phải ảnh chụp trực tiếp sự kiện.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Đoàn 125 Hải quân.

PHẦN IV – NHỮNG KIỆN HÀNG RƠI XUỐNG BIỂN

Một kiện.

Rồi kiện thứ hai.

Những thủy thủ lần lượt đưa hàng ra mép tàu.

Biển đen ngòm.

Không nhìn thấy đáy.

Một người ôm kiện hàng.

Một người tháo dây buộc.

Rồi—

ném xuống.

Ùm!

Mặt biển nuốt chửng kiện hàng.

Không có tiếng động lớn.

Chỉ một vòng nước loang ra rồi biến mất.

Một kiện khác.

Rồi một kiện nữa.

Mỗi lần hàng chìm xuống, những người trên tàu lại mất đi một phần công sức của chuyến đi.

Nhưng họ biết:

thà để biển giữ còn hơn để địch giữ.

Trong khoảnh khắc ấy, người thủy thủ không nghĩ đến giá trị của món hàng.

Anh chỉ nghĩ đến một điều:

bí mật phải được giữ.

Có những kiện hàng nặng đến mức cần hai hoặc ba người mới khiêng nổi.

Có những hòm đạn phải xử lý thật cẩn thận.

Có những tài liệu phải buộc vật nặng để không nổi lên mặt nước.

Tất cả diễn ra trong bóng tối.

Và càng nhanh càng tốt.

Bởi phía ngoài—

địch đang tiến gần.

Chú thích ảnh: Tái hiện thủy thủ tàu không số xử lý hàng hóa, vũ khí khi con tàu đứng trước nguy cơ bị địch bắt. Đây là tranh/tái hiện lịch sử.

Nguồn: Tư liệu về Đường Hồ Chí Minh trên biển.

PHẦN V – NGƯỜI THỦY THỦ QUAY LẠI KHOANG HÀNG

Con tàu rung lên.

Một tiếng nổ vọng từ phía ngoài.

Địch đã bắt đầu nổ súng.

Mọi người được lệnh rút khỏi khoang.

Nhưng một thủy thủ nhận ra—

vẫn còn hàng.

Những kiện cuối cùng chưa được đưa lên boong.

Anh quay lại.

Một đồng đội gọi:

“Ra ngoài!”

Nhưng anh vẫn xuống.

Khoang tàu tối.

Khói bắt đầu tràn vào.

Anh mò tới từng kiện hàng.

Kéo.

Đẩy.

Ôm.

Đưa lên.

Một kiện.

Hai kiện.

Ba kiện.

Mỗi chuyến quay lại đều nguy hiểm hơn.

Con tàu tiếp tục rung chuyển.

Nước bắt đầu tràn vào.

Nhưng người thủy thủ vẫn quay lại.

Không phải vì anh không biết sợ.

Mà bởi anh hiểu rằng:

nếu còn một kiện hàng có nguy cơ rơi vào tay địch, anh vẫn phải xử lý nó.

Đến khi kiện cuối cùng được đưa lên—

một tiếng nổ lớn vang lên.

Con tàu nghiêng mạnh.

Người thủy thủ bị hất xuống.

Đồng đội lao tới.

Nhưng anh đã không còn đứng dậy.

Có thể anh đã hy sinh ngay trong khoảnh khắc ấy.

Có thể anh đã bị cuốn xuống biển.

Có thể cơ thể anh không bao giờ được tìm thấy.

Đó là phần đau nhất của những câu chuyện trên biển:

biển không phải lúc nào cũng trả lại người.

Chú thích ảnh: Tái hiện hình ảnh người thủy thủ tàu không số chiến đấu và hy sinh trong khi bảo vệ con tàu, hàng hóa và bí mật của tuyến vận tải. Đây là hình ảnh minh họa, không phải chân dung của một nhân vật cụ thể.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Đoàn 125 Hải quân.

PHẦN VI – BIỂN GIỮ LẠI NHỮNG BÍ MẬT

Sau trận đánh, con tàu có thể không còn.

Hàng hóa có thể đã chìm.

Những người sống sót có thể phải tìm đường vào bờ.

Nhưng một điều đã được giữ lại:

bí mật.

Địch không thể biết chính xác con tàu xuất phát từ đâu.

Không thể lấy được toàn bộ hàng hóa để nghiên cứu.

Không thể khai thác những tài liệu quan trọng.

Không thể dễ dàng lần theo tuyến vận tải.

Và những chuyến tàu sau đó vẫn tiếp tục.

Đó chính là ý nghĩa lớn nhất của sự hy sinh.

Người thủy thủ không chỉ bảo vệ một kiện hàng.

Anh bảo vệ cả một tuyến đường.

Một tuyến đường mà trong suốt những năm chiến tranh, hàng trăm chuyến tàu đã âm thầm đi qua.

Những con tàu không số không phải lúc nào cũng trở về.

Có chuyến bị địch đánh chìm.

Có chuyến phải tự hủy.

Có những thủy thủ mất tích giữa biển.

Nhưng tuyến đường vẫn tồn tại.

Những chuyến tàu khác lại rời bến.

Mang theo vũ khí.

Mang theo hy vọng.

Và mang theo ký ức về những người đã nằm lại phía sau.

Chú thích ảnh: Tuyến vận tải chiến lược Đường Hồ Chí Minh trên biển – con đường mà các tàu không số đã sử dụng để vận chuyển vũ khí, hàng hóa vào chiến trường miền Nam.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Quân chủng Hải quân.

PHẦN VII – KHÔNG PHẢI MỘT NGƯỜI, MÀ LÀ CẢ MỘT THẾ HỆ

Câu chuyện về người thủy thủ thả hàng xuống biển không nên được hiểu như câu chuyện của một cá nhân duy nhất.

Bởi trên Đường Hồ Chí Minh trên biển, đã có nhiều tình huống tương tự xảy ra.

Khi tàu có nguy cơ bị bắt, thủy thủ đoàn phải phá hủy tàu.

Khi hàng có nguy cơ rơi vào tay địch, phải thả xuống biển.

Khi tài liệu có nguy cơ bị thu giữ, phải tiêu hủy.

Và khi cần thiết—

người lính phải chấp nhận hy sinh.

Đó là lý do lịch sử Đường Hồ Chí Minh trên biển có rất nhiều cái tên.

Nguyễn Phan Vinh.

Nguyễn Tương.

Phan Vinh và các thủy thủ C235.

Những người trên C69.

C41.

C43.

C56.

Và hàng trăm, hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ khác.

Họ không phải những nhân vật đứng riêng lẻ.

Họ là một thế hệ.

Một thế hệ đã đi biển trong im lặng.

Không mong được nhìn thấy.

Không mong được biết tên.

Chỉ mong hàng đến nơi.

Nếu không đến được—

thì bí mật phải được giữ.

Chú thích ảnh: Các cựu cán bộ, chiến sĩ Đoàn 125 Hải quân – những người từng tham gia vận chuyển trên Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Nguồn: Tư liệu Báo Quân đội nhân dân; Quân chủng Hải quân.

LỜI KẾT – BIỂN KHÔNG NÓI, NHƯNG BIỂN NHỚ

Có những chiến công được ghi lại bằng những con số.

Bao nhiêu chuyến tàu.

Bao nhiêu tấn hàng.

Bao nhiêu khẩu súng.

Bao nhiêu đạn dược.

Nhưng có những câu chuyện không thể đếm bằng con số.

Đó là những người đã tự tay thả xuống biển thứ mà mình đã dành cả chuyến đi để bảo vệ.

Một kiện hàng chìm xuống.

Rồi một kiện nữa.

Và có khi—

một người cũng nằm lại.

Không có tiếng vỗ tay.

Không có khán giả.

Chỉ có biển đêm.

Và đồng đội.

Những người còn sống có thể tiếp tục đi.

Những chuyến tàu khác tiếp tục ra khơi.

Còn người đã hy sinh thì ở lại với biển.

Có thể nhiều năm sau, không ai biết chính xác vị trí anh nằm.

Không có một ngôi mộ.

Không có một bia đá.

Chỉ có câu chuyện được truyền từ người này sang người khác:

“Ngày ấy, có một người đã quay lại khoang tàu để giữ bí mật.”

Đó chính là vẻ đẹp đau đớn của những con người trên Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Họ hiểu rằng có những thứ quan trọng hơn cả mạng sống của mình.

Đó là nhiệm vụ.

Là đồng đội.

Là bí mật của con đường.

Và đôi khi—

là tương lai của những chuyến tàu chưa ra khơi.

Biển đã giữ lại những kiện hàng.

Giữ lại những mảnh tàu.

Giữ lại những người lính.

Nhưng biển không thể giữ mãi câu chuyện.

Bởi mỗi lần chúng ta kể lại, những người thủy thủ ấy lại một lần nữa trở về.

Không phải trên một con tàu.

Mà trong ký ức.

Chú thích ảnh: Biển Việt Nam – nơi nhiều cán bộ, chiến sĩ Đoàn 125 đã thực hiện những chuyến vận tải bí mật và cũng là nơi nhiều người đã vĩnh viễn nằm lại.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Đường Hồ Chí Minh trên biển; Quân chủng Hải quân