NGƯỜI THUYỀN TRƯỞNG KHÔNG RỜI TÀU GIỮA TRÙNG KHƠI

Có những con tàu chỉ xuất hiện trong lịch sử bằng một cái tên, nhưng phía sau cái tên ấy là cả một câu chuyện về con người, về những chuyến đi không trở lại và về một thế hệ đã sống trong những năm tháng đầy thử thách. Với tàu HQ-604, đó là câu chuyện của những người lính Hải quân đã lên đường đến Trường Sa vào tháng 3 năm 1988. Và trong câu chuyện ấy, Đại úy Vũ Phi Trừ – người Thuyền trưởng của HQ-604 – là một cái tên khiến mỗi lần nhắc đến đều gợi lên niềm xúc động sâu sắc.

Đầu năm 1988, tình hình tại khu vực Trường Sa diễn biến căng thẳng. Hải quân Việt Nam triển khai lực lượng ra khu vực Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền và xây dựng các công trình trên đảo. Ba tàu HQ-505, HQ-604 và HQ-605 cùng các lực lượng thuộc Lữ đoàn 146 và Trung đoàn Công binh 83 được giao nhiệm vụ. Trong đội hình ấy, HQ-604 do Đại úy Vũ Phi Trừ làm Thuyền trưởng.

Con tàu rời đất liền mang theo những người lính trẻ và vật liệu phục vụ nhiệm vụ ngoài đảo. Với họ, chuyến đi ấy trước hết là một chuyến công tác như bao chuyến công tác khác của người lính Hải quân. Phía trước là biển rộng, phía sau là quê hương. Những người lính hiểu rằng Trường Sa ở rất xa đất liền, nhưng từng bãi đá, từng vùng biển nơi họ đặt chân đến đều gắn với nhiệm vụ thiêng liêng của người lính.

Ngày 13 tháng 3, HQ-604 cùng HQ-505 và HQ-605 tiến vào khu vực được phân công. Tình hình trên biển ngày càng phức tạp. Những người lính vẫn khẩn trương đưa vật liệu lên đảo, thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện khó khăn. Không có những công sự kiên cố giữa biển khơi, phương tiện và vũ khí của ta cũng hạn chế. Nhưng tinh thần của những người lính vẫn không thay đổi: đã nhận nhiệm vụ thì phải cố gắng hoàn thành.

Sáng 14 tháng 3 năm 1988, cuộc đối đầu tại khu vực Gạc Ma – Cô Lin – Len Đao trở nên đặc biệt căng thẳng. Tại Gạc Ma, những người lính Việt Nam đứng thành vòng tròn bảo vệ lá cờ Tổ quốc. Thiếu úy Trần Văn Phương và các đồng đội chiến đấu trong tình thế vô cùng nguy hiểm. Cùng lúc đó, trên HQ-604, Vũ Phi Trừ và thủy thủ đoàn phải đối mặt với những đợt tấn công dữ dội.

Là người Thuyền trưởng, Vũ Phi Trừ hiểu rất rõ tình thế của con tàu và những người đang ở trên đó. Một con tàu giữa biển không chỉ là phương tiện chiến đấu hay vận chuyển. Đó còn là nơi chứa đựng sinh mạng của cả một tập thể. Mỗi quyết định của người chỉ huy đều gắn với sự an toàn của đồng đội và việc hoàn thành nhiệm vụ.

Nhưng cuộc chiến đấu diễn ra trong điều kiện quá chênh lệch. HQ-604 phải hứng chịu hỏa lực mạnh. Con tàu bị đánh trúng, bị hư hỏng nặng rồi chìm xuống biển. Vũ Phi Trừ cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh. Trong số những người nằm lại còn có Trung tá Trần Đức Thông và nhiều đồng đội khác.

Con tàu HQ-604 chìm xuống giữa biển khơi, nhưng câu chuyện về những người trên con tàu ấy thì không chìm theo. Nó được đồng đội ghi nhớ, được gia đình kể lại và được lịch sử lưu giữ. Mỗi người trên HQ-604 có một quê hương, một gia đình và những ước mơ riêng. Họ đã lên tàu với tuổi trẻ của mình, nhưng nhiều người không bao giờ có cơ hội trở về.

Vũ Phi Trừ cũng vậy. Người Thuyền trưởng năm xưa đã không thể trở lại quê nhà sau chuyến đi ấy. Ông đã nằm lại giữa biển Trường Sa cùng đồng đội. Đối với những người lính Hải quân, sự hy sinh ấy không chỉ là mất mát của một gia đình mà còn là nỗi đau của cả đơn vị và của những người từng sát cánh bên nhau.

Ngày 14 tháng 3 năm 1988, 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam đã hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền tại khu vực Gạc Ma – Cô Lin – Len Đao. Sự kiện ấy trở thành một dấu mốc bi tráng trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam.

Trong số những người hy sinh, Vũ Phi Trừ được nhớ đến với hình ảnh người Thuyền trưởng của HQ-604. Tên ông gắn với con tàu đã trở thành một phần không thể tách rời trong ký ức về Gạc Ma. Khi nhắc đến HQ-604, người ta nhớ đến những người lính đã chiến đấu trên con tàu ấy; khi nhắc đến Vũ Phi Trừ, người ta nhớ đến một người chỉ huy đã không trở về sau khi con tàu của mình chìm giữa biển.

Năm 1989, Nhà nước truy tặng Đại úy Vũ Phi Trừ danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận đối với sự hy sinh và tinh thần chiến đấu của ông trong sự kiện ngày 14/3/1988. Cùng đợt, nhiều cá nhân tiêu biểu của trận chiến Gạc Ma cũng được phong tặng hoặc truy tặng danh hiệu cao quý này, trong đó có Trần Đức Thông, Vũ Huy Lễ, Trần Văn Phương và Nguyễn Văn Lanh.

Nhưng phía sau danh hiệu Anh hùng vẫn là hình ảnh một người lính rất đời thường. Ông từng có những ngày tháng sống bên gia đình, từng có những người thân chờ đợi, từng có những chuyến đi và những ngày trở về. Không ai muốn nghĩ rằng một chuyến công tác có thể trở thành chuyến đi cuối cùng. Thế nhưng lịch sử đôi khi được viết nên từ chính những khoảnh khắc mà con người không thể biết trước.

Điều làm câu chuyện của Vũ Phi Trừ trở nên xúc động chính là hình ảnh con tàu và người Thuyền trưởng đã cùng nhau đi vào lịch sử. HQ-604 đã chìm, nhưng tên tuổi của nó không bị chìm theo. Những người lính đã hy sinh trên con tàu ấy cũng không bị lãng quên. Họ trở thành một phần của ký ức Gạc Ma, một phần của câu chuyện về những con người đã đứng ở nơi đầu sóng để thực hiện nhiệm vụ của mình.

Nhiều năm đã trôi qua, biển Trường Sa vẫn ngày đêm nổi sóng. Những chuyến tàu hôm nay vẫn ra khơi, những người lính Hải quân vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ giữa biển trời Tổ quốc. Mỗi khi có dịp tưởng niệm các chiến sĩ hy sinh ngày 14 tháng 3 năm 1988, hình ảnh 64 người lính lại được nhắc nhớ. Trong đó có Đại úy Vũ Phi Trừ – người Thuyền trưởng đã cùng con tàu HQ-604 đi vào một trang sử không thể nào quên.

Câu chuyện của Vũ Phi Trừ giúp thế hệ hôm nay hiểu rằng phía sau mỗi trang sử là những con người cụ thể. Họ từng có tuổi trẻ, có gia đình, có những dự định cho ngày mai. Nhưng khi khoác lên mình màu áo người lính, họ đã đặt nhiệm vụ của Tổ quốc lên trên những mong ước riêng. Sự hy sinh của họ vì thế không chỉ là một câu chuyện của quá khứ mà còn là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình hôm nay.

Nếu một ngày nào đó chúng ta đứng trước biển và nhìn những con sóng nối nhau chạy mãi về phía chân trời, có lẽ sẽ hiểu hơn vì sao ký ức về Gạc Ma không bao giờ mất đi. Dưới màu xanh bình yên của biển cả là câu chuyện của những người lính đã từng chiến đấu, hy sinh và gửi lại tuổi trẻ của mình nơi trùng khơi.