Người tiên phong đưa kỹ thuật nội soi tuyến giáp Việt Nam vươn ra thế giới

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Ngọc Lương là một trong những gương mặt tiêu biểu của ngành ngoại khoa Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực phẫu thuật tuyến giáp. Sinh ngày 25 tháng 3 năm 1961 tại xã Xuân Thành, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định trong một gia đình nông dân nghèo, ông đã nỗ lực học tập và thi đỗ vào Trường Đại học Y Hà Nội năm 1978.

Sau khi tốt nghiệp, ông được phân công công tác tại Khoa Ngoại của Bệnh viện Bạch Mai. Trong quá trình làm việc, ông có thời gian được cử sang Pháp làm bác sĩ nội trú và sau đó trở thành chuyên gia y tế tại Quân y viện Mareb của Cộng hòa Yemen. Những năm tháng học tập và công tác trong môi trường y khoa quốc tế đã giúp ông tích lũy nhiều kinh nghiệm chuyên môn quý báu.

Cuối năm 2001, Trần Ngọc Lương được điều động đến Bệnh viện Nội tiết Trung ương với nhiệm vụ thành lập Khoa Ngoại. Trên cương vị người đứng đầu một khoa mới thành lập, ông vừa tổ chức xây dựng đơn vị, vừa truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn cho đội ngũ cán bộ y tế. Những đóng góp quan trọng của ông đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của bệnh viện, giúp ông được giao trọng trách Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương năm 2005 và giữ chức Giám đốc bệnh viện vào năm 2016.

Trong hoạt động nghiên cứu và điều trị, Trần Ngọc Lương luôn tìm tòi, sáng tạo để cải tiến các phương pháp phẫu thuật. Từ những kỹ thuật mổ mở truyền thống được học tập ở nước ngoài, ông đã xây dựng phương pháp riêng với việc sử dụng dao điện và sau đó là dao cắt đốt siêu âm trong phẫu thuật tuyến giáp. Phương pháp này giúp giảm chi phí điều trị, rút ngắn thời gian phẫu thuật, bảo đảm an toàn và nâng cao tính thẩm mỹ cho người bệnh. Đặc biệt, đường mổ chỉ rộng từ 0,5 đến 1cm ở vùng nách hoặc ngực, thay vì để lại sẹo dài ở cổ như phương pháp mổ hở trước đây.

Kỹ thuật nội soi tuyến giáp do ông nghiên cứu và phát triển có thể áp dụng cho nhiều bệnh lý khác nhau như bướu nhân tuyến giáp, bệnh Basedow và ung thư tuyến giáp. Phương pháp này không đòi hỏi các dụng cụ chuyên biệt mà chỉ sử dụng các dụng cụ nội soi ổ bụng thông thường, đồng thời vẫn có thể xử lý được những khối bướu lớn mà không cần cắt các cơ vùng cổ trước.

Từ năm 2009, Trần Ngọc Lương bắt đầu chuyển giao kỹ thuật này cho các cơ sở y tế trong và ngoài nước. Nhiều bác sĩ đến từ các quốc gia như Úc, Bồ Đào Nha, Singapore, Malaysia, Indonesia, Philippines, Thái Lan, Pakistan, Ấn Độ và Ả Rập Xê Út đã đến Bệnh viện Nội tiết Trung ương để học tập kỹ thuật mang tên “Dr Lương”. Trong nước, ông cũng đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho hơn 30 bệnh viện, góp phần triển khai thành công phương pháp này cho gần 20.000 bệnh nhân.

Công trình “Ứng dụng phẫu thuật nội soi điều trị một số bệnh lý tuyến giáp” của ông được ghi nhận là một trong mười thành tựu y học lớn của ngành y tế Việt Nam. Công trình cũng được vinh danh tại Giải thưởng Nhân tài Đất Việt năm 2014 và đạt loại xuất sắc trong chương trình KC10-15 của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Với những đóng góp nổi bật cho nền y học nước nhà, Trần Ngọc Lương đã được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Lao động hạng Ba năm 2014, Huân chương Lao động hạng Nhì năm 2019. Năm 2019, ông được xác lập Kỷ lục Việt Nam với thành tích là người có công trình nghiên cứu khoa học về kỹ thuật mổ nội soi tuyến giáp được ứng dụng, chuyển giao và đào tạo trong nước và nước ngoài nhiều nhất. Ngày 29 tháng 12 năm 2020, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.