Anh hùng Lực lượng vũ trang

Người tiên phong mở “Đường Hồ Chí Minh trên biển”

Anh hùng LLVTND Bông Văn Dĩa (1905–1982) là người tiên phong mở “Đường Hồ Chí Minh trên biển”, vận chuyển vũ khí từ Bắc vào Nam trong kháng chiến chống Mỹ, góp phần quan trọng vào chiến thắng 1975. Xuất thân từ gia đình ngư dân, ông trải qua tù đày, gian khổ nhưng vẫn kiên cường hoạt động cách mạng, tổ chức nhiều chuyến tàu an toàn, đối mặt hải tặc và địch quân. Sau giải phóng, ông tiếp tục cống hiến xây dựng quê hương. Ngày nay, tên tuổi ông được tưởng nhớ qua đường, trường học, nhà tưởng niệm,

TP. Hồ Chí Minh25/12/2025Nguyễn Thảo Nguyên (Đoàn xã Tân Nhựt)3 lượt xem0 lượt chia sẻ

Qua hai cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp và Đế quốc Mỹ có biết bao máu xương của cha, ông ta đã đổ xuống tô thắm màu cờ Tổ quốc, giành lại độc lập, tự do cho đất nước, trong đó các chiến sĩ tham gia vận chuyển vũ khí bằng “Đoàn tàu không số” chính là lực lượng nòng cốt, biểu tượng và hiện thân cho “Đường Hồ Chí Minh trên biển” một tuyến đường vận tải chiến lược bí mật bằng đường biển, chi viện vũ khí từ Bắc vào Nam, tạo nên những kỳ tích anh hùng góp phần thành công cho đại thắng mùa xuân năm 1975, trong đó phải kể đến Thượng tá, Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân (Anh hùng LLVTND) Bông Văn Dĩa, nguyên Đoàn trưởng Đoàn 962 (nay là Lữ đoàn 962, Quân khu 9) là người tiên phong mở “Đường Hồ Chí Minh trên biển” một trong những “Anh hùng của biển”.

Anh hùng LLVT nhân dân Bông Văn Dĩa sinh năm 1905, trong một gia đình ngư dân nghèo ở ấp Rạch Gốc, làng Tân Ân, huyện Năm Căn, tỉnh Minh Hải (nay là xã Tân Ân, tỉnh Cà Mau). Từ nhỏ, do chứng kiến cảnh thực dân, đế quốc, điền chủ bóc lột, đối xử hà khắc với nhân dân lao động nên khi được thầy giáo, nhà cách mạng Phan Ngọc Hiển giác ngộ, Bông Văn Dĩa đã tình nguyện đi theo cách mạng, ông đã trở thành một chiến sĩ cách mạng kiên cường, được cấp trên tin tưởng tín nhiệm, luôn thể hiện một ý chí sắt đá, trung với nước, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng bị ông khuất phục.

Trong thời kỳ tiền khởi nghĩa (1934-1944), sau khi được thầy giáo Phan Ngọc Hiển giác ngộ cách mạng, ông đã chấp nhận mọi hy sinh gian khổ, tham gia vào mạng lưới hoạt động bí mật khởi nghĩa Hòn Khoai, bị tù đày. Sau khi ra tù Côn Ðảo, ông tiếp tục hoạt động cách mạng, che giấu và bảo vệ lãnh tụ, lãnh đạo trong thời kỳ khó khăn quyết liệt nhất.

Trong 9 năm kháng chiến chống Pháp (1945-1954), ông luôn được Ðảng và cấp trên tin cậy giao nhiều trọng trách, mang tiền, vàng cùng với đồng đội tổ chức nhiều chuyến tàu vượt biển qua Thái Lan, trao đổi thu mua và sản xuất vũ khí, trên đất bạn, vận chuyển về phục vụ chiến trường miền Nam. Ông đã cùng đồng đội tổ chức thành công nhiều đợt vận chuyển vũ khí về nước vừa bằng đường biển vừa bằng đường bộ. Trên hành trình vận chuyển vượt biển và băng rừng, ông đã cùng với các đồng đội nhiều lần chạm trán và anh dũng chiến đấu với bọn hải tặc và sơn tặc bảo vệ tài sản cho cách mạng. Ngoài ra, ông còn có công tham gia tổ chức lực lượng vũ trang hải ngoại gồm các con em Việt kiều Thái Lan và Campuchia yêu nước mang tên bộ đội Trần Phú, bộ đội Cửu Long II với quân số trên 400 người được trang bị vũ khí đưa về nước tham gia chiến đấu.

Trong thời gian kháng chiến chống Mỹ và bè lũ tay sai (1955-1975), Anh hùng LLVTND Bông Văn Dĩa còn là người đầu tiên có công đầu trong việc đi tiền trạm mở con đường huyền thoại Hồ Chí Minh trên biển từ Nam ra Bắc theo lệnh của Trung ương bằng ghe buồm gắn máy nhưng không có hải đồ và la bàn (1961). Và sau đó đi từ Bắc trở về Nam cũng bằng chiếc ghe ấy với nhiệm vụ thăm dò cửa lạch, bến bãi và nơi để cất giấu vũ khí an toàn, chuẩn bị mở màn cho chiến dịch vận chuyển một lượng vũ khí lớn từ Bắc vào Nam bằng đường biển (4/1962). Tháng 7/1962, Bông Văn Dĩa lại được Trung ương chỉ định đích danh vượt biển trở ra Bắc báo cáo công việc về kết quả tìm bến bãi và địa điểm cất giấu kho tàng. Tháng 10/1962, Bông Văn Dĩa với chức danh là chính trị viên cùng với Thuyền trưởng Lê Văn Một trên tàu Phương Ðông I (thuộc Ðoàn 125) vượt biển mở đường vận chuyển 30 tấn vũ khí trên chuyến tàu đầu tiên từ miền Bắc vào miền Nam an toàn.

Anh hùng LLVTND Bông Văn Dĩa có công rất lớn trong việc tổ chức đón tiếp hằng chục chuyến tàu chở vũ khí từ Bắc vào Nam; giữ tuyệt đối bí mật bến bãi, kho tàng và tiếp nhận hàng ngàn tấn vũ khí, quân trang quân dụng. Sau đó tổ chức vận chuyển phân phối về khắp các chiến trường miền Tây và miền Ðông Nam Bộ một cách trót lọt, trong hoàn cảnh bị tàu chiến và không quân Mỹ, nguỵ bao vây dày đặc khắp nơi, kể cả trên đất liền, trên không và trên biển.

Tháng 6/1967, Ðảng và Nhà nước tổ chức lễ phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho đồng chí Bông Văn Dĩa, cùng với tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhì .

Từ năm 1968 trở đi, Hạm đội 7 của Mỹ tăng cường kiểm soát gắt gao vùng biển từ Gành Hào đến chót mũi Cà Mau. Thời gian này, tàu không số của Ðoàn 125 có 5 trường hợp phải chiến đấu với tàu địch và các cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt đều kết thúc với phương án: Ta tự phá huỷ tàu, quyết không để vũ khí rơi vào tay giặc, không để lộ hành trình vận chuyển của con tàu.

Có 2 trường hợp khác, khi tàu vào bến đã bóc dỡ hàng hoá, vũ khí xong có 1 tàu bị mắc cạn nơi mé biển, không thể di chuyển được buộc phải phá huỷ để khỏi bị lộ; 1 tàu sau khi rời bến trở ra miền Bắc đụng địch ở ngoài khơi. Qua 3 giờ chiến đấu với tàu địch, quay trở lại được lực lượng ở bến hiệp đồng chiến đấu ngăn tàu địch. Khi tàu ta vào được bến mang hàng trăm vết đạn, do điều kiện kỹ thuật con tàu không thể ra Bắc được nữa, đó là con tàu mang bí số 69.

Với sự thiệt hại của 7 con tàu và nhiều sĩ quan, thuỷ thủ hy sinh, Bộ Tổng tham mưu chỉ thị kết thúc vận chuyển bằng tàu sắt của Ðoàn 125 đến các bến của Trung đoàn 962.

Công việc càng khó càng thấy rõ sự sáng tạo vận tải bằng phương pháp bán công khai tàu 2 đáy. Ông Bông Văn Dĩa và ông Phan Văn Nhờ (có bí danh Tư Mao cũng được phong tặng Anh hùng LLVTND) đã mưu trí tổ chức cho đồng đội vượt qua hàng rào dày đặc của hải lục không quân Mỹ và nguỵ, tiếp tục vận chuyển vũ khí vào Nam cho đến ngày giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Ông được coi là người chiến sĩ tiên phong mở Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Sau ngày Miền Nam giải phóng, đất nước thống nhất Anh hùng LLVTND Bông Văn Dĩa với bản lĩnh của một người lính (bộ đội Cụ Hồ) ông tiếp tục tham gia công tác đóng góp xây dựng quê hương đất nước, khi về già ông trở về sống giản dị tại quê hương ở Ấp Rạch Gốc, xã Tân Ân, huyện Ngọc Hiển, Tỉnh Cà Mau (nay là xã Tân Ân, Tỉnh Cà Mau). Hơn 40 năm hoạt động cách mạng Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân Bông Văn Dĩa (người “Anh hùng của biển”) có nhiều đóng góp cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, ghi vào trang sử hào hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Vào lúc 22 giờ 30 phút, ngày 31/5/1982, trái tim nồng nàng yêu nước của Anh hùng LLVTND Bông Văn Dĩa đã ngừng đập, ông ra đi ở tuổi 78. Bên dòng sông Rạch Gốc, nơi gia đình ông ngày nào, giờ đây có “Ngôi nhà tưởng niệm Anh hùng LLVTND Bông Văn Dĩa”, ngày ngày cán bộ và Nhân dân đến thắp hương tưởng niệm, tại quê hương của ông có con đường mang tên Bông Văn Dĩa, một trường Trung học cơ sở Bông Văn Dĩa và đặc biệt trên địa bàn xã Tân Nhựt (xã Tân Kiên cũ) cũng có một con đường mang tên Bông Văn Dĩa.

Là một đoàn viên thế hệ Hồ Chí Minh và là giáo viên Tiểu học tôi ý thức rằng mình phải luôn luôn phấn đấu, rèn luyện bản thân và giáo dục các em học sinh bài học về tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tích cực học tập, lao động sáng tạo trở thành chủ nhân tương lai của đất nước, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn