NGƯỜI TỔNG BÍ THƯ TUỔI 26 VÀ CUỘC ĐỜI KHÔNG KHUẤT PHỤC

Có những con người đi qua lịch sử bằng một cuộc đời rất dài, nhưng cũng có những người chỉ sống chưa đầy ba mươi năm, vậy mà di sản họ để lại đủ khiến muôn thế hệ sau nghiêng mình kính trọng. Nguyễn Văn Cừ là một người chiến sĩ như thế. Sinh năm 1912 tại làng Phù Khê (Bắc Ninh) — vùng đất Kinh Bắc giàu truyền thống hiếu học và yêu nước, ông bước vào con đường cách mạng khi mới mười lăm tuổi. Hai mươi sáu tuổi, ông trở thành vị Tổng Bí thư trẻ nhất trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, và hai mươi chín tuổi, ông ngã xuống trước họng súng kẻ thù. Một cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng đong đầy lý tưởng, bản lĩnh và khí phách kiên cường.

Lớn lên giữa vùng quê Kinh Bắc, sớm chứng kiến cảnh đất nước mất độc lập, nhân dân lầm than dưới gách áp bức, chàng trai trẻ Nguyễn Văn Cừ đã trăn trở tìm lối đi cho cuộc đời mình. Không chọn sự an nhàn, từ năm 1927 đến 1929, ông dấn thân vào các phong trào học sinh, tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên rồi gia nhập Đông Dương Cộng sản Đảng. Từ vùng mỏ Quảng Ninh, Mạo Khê, Hòn Gai đến Hải Phòng rồi Sài Gòn – Chợ Lớn, ông hòa mình vào cuộc sống gian khổ của công nhân và nhân dân lao động, thức tỉnh và tổ chức phong trào đấu tranh từ thực tiễn sinh động.

Năm 1931, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt và đày ra Hỏa Lò rồi Côn Đảo. Giữa bốn bức tường đá lạnh lẽo cùng những đòn tra tấn dã man, ông cùng các đồng chí đã biến nhà tù thực dân thành "trường học cách mạng". Những năm tháng tù đày không làm rụt nhụt chí khí mà càng tôi luyện tư duy lý luận và bản lĩnh chính trị của ông. Trở lại hoạt động sau khi được trả tự do, năm 1938, ở tuổi 26, ông được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương. Với tầm nhìn sắc bén, ông đã chèo lái con thuyền cách mạng qua giai đoạn đầy biến động, đặc biệt là việc xuất bản tác phẩm "Tự chỉ trích" (1939) — một bài học vô giá về tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, dám nhận khuyết điểm để đoàn kết và phát triển Đảng.

Tháng 1 năm 1940, Nguyễn Văn Cừ lại sa vào tay giặc tại Sài Gòn. Những trận tra tấn khốc liệt nhằm đập tan ý chí của người đứng đầu Đảng đều thất bại trước sự im lặng kiên trung của ông. Rạng sáng ngày 28 tháng 8 năm 1941, tại trường bắn Hóc Môn (Gia Định), thực dân Pháp đưa Nguyễn Văn Cừ cùng các đồng chí Võ Văn Tần, Phan Đăng Lưu ra xử bắn. Trước họng súng kẻ thù, người Tổng Bí thư 29 tuổi ấy vẫn giữ vững tư thế hiên ngang, giữ trọn niềm tin sắt đá vào tương lai độc lập của Tổ quốc.

Hơn tám mươi năm đã trôi qua, tiếng súng Hóc Môn năm xưa không thể xóa mờ tên tuổi của người chiến sĩ kiệt xuất. Từ Phù Khê đến Hóc Môn, ba mốc tuổi 17 – 26 – 29 đã khắc họa trọn vẹn một nhân cách lớn. Nguyễn Văn Cừ ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng bài học về bản lĩnh, tinh thần "tự chỉ trích" và khí phách không cúi đầu của người Tổng Bí thư tuổi 26 sẽ mãi là ngọn đuốc soi đường, tỏa sáng trong hành trình của dân tộc.