NGƯỜI TRINH SÁT ĐI TRƯỚC BÓNG ĐÊM
Câu chuyện khắc họa hình ảnh cựu chiến binh Nguyễn Hữu Thọ, một người lính trinh sát kỳ cựu, nhập cuộc kháng chiến từ những năm đầu chống Mỹ. Hoạt động trong lòng chiến trường Khu 5 – Ba Tơ, Quảng Ngãi, bác là người “đi trước đơn vị”, thầm lặng nắm địch, dẫn đường, mở lối cho các trận đánh. Câu chuyện không ồn ào chiến công, mà lắng sâu vào ký ức của người lính trinh sát – nơi mỗi bước chân là ranh giới giữa sống và hy sinh.
Bác Nguyễn Hữu Thọ, sinh năm 1938, quê thôn Phúc Thọ, tham gia cách mạng từ rất sớm. Năm 1961, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ còn trong giai đoạn âm thầm, bí mật, bác chính thức nhập ngũ, biên chế vào Trung đoàn E3, một đơn vị chủ lực hoạt động tại chiến trường Khu 5.
Với vóc người rắn rỏi, nhanh nhẹn và khả năng quan sát tốt, bác được giao nhiệm vụ trinh sát – một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất. Ở cấp bậc Thượng sĩ (ký hiệu H3), bác giữ chức vụ Tiểu đội trưởng trinh sát (A trưởng), trực tiếp chỉ huy tổ trinh sát bám dân, bám đất, bám địch.
Người trinh sát không đi theo đội hình lớn. Họ đi trước, lặng lẽ như bóng cây, dòng suối. Địa bàn hoạt động của bác Thọ là vùng núi Ba Tơ – Quảng Ngãi, nơi rừng rậm chằng chịt, ban ngày nắng cháy da, ban đêm sương lạnh thấu xương, địch càn quét liên miên.
Nhớ lại kỷ niệm ám ảnh nhất, bác Thọ kể:
“Có lần tôi với hai anh em bò suốt một đêm để nắm đồn địch. Gần sáng thì bị chó nghiệp vụ phát hiện. Cả tổ phải nằm im dưới bụi sim, nín thở… Chỉ cần động là coi như xong.”
Người viết hình dung ra khoảnh khắc ấy – nơi sự sống được tính bằng nhịp thở. Với trinh sát, không có tiếng súng vang, chỉ có sự im lặng đến nghẹt thở.
Có những ngày, bác cải trang thành người dân đi rẫy, vừa dò đường, vừa nghe ngóng tình hình. “Ăn cơm với muối, ngủ dưới gốc cây là chuyện thường. Trinh sát mà, quen rồi,” bác cười nhẹ, nhưng ánh mắt vẫn đượm vẻ từng trải.
Năm 1968, trong một lần làm nhiệm vụ dẫn đường cho đơn vị chủ lực tập kích đồn địch, bác bị thương nhẹ nhưng vẫn kiên quyết ở lại hoàn thành nhiệm vụ. Chính trong giai đoạn chiến đấu ác liệt ấy, năm 1969, bác vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam ngay tại chiến khu.
Vào Đảng giữa rừng, không bàn ghế, không cờ, chỉ có lời thề trước anh em. Nhưng thiêng liêng lắm,” bác nói.
Suốt nhiều năm bám trụ Khu 5, bác Nguyễn Hữu Thọ đã cung cấp nhiều tin tức quan trọng về hướng tiến quân, đồn bốt và quy luật hoạt động của địch, góp phần bảo đảm an toàn cho các trận đánh của Trung đoàn E3. Với những đóng góp bền bỉ và tinh thần dũng cảm, bác được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba cho thành tích trinh sát xuất sắc.
Năm 1972, sau hơn mười năm liên tục chiến đấu và phục vụ chiến đấu, bác xuất ngũ, trở về quê hương. Rời quân đội, nhưng trong dáng đi chậm rãi và ánh mắt sâu lắng của bác vẫn còn nguyên bản lĩnh người lính trinh sát – luôn quan sát, luôn nghĩ cho người khác trước.
Khi được hỏi điều nhớ nhất trong đời lính, bác Thọ trầm ngâm:
“Nhớ nhất là những đêm đi trước đơn vị. Mình sống hay chết không quan trọng, miễn sao anh em phía sau an toàn.”
Câu nói giản dị ấy đã gói trọn cả một thời hoa lửa. Thời của những người lính đi trong bóng tối, không cần được gọi tên, nhưng chính họ đã mở đường cho ánh sáng của ngày hòa bình.
