Người trinh sát trước giờ nổ súng

Trước khi một trận đánh lớn bắt đầu, trên chiến trường thường có những người đã phải đi trước hàng giờ, thậm chí hàng ngày để tìm hiểu địa hình, xác định mục tiêu và nắm tình hình đối phương.

Ở Long Khánh trong tháng 4-1975, một trong những người thực hiện công việc ấy là ông Nguyễn Tá Dẫn.

Trong Chiến dịch Xuân Lộc, Nguyễn Tá Dẫn là Trung đội phó trinh sát thuộc Tiểu đoàn 28 Đặc công, Sư đoàn 7, Quân đoàn 4.

Nhiệm vụ của lực lượng trinh sát là điều nghiên và nắm tình hình. Đối với một mục tiêu nằm trong một thị xã đang được phòng thủ chặt chẽ, công việc này đặc biệt nguy hiểm.

Đầu tháng 4-1975, Nguyễn Tá Dẫn cùng một số chiến sĩ trinh sát phải cải trang, tìm cách ra vào khu vực tỉnh lỵ Long Khánh để quan sát và thu thập thông tin.

Mục tiêu quan trọng mà đơn vị đặc công dự kiến đánh vào là Dinh tỉnh trưởng Long Khánh.

Những người trinh sát phải quan sát đường đi, vị trí bố phòng và các khu vực có thể tiếp cận mục tiêu. Công việc không thể tiến hành bằng cách quan sát từ xa. Họ phải trực tiếp đi vào khu vực có đối phương kiểm soát.

Trong kế hoạch ban đầu, Tiểu đoàn 28 Đặc công dự kiến tổ chức đánh mật tập vào Dinh tỉnh trưởng.

Nhưng chiến trường thay đổi rất nhanh.

Sáng 9-4-1975, Chiến dịch Xuân Lộc bắt đầu. Pháo binh đồng loạt bắn vào nhiều mục tiêu trong thị xã. Các đơn vị chủ lực tiến công từ nhiều hướng.

Trước diễn biến mới, phương án đánh mật tập ban đầu không còn được thực hiện như dự kiến. Lực lượng Sư đoàn 7 chuyển sang phối hợp với các đơn vị khác tổ chức tiến công trực tiếp.

Điều đó cũng khiến nhiệm vụ trinh sát phải thay đổi.

Những ngày đầu, chiến sự tại Long Khánh diễn ra rất quyết liệt. Đối phương tăng cường lực lượng, sử dụng pháo binh, xe tăng và không quân để phản kích.

Đến ngày 12-4, lực lượng ta được lệnh rút ra ngoài để củng cố và chuyển sang cách đánh phù hợp hơn với tình hình.

Đối với một người trinh sát, rút khỏi khu vực không có nghĩa là nhiệm vụ kết thúc.

Ngày 13-4, Nguyễn Tá Dẫn cùng đồng đội nhận nhiệm vụ mới: tiếp tục trinh sát để xác định hướng rút lui của đối phương.

Đây là một nhiệm vụ rất khác so với việc chuẩn bị đánh vào Dinh tỉnh trưởng. Bây giờ, thay vì tìm cách đưa lực lượng vào mục tiêu, người trinh sát phải quan sát những tuyến đường mà đối phương có thể sử dụng để tháo chạy, từ đó giúp các đơn vị bố trí lực lượng đánh chặn.

Những ngày tiếp theo, thế trận bao vây Xuân Lộc ngày càng rõ. Các tuyến đường tiếp tế bị uy hiếp, lực lượng bên trong bị cô lập.

Đến đêm 20-4, đối phương bắt đầu rút khỏi Xuân Lộc.

Trong thời điểm ấy, công việc trinh sát trở nên đặc biệt quan trọng. Việc biết đối phương rút theo hướng nào có thể quyết định khả năng tổ chức truy kích và ngăn chặn.

Nguyễn Tá Dẫn tiếp tục cùng đơn vị thực hiện nhiệm vụ trong những giờ cuối của chiến dịch.

Rạng sáng 21-4-1975, Long Khánh được giải phóng.

Nhiều năm sau chiến tranh, ông Nguyễn Tá Dẫn vẫn kể lại những ngày tháng 4 ấy. Với ông, ký ức về Xuân Lộc không chỉ là tiếng pháo hay những trận đánh trực tiếp mà còn là những ngày lặng lẽ cải trang, quan sát, ghi nhớ từng tuyến đường và tìm cách đưa những thông tin ấy về cho đơn vị.

Trong một chiến dịch lớn, những công việc như vậy thường không xuất hiện nhiều trên bản đồ chiến sự.

Nhưng trước khi một mũi tiến công có thể đánh trúng mục tiêu, đã có những người phải đi trước để tìm hiểu mục tiêu ấy.

Và sau khi một đơn vị rút lui, vẫn có những người phải ở lại để theo dõi hướng đi của đối phương.

Câu chuyện Nguyễn Tá Dẫn vì thế là câu chuyện về một mặt trận thầm lặng của Chiến dịch Xuân Lộc: mặt trận của những người trinh sát.