Người trở về bên dòng suối Lê-nin

Mùa xuân năm 1941.

Pác Bó khi ấy vẫn là một vùng núi yên tĩnh của Cao Bằng. Những dãy núi nối tiếp nhau, những con đường nhỏ quanh co giữa rừng, dòng suối trong veo chảy qua những phiến đá.Không ai trong bản biết rằng một người đã đi xa quê hương hơn ba mươi năm đang trở về.Người ấy không đi cùng đoàn quân đông đảo, cũng không mang theo những thứ quý giá. Người chỉ có một chiếc ba lô nhỏ, bộ quần áo giản dị và một đôi dép cao su.Người thanh niên năm nào rời Bến Nhà Rồng giờ đã trở thành một người đàn ông đã trải qua rất nhiều năm tháng nơi đất khách.Đó là Nguyễn Ái Quốc.Sau hơn ba mươi năm bôn ba tìm đường cứu nước, Người trở về Việt Nam Những ngày đầu ở Pác Bó không hề dễ dàng.Nơi Người ở chỉ là một hang đá nhỏ. Bữa ăn thường ngày cũng rất đơn sơ, khi thì cháo ngô, khi thì rau rừng. Công việc cách mạng lại vô cùng nguy hiểm. Nhưng giữa hoàn cảnh thiếu thốn ấy, Người vẫn làm việc mỗi ngày.Có một cậu bé trong bản thường lén nhìn người khách đặc biệt ấy.Cậu không hiểu vì sao một người từ xa trở về lại có thể sống đơn giản như vậy.Một buổi sáng, cậu nhìn thấy Người ngồi bên dòng suối.Người chăm chú đọc tài liệu, thỉnh thoảng lại ngẩng lên nhìn dòng nước.Cậu bé tò mò hỏi:“Bác ơi, sao bác không ở một nơi tốt hơn?” Người mỉm cười.Với Người, một mái nhà tốt hay một bữa cơm ngon chưa bao giờ là điều quan trọng nhất.Điều Người quan tâm là đất nước.Là những người dân đang sống trong cảnh mất tự do.Là một ngày nào đó, Việt Nam có thể tự quyết định vận mệnh của mình.Dòng suối trước mặt được Người đặt tên là suối Lê-nin, còn ngọn núi phía bên kia được gọi là núi CácMác.Giữa núi rừng Pác Bó, những cái tên ấy như mang theo một niềm tin lớn lao.Niềm tin rằng con đường giải phóng dân tộc mà Người đã tìm kiếm suốt bao năm cuối cùng cũng đang dần trở thành hiện thựcNhưng cuộc sống ở Pác Bó không chỉ có những ngày bình yên.Có những lúc quân địch truy lùng ráo riết.Có những đêm mọi người phải giữ im lặng tuyệt đối. Chỉ cần một tiếng động bất thường cũng có thể khiến cả nhóm gặp nguy hiểm.Trong những lúc như vậy, Người vẫn bình tĩnh.Người hiểu rằng con đường giành độc lập sẽ không thể dễ dàng.Đã có lúc Người phải ăn những bữa cơm vô cùng đạm bạc.“Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.”Bốn câu thơ Người viết về cuộc sống ở Pác Bó sau này trở thành một hình ảnh đẹp về tinh thần lạc quan của Người:“Sáng ra bờ suối, tối vào hang,Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,Cuộc đời cách mạng thật là sang.”Bàn làm việc của Người chỉ là một phiến đá.Không có căn phòng rộng.Không có chiếc bàn đẹp.Không có những tiện nghi mà một người bình thường có thể mong muốn.Nhưng trên chiếc bàn đá chông chênh ấy, những kế hoạch cho tương lai của cách mạng Việt Nam vẫn được suy nghĩ và chuẩn bị từng ngàyNhiều năm sau, cậu bé ngày ấy lớn lên.Đất nước cũng đã thay đổi.Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.Nếu khi ấy cậu bé Pác Bó có mặt ở Hà Nội, có lẽ cậu sẽ nhớ đến buổi sáng năm xưa bên dòng suối.Nhớ người đàn ông mặc bộ quần áo giản dị.Nhớ chiếc ba lô nhỏ.Nhớ đôi dép cao su.Và nhớ câu hỏi mà ngày ấy cậu chưa thể hiểu hết:Vì sao một con người có thể chấp nhận cuộc sống thiếu thốn, nguy hiểm và xa gia đình trong suốt hàng chục năm?Có lẽ câu trả lời nằm ở chính hành trình của Người.Năm 1911, Người ra đi khi đất nước còn chìm trong cảnh mất nước.Hơn ba mươi năm sau, Người trở về.Và chỉ vài năm sau đó, Người đứng trước hàng vạn đồng bào để nói về một đất nước độc lập.Từ Bến Nhà Rồng đến Pác Bó.Từ những con đường xa lạ nơi đất khách đến dòng suối giữa núi rừng Cao Bằng.Từ một người thanh niên ra đi tìm đường cứu nước đến vị lãnh tụ đọc Tuyên ngôn Độc lập.Đó không chỉ là hành trình của một con người.Đó là hành trình gắn liền với một thời kỳ đầy biến động của lịch sử dân tộc.Ngày nay, khi đứng trước dòng suối Lê-nin, có lẽ ta sẽ khó hình dung được nơi đây từng là một trong những địa điểm hoạt động cách mạng quan trọng.Nước suối vẫn chảy.Núi rừng vẫn xanh.Nhưng những câu chuyện của năm tháng ấy vẫn còn ở lại.Ở lại trong từng phiến đá.Ở lại trong con đường Người từng đi.Và ở lại trong hình ảnh một con người giản dị đã dành phần lớn cuộc đời mình cho hai chữ độc lập.Có những hành trình bắt đầu bằng một chuyến đi.Nhưng cũng có những hành trình bắt đầu bằng một niềm tin.Năm 1911, Nguyễn Tất Thành bước lên con tàu rời Tổ quốc với một câu hỏi lớn.Năm 1941, Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó với một con đường đã tìm thấy.Và năm 1945, Hồ Chí Minh đứng giữa Quảng trường Ba Đình, cùng dân tộc mở ra một trang sử mới.Hơn một thế kỷ đã trôi qua.Dòng suối Lê-nin vẫn chảy qua núi rừng Pác Bó.Và có lẽ, mỗi khi nhìn dòng nước ấy, người ta vẫn có thể tưởng tượng thấy một đôi dép cao su đang lặng lẽ bước đi trên những con đường đá.Một đôi dép giản dị.Nhưng đã đi qua một hành trình rất lớn. 

Hành trình đi tìm tự do cho một dân tộc