Người trở về để tìm đồng đội - Cựu chiến binh Lê Bá Dương

Có những con người đi qua chiến tranh nhưng không bao giờ rời khỏi chiến trường trong ký ức. Đối với cựu chiến binh Lê Bá Dương, chiến tranh kết thúc từ mùa xuân năm 1975, nhưng hành trình trở về với đồng đội vẫn tiếp tục suốt hơn bốn mươi năm sau đó.

Trong một buổi giao lưu truyền thống, tôi may mắn được nghe bác Lê Bá Dương kể về những năm tháng chiến đấu trên mảnh đất Quảng Trị. Giọng bác chậm rãi, bình tĩnh, nhưng mỗi câu chuyện đều khiến người nghe lặng đi. Bác nói rằng người lính không bao giờ mong trở thành anh hùng. Điều họ mong nhất chỉ là được cùng đồng đội hoàn thành nhiệm vụ và một ngày nào đó được trở về quê hương.

Lê Bá Dương nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ. Sau thời gian huấn luyện, bác được biên chế vào Trung đoàn 27 và chiến đấu trên tuyến Đường 9 – Quảng Trị, nơi được xem là một trong những chiến trường khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Bác kể rằng những ngày ở chiến trường gần như không có khái niệm về ngày hay đêm. Bom rơi liên tục, pháo bắn suốt nhiều giờ. Có những hôm vừa đào xong hầm trú ẩn thì bom đã san phẳng tất cả. Người lính chỉ kịp phủi đất trên vai rồi tiếp tục chiến đấu.

Một kỷ niệm mà bác không bao giờ quên là trận đánh đầu năm 1971 trên Đường 9. Đại đội của bác chỉ có hơn hai mươi người nhưng phải chặn một đoàn xe cơ giới rất lớn của đối phương. Trận đánh diễn ra vô cùng ác liệt. Tiếng xe tăng, tiếng pháo và khói lửa phủ kín cả cánh rừng. Dù lực lượng chênh lệch, đơn vị vẫn kiên cường bám trụ, phá hủy nhiều xe quân sự và ngăn bước tiến của đối phương. Chính trận đánh ấy đã mở đầu cho phong trào đánh xe cơ giới trên Đường 9 của Trung đoàn 27. Nhưng điều khiến bác day dứt nhất không phải những chiến công, mà là sự hy sinh của đồng đội.

Bác kể về một trận đánh tại cao điểm 544 ở Quảng Trị. Tổ chiến đấu chỉ có bốn người được giao nhiệm vụ giữ một mỏm đồi để tạo điều kiện cho đơn vị phía sau triển khai đội hình. Suốt cả ngày, bom và pháo của đối phương dội xuống không ngừng. Nhiều đợt bộ binh tràn lên đều bị các chiến sĩ đẩy lùi.

Khi đạn dược gần cạn, hai người đồng đội đã anh dũng hy sinh. Bản thân bác bị thương nhiều nơi trên cơ thể. Trong giây phút tưởng như không còn cơ hội sống, bác lấy chính máu từ vết thương của mình viết lời thề quyết tử phía sau tấm ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh mà bác luôn mang theo bên mình. Bác và người đồng đội còn lại chuẩn bị tinh thần chiến đấu đến viên đạn cuối cùng để không rơi vào tay địch. May mắn thay, đơn vị chủ lực đã kịp thời tiếp ứng, giữ vững trận địa. Tấm ảnh có lời thề viết bằng máu ấy hiện vẫn được lưu giữ như một kỷ vật lịch sử của Trung đoàn 27.

Khi nhắc lại câu chuyện, bác nói rất nhẹ nhàng:

"Ngày đó ai cũng nghĩ đơn giản lắm. Nếu mình ngã xuống mà đồng đội còn sống để tiếp tục chiến đấu thì sự hy sinh ấy là xứng đáng."

Chiến tranh kết thúc, bác trở về trong niềm vui thống nhất đất nước. Nhưng niềm vui ấy không trọn vẹn, bởi quá nhiều người đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường Quảng Trị.

Nhiều năm sau, bác quyết định quay trở lại chiến trường xưa. Không phải để tìm lại chiến công, mà để tìm những người đồng đội còn chưa được trở về với gia đình. Hàng trăm lần lội suối, băng rừng, dò tìm từng dấu tích cũ, bác cùng nhiều cựu chiến binh khác kiên trì tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Với bác, mỗi lần đưa được một đồng đội trở về là thêm một gia đình được nguôi ngoai nỗi nhớ.

Trong những lần trở lại bờ nam sông Thạch Hãn, chứng kiến biết bao đồng đội nằm lại dưới lòng sông, bác đã viết những câu thơ khiến hàng triệu người Việt Nam xúc động:

"Đò lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm..."

Hai câu thơ ngắn nhưng chứa đựng cả nỗi đau chiến tranh và tình đồng đội thiêng liêng. Đến hôm nay, mỗi mùa tri ân tháng Bảy hay dịp kỷ niệm Ngày Thương binh – Liệt sĩ, rất nhiều người vẫn đọc lại những câu thơ ấy khi thả hoa trên dòng sông Thạch Hãn để tưởng nhớ những người đã ngã xuống.

Lắng nghe câu chuyện của bác Lê Bá Dương, tôi hiểu rằng chiến tranh không chỉ là những trận đánh được ghi trong sách lịch sử. Chiến tranh còn là ký ức của những con người đã đi qua bom đạn, là những người lính sống sót nhưng mang theo nỗi nhớ đồng đội suốt cuộc đời.

Hôm nay, đất nước đã hòa bình. Thế hệ trẻ chúng tôi được học tập, lao động trong một cuộc sống yên bình mà các thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng tuổi xuân và cả tính mạng. Vì thế, mỗi người trẻ càng phải biết trân trọng lịch sử, biết ơn những người đã hy sinh và sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và Tổ quốc.

Câu chuyện của cựu chiến binh Lê Bá Dương không chỉ kể về những năm tháng thời hoa lửa, mà còn nhắc nhở chúng ta rằng hòa bình là điều vô giá. Những người lính năm xưa đã hoàn thành sứ mệnh bảo vệ đất nước. Còn sứ mệnh của thế hệ hôm nay là giữ gìn thành quả ấy, xây dựng một Việt Nam ngày càng giàu mạnh để không phụ sự hy sinh của những người đã nằm lại nơi chiến trường.