NGƯỜI TRỞ VỀ, MANG 64 NGƯỜI ĐỒNG ĐỘI TRONG KÝ ỨC

Có những người lính trở về sau chiến tranh với một cuộc đời mới. Nhưng trong sâu thẳm ký ức, họ vẫn mang theo những người đồng đội đã không thể trở về. Lê Văn Thoa là một người như thế. Ông sống sót sau ngày 14 tháng 3 năm 1988, nhưng cuộc đời ông từ đó gắn với một ký ức không thể nào quên: ký ức về Gạc Ma và 64 người lính đã nằm lại giữa biển Trường Sa.

Lê Văn Thoa nhập ngũ năm 1985, khi mới 17 tuổi. Người thanh niên trẻ ấy trở thành hạ sĩ quan thuộc Hải đội 1, Lữ đoàn 125 Hải quân, đóng tại Tân Cảng, Thành phố Hồ Chí Minh. Công việc của ông khi ấy là sửa chữa máy móc trên tàu HQ-602. Đó là công việc thầm lặng phía sau những chuyến tàu, nhưng cũng là một phần quan trọng để những con tàu Hải quân có thể hoàn thành nhiệm vụ trên biển.

Đầu năm 1988, Lê Văn Thoa được tăng cường sang tàu HQ-604. Cùng đồng đội, ông lên đường ra Trường Sa thực hiện nhiệm vụ. Những người lính trẻ khi ấy không thể biết rằng chuyến đi này sẽ trở thành một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời mình.

Ngày 11 tháng 3 năm 1988, HQ-604 hướng về khu vực Gạc Ma. Sau nhiều giờ lênh đênh trên biển, con tàu đến khu vực được giao nhiệm vụ. Trên tàu là những người lính Hải quân và công binh mang theo vật tư phục vụ việc xây dựng, bảo vệ các vị trí của Việt Nam trên quần đảo Trường Sa.

Trong những ngày ấy, tình hình tại khu vực Gạc Ma ngày càng căng thẳng.

Rạng sáng ngày 14 tháng 3, các tàu và lực lượng nước ngoài xuất hiện quanh Gạc Ma. Những người lính Việt Nam được lệnh giữ vững vị trí. Trên đảo, các chiến sĩ tập hợp quanh lá cờ Tổ quốc, tạo thành vòng tròn bảo vệ lá cờ. Trong khi đó, những người lính trên HQ-604 vẫn thực hiện nhiệm vụ giữa tình thế hết sức nguy hiểm.

Lê Văn Thoa khi ấy ở trên tàu.

Rồi tiếng súng vang lên.

Cuộc đối đầu nhanh chóng trở thành một cuộc chiến đấu không cân sức. Các chiến sĩ Việt Nam chiến đấu trong điều kiện vũ khí và lực lượng hạn chế. Trên đảo, Trần Văn Phương và các đồng đội kiên quyết bảo vệ lá cờ. Nguyễn Văn Lanh bị thương khi chiến đấu bảo vệ vị trí. Còn tại HQ-604, thuyền trưởng Vũ Phi Trừ cùng các chiến sĩ tiếp tục chiến đấu khi con tàu bị tấn công.

HQ-604 bị pháo kích dữ dội.

Con tàu bị hư hỏng nặng rồi chìm xuống biển.

Lê Văn Thoa bị thương và rơi xuống nước. Giữa biển cả mênh mông, ông cùng những người còn sống cố gắng tìm cách bám trụ. Đó là những giờ phút mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Sau đó, Lê Văn Thoa cùng một số đồng đội bị bắt. Ông trở thành một trong 9 người sống sót sau trận chiến Gạc Ma và bị giam giữ hơn ba năm.

Ba năm ấy là một quãng thời gian dài.

Nhưng có lẽ điều ám ảnh nhất đối với người lính trẻ không chỉ là những tháng ngày xa quê, mà là ký ức về những người đồng đội đã không còn.

64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam đã hy sinh trong ngày 14 tháng 3 năm 1988.

Trong số họ có những người từng cùng ông làm nhiệm vụ, từng đứng bên nhau trên con tàu, từng chia sẻ những ngày tháng quân ngũ. Họ đã cùng nhau lên đường, nhưng chỉ một số ít có cơ hội trở về.

Lê Văn Thoa là một trong những người ấy.

Khi trở về, ông mang theo những vết thương và ký ức về Gạc Ma. Cuộc sống sau quân ngũ không phải lúc nào cũng dễ dàng. Ông từng phải bươn chải mưu sinh, nhưng ký ức về những người đồng đội chưa bao giờ mất đi.

Nhiều năm sau, mỗi dịp tháng Ba về, ông lại tìm cách trở lại Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma để thắp hương.

Ông không đến đó chỉ để nhớ một trận chiến.

Ông đến để nhớ từng người đồng đội.

Những người đã cùng ông bước lên tàu.

Những người đã từng cười nói bên nhau.

Những người đã không còn cơ hội trở về quê hương.

Báo chí từng ghi lại rằng năm nào Lê Văn Thoa cũng tìm cách đến Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma. Khi sức khỏe không còn như trước, ông đi xe khách thay vì tự đi xe máy. Điều đó cho thấy ký ức về đồng đội đối với ông không phải là một câu chuyện của quá khứ, mà là một phần cuộc sống hiện tại.

Có một điều rất đặc biệt trong câu chuyện của Lê Văn Thoa: ông không nói về sự sống sót của mình như một chiến công riêng.

Ông luôn nhắc về đồng đội.

Bởi ông hiểu rằng nếu những người trở về không kể lại, những người đã hy sinh sẽ không thể tự kể câu chuyện của mình.

Vì thế, ký ức của người sống sót trở thành một cách để những người đã nằm lại tiếp tục hiện diện.

Mỗi khi nhắc đến ngày 14 tháng 3, ông lại nhớ về những giờ phút trên Gạc Ma. Nhớ con tàu HQ-604. Nhớ những người lính đã đứng bên lá cờ Tổ quốc. Nhớ những đồng đội mà ông từng nghĩ sẽ cùng mình trở về đất liền.

Nhưng họ đã không trở về.

Thời gian có thể làm con người già đi, nhưng không thể xóa được ký ức của một người lính từng chứng kiến đồng đội hy sinh.

Đối với thế hệ hôm nay, câu chuyện của Lê Văn Thoa giúp chúng ta hiểu rằng lịch sử không chỉ nằm trong những con số hay những dòng chữ trong sách. Lịch sử còn nằm trong ký ức của những người đã trực tiếp trải qua.

Một trận chiến có 64 người hy sinh không chỉ có 64 cái tên.

Đó còn là 64 gia đình.

64 người mẹ.

64 người cha.

64 mái nhà chờ đợi.

Và rất nhiều người thân mang nỗi nhớ ấy suốt cuộc đời.

Lê Văn Thoa đã trở về, nhưng ông không bao giờ quên những người đã không thể trở về cùng mình.

Có lẽ đó chính là ý nghĩa đẹp nhất của tình đồng đội: khi một người còn sống, người ấy mang theo ký ức về những người đã hy sinh.

Biển Trường Sa hôm nay vẫn xanh.

Những con sóng vẫn nối nhau ngoài khơi.

Nhưng trong tiếng sóng ấy vẫn có những câu chuyện của một thế hệ người lính đã đi qua thời khắc khắc nghiệt của lịch sử.

Lê Văn Thoa là một trong những người trở về từ Gạc Ma.

Ông trở về với gia đình, với cuộc sống đời thường, nhưng trái tim vẫn hướng về những người đồng đội đã nằm lại.

Và mỗi lần ông đặt một nén hương trước khu tưởng niệm, đó không chỉ là một nén hương dành cho quá khứ.

Đó là lời nhắc nhở với hiện tại.

Rằng những người lính Gạc Ma đã từng sống, từng chiến đấu và từng có những ước mơ như tất cả chúng ta.

Họ đã gửi lại tuổi trẻ giữa trùng khơi.

Còn những người trở về như Lê Văn Thoa mang trách nhiệm kể lại câu chuyện ấy.

Để những cái tên không bị lãng quên.

Để tình đồng đội không bị thời gian cuốn mất.

Và để thế hệ mai sau hiểu rằng phía sau màu xanh bình yên của biển Trường Sa là một phần lịch sử được viết bằng tuổi trẻ, lòng dũng cảm và sự hy sinh của những người lính Việt Nam.