NGƯỜI TRỞ VỀ, MANG THEO MỘT PHẦN GẠC MA TRONG TIM

Trong cuộc đời mỗi người lính, có những ngày tháng không bao giờ có thể quên. Có những khoảnh khắc chỉ diễn ra trong vài giờ nhưng đủ để trở thành ký ức theo suốt cả cuộc đời. Với cựu chiến binh Nguyễn Văn Dũng, ngày 14 tháng 3 năm 1988 là một ngày như thế. Đó là ngày ông cùng đồng đội bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền tại Gạc Ma, giữa biển Trường Sa rộng lớn, nơi 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam đã hy sinh. Nguyễn Văn Dũng may mắn sống sót, nhưng sự trở về của ông cũng mang theo nỗi đau và ký ức về những người đồng đội đã mãi mãi nằm lại giữa biển khơi.

Nguyễn Văn Dũng sinh năm 1966. Khi còn trẻ, ông cũng như bao thanh niên cùng thế hệ, mang trong mình nhiệt huyết của tuổi đôi mươi và sẵn sàng lên đường khi Tổ quốc cần. Cuộc đời quân ngũ đưa ông đến với Trường Sa, nơi những người lính phải làm quen với biển cả, với những chuyến tàu dài ngày và những điều kiện sinh hoạt thiếu thốn. Nhưng giữa muôn trùng sóng nước ấy, họ vẫn kiên trì thực hiện nhiệm vụ, bởi phía sau họ là đất liền, là quê hương và là trách nhiệm bảo vệ chủ quyền của đất nước.

Ngày 14 tháng 3 năm 1988, khu vực Gạc Ma – Cô Lin – Len Đao trở thành nơi diễn ra một cuộc chiến đấu không cân sức. Các cán bộ, chiến sĩ Việt Nam đang thực hiện nhiệm vụ trên biển thì tình hình trở nên căng thẳng. Trong điều kiện giữa biển khơi không có công sự che chắn, phương tiện và vũ khí hạn chế, những người lính phải đối mặt với một thử thách đặc biệt khắc nghiệt. Thế nhưng họ vẫn đứng vững ở vị trí của mình.

Tại Gạc Ma, những người lính Việt Nam đã nắm chặt tay nhau tạo thành một vòng tròn quanh lá cờ Tổ quốc. Hình ảnh ấy về sau được gọi là “Vòng tròn bất tử”. Những người lính đứng bên nhau giữa biển khơi, trong một thời khắc mà mỗi người đều hiểu rằng sự sống của mình đang bị đặt trước một thử thách nghiêm trọng. Họ vẫn bảo vệ lá cờ, bảo vệ vị trí đang được giao và giữ vững tinh thần của người lính Hải quân.

Trong trận chiến ấy, nhiều người lính đã ngã xuống. Tàu HQ-604 bị bắn chìm, cùng với sự hy sinh của nhiều cán bộ, chiến sĩ. Tổng cộng 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam đã hy sinh trong sự kiện Gạc Ma ngày 14 tháng 3 năm 1988.

Nguyễn Văn Dũng bị thương nhưng may mắn sống sót. Sau trận chiến, ông trở thành một trong số ít những người lính có thể trở về từ Gạc Ma. Nhưng đối với những người sống sót, trở về không có nghĩa là mọi thứ đã kết thúc. Cuộc chiến đã đi qua, nhưng những hình ảnh của đồng đội vẫn còn ở lại trong ký ức. Những người hôm trước còn cùng nhau sinh hoạt, cùng thực hiện nhiệm vụ, cùng đứng trên con tàu giữa biển khơi, sau ngày 14 tháng 3 đã có người mãi mãi không thể trở về quê hương.

Có lẽ điều khiến người lính trở về luôn day dứt nhất chính là những người đã nằm lại. Mỗi cái tên trong danh sách 64 liệt sĩ đều từng là một con người có gia đình, có quê hương, có tuổi trẻ và những ước mơ riêng. Họ cũng từng mong một ngày hoàn thành nhiệm vụ để trở về. Nhưng ngày trở về ấy đã không đến với họ.

Còn Nguyễn Văn Dũng trở về với vết thương trên cơ thể và những ký ức không thể xóa nhòa. Sau này, ông được xác định là thương binh. Cuộc sống tiếp tục trôi qua, nhưng ngày 14 tháng 3 năm 1988 vẫn luôn là một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời ông.

Hơn ba mươi năm đã trôi qua kể từ ngày Gạc Ma. Những người lính năm xưa nay đã có tuổi. Mái tóc từng xanh nay đã bạc. Những vết thương theo năm tháng có thể dần lành lại, nhưng ký ức về đồng đội thì vẫn còn nguyên. Mỗi khi nhắc đến Gạc Ma, những người trở về lại nhớ về những người đã không thể cùng họ bước tiếp.

Đó cũng là điều làm nên ý nghĩa đặc biệt của những câu chuyện về người lính Gạc Ma. Nếu những người đã hy sinh là những người nằm lại với biển cả, thì những người sống sót như Nguyễn Văn Dũng trở thành những người mang ký ức trở về đất liền. Họ chứng kiến, họ nhớ và họ kể lại để thế hệ sau hiểu rằng phía sau một sự kiện lịch sử là những cuộc đời cụ thể.

Ngày nay, mỗi khi nhắc đến Gạc Ma, người ta thường nhớ đến 64 người lính đã hy sinh và hình ảnh vòng tròn bảo vệ lá cờ Tổ quốc giữa biển khơi. Nhưng bên cạnh những người nằm lại còn có những người trở về. Họ mang theo những câu chuyện về đồng đội, về con tàu, về những giờ phút khốc liệt của ngày 14 tháng 3. Những câu chuyện ấy góp phần giữ cho ký ức lịch sử không bị phai mờ theo thời gian.

Nguyễn Văn Dũng là một trong những người như thế. Ông trở về, nhưng một phần tuổi trẻ của ông vẫn ở lại nơi biển xa. Ở đó có những đồng đội mà ông từng gặp, từng cùng làm nhiệm vụ và từng chia sẻ những ngày tháng quân ngũ. Có những người đã không thể trở về cùng ông. Vì vậy, mỗi lần nhớ về Gạc Ma, câu chuyện của ông không chỉ là câu chuyện về sự sống sót của một người lính, mà còn là câu chuyện về tình đồng đội và ký ức của một thế hệ đã trải qua những năm tháng đầy thử thách.

Thời gian có thể làm lịch sử lùi xa, nhưng không thể làm những con người ấy biến mất khỏi ký ức dân tộc. Những người lính Gạc Ma đã trở thành một phần của câu chuyện về biển đảo Việt Nam. Người hy sinh được Tổ quốc ghi nhớ, người trở về tiếp tục sống, tiếp tục kể lại câu chuyện của đồng đội. Mỗi câu chuyện như một nén hương gửi về phía biển, nơi những người lính năm xưa đã nằm lại.

Với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện của Nguyễn Văn Dũng gợi lên nhiều suy nghĩ. Chúng ta đang sống trong những ngày bình yên, được học tập, làm việc, xây dựng tương lai và theo đuổi những ước mơ của mình. Những điều tưởng như bình thường ấy trở nên đáng quý hơn khi ta hiểu rằng đã có những thế hệ phải trải qua gian khổ, hy sinh để bảo vệ Tổ quốc. Biết về họ không chỉ để nhớ một sự kiện lịch sử, mà còn để biết trân trọng cuộc sống hôm nay.

Nguyễn Văn Dũng đã trở về từ Gạc Ma, nhưng ký ức của ông vẫn hướng về những người đồng đội không trở về. Câu chuyện ấy giống như một nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa những người đã hy sinh và những thế hệ đang sống. Và mỗi khi biển Trường Sa nổi sóng, mỗi khi tháng Ba trở về, những cái tên của những người lính năm xưa lại được nhắc lên với lòng biết ơn.

Gạc Ma đã đi qua hơn ba mươi năm, nhưng biển vẫn xanh và sóng vẫn ngày đêm vỗ về phía chân trời. Trong màu xanh ấy, có ký ức về những người đã hy sinh và cả những người trở về. Nguyễn Văn Dũng là một trong những người mang ký ức ấy đi qua năm tháng. Ông trở về để tiếp tục cuộc sống, nhưng trong trái tim người lính ấy vẫn có một phần không thể trở về cùng mình, bởi phần ấy đã gửi lại nơi Gạc Ma, cùng những người đồng đội đã mãi mãi nằm lại giữa trùng khơi.

Có những người trở về từ chiến trường bằng bước chân của mình, nhưng ký ức về đồng đội thì ở lại suốt đời. Nguyễn Văn Dũng là một người như thế – người lính trở về từ Gạc Ma, mang theo câu chuyện của một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh giữa biển trời Tổ quốc.