“Người trời” — Trần Hanh: Phi công anh hùng trên bầu trời tự do
Trung tướng, Anh hùng LLVTND Trần Hanh (1932–2024), biệt danh "Người Trời", là phi công huyền thoại, một trong những người đầu tiên bắn rơi máy bay F-105 Mỹ (4/1965) và giữ chức Tư lệnh Quân chủng Không quân, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Ông là biểu tượng anh hùng của Không quân nhân dân Việt Nam, cống hiến trọn đời cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc
Giữa những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, khi bầu trời miền Bắc thường bị không quân Mỹ rải bom tấn, xuất hiện những chiếc tiêm kích nhỏ bé nhưng đầy quả cảm, mang theo ý chí của cả một dân tộc. Trong số đó, hình ảnh người phi công mang biệt danh “người trời” — Trần Hanh — không chỉ là biểu tượng của nghệ thuật chiến đấu trên không, mà còn là minh chứng sống động về lòng quả cảm và tinh thần bất khuất của Không quân Nhân dân Việt Nam.
Trần Hanh sinh năm 1932 ở Nam Định, trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Ngay từ tuổi thanh niên, ông đã sớm tham gia lực lượng vũ trang, nhập ngũ khi mới 17 tuổi và từng làm Chính trị viên Đại đội trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, một trận chiến quyết định buộc thực dân Pháp phải rút lui khỏi Đông Dương.
Sau khi chiến thắng Điện Biên Phủ toàn thắng, đất nước bước vào giai đoạn chống đế quốc Mỹ, Trần Hanh được lựa chọn sang Trung Quốc học lái máy bay chiến đấu MIG-17 — vũ khí chủ lực của Không quân Nhân dân Việt Nam thời bấy giờ. Ông dành 8 năm học bay, rèn luyện kỹ năng và kiến thức chiến thuật để trở về nước mang theo khí chất của một phi công dũng mãnh.
Những ngày đầu bầu trời chiến tranh, ông là Đại đội trưởng Đại đội 1, Trung đoàn Không quân 921 — đơn vị chiến đấu đầu tiên của Không quân Nhân dân Việt Nam. Ngày 4-4-1965, một trong những khoảnh khắc hoa lửa đáng nhớ nhất trong đời binh nghiệp của ông xảy ra trên bầu trời Hàm Rồng (Thanh Hóa): biên đội MIG-17 do Trần Hanh dẫn đầu đối đầu với tốp máy bay chiến đấu Mỹ gồm nhiều chiếc F-105 “Thần Sấm”. Lợi dụng lúc kẻ địch nghiêng mình thả bom, ông áp sát mục tiêu và tấn công, khiến một chiếc F-105 bị bắn rơi ngay giữa bầu trời đất nước. Cùng đồng đội, ông tiếp tục chiến đấu và tiêu diệt thêm mục tiêu, giúp ghi dấu trận thắng đầu tiên của Không quân Nhân dân Việt Nam trên không.
Chiến trường không chỉ là đấu trường của kỹ năng mà còn là thử thách ý chí. Trong trận đó, hỏa lực địch bao vây dữ dội. Khi máy bay hết nhiên liệu, dù được lệnh nhảy dù, Trần Hanh đã cố gắng điều khiển chiếc MIG-17 rơi nhẹ xuống một cánh đồng bằng phẳng để giảm tổn thất. Sau cú tiếp đất bằng bụng, ông ngất đi trong buồng lái. Khi tỉnh lại, ông thấy dân làng bao quanh — rồi đưa ông về “tạm giam”; nhưng trái tim của người chiến binh không hề nao núng khi biết rằng ba đồng đội của ông đã hy sinh anh dũng trên bầu trời ấy.
Không chỉ dừng lại ở một trận đánh duy nhất, Trần Hanh tiếp tục ghi dấu ấn trên những bầu trời khốc liệt khác, đối đầu với máy bay Mỹ và giữ gìn từng tấc trời tự do. Sau khi đất nước thống nhất, ông tiếp tục phục vụ trong Quân đội, lần lượt giữ các chức vụ chỉ huy cao cấp như Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam, luôn mang trong mình kinh nghiệm chiến đấu và tinh thần trách nhiệm với thế hệ sau.
Với những chiến công to lớn, ông được phong tặng Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, cùng nhiều huân chương cao quý khác — ghi nhận cho sự dũng cảm, mưu trí và tinh thần chiến đấu kiên định trên bầu trời bảo vệ quê hương.
Đến cuối đời, các thế hệ phi công và chiến sĩ vẫn gọi ông bằng cái tên trìu mến: “người trời” Trần Hanh — người đã viết nên chương sử rực rỡ của Không quân Nhân dân Việt Nam và góp phần vun đắp hòa bình hôm nay
