người trọn đời cống hiến cho sự nghiệp cách mạng

Đồng chí Trần Thận, tên thật là Trần Cát, sinh ngày 12.5.1927, tại làng Bàn Thạch, tổng An Lạc, phủ Duy Xuyên, nay thuộc xã Duy Vinh (Duy Xuyên). Sớm giác ngộ lý tưởng cộng sản, năm 1942, đồng chí Trần Thận được kết nạp vào Đảng và được cử làm Bí thư Chi bộ Bàn Thạch.

Năm 1943, ông bị mật thám Pháp bắt và kết án 3 năm tù giam. Trong nhà tù, kẻ thù dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhưng ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, không hề khai báo. Tháng 3.1945, sau khi quân Nhật đảo chính Pháp, đồng chí Trần Thận cùng 8 đồng chí khác được trả tự do.

Vừa ra tù, ông liên lạc ngay với tổ chức, tích cực xây dựng cơ sở ở tổng An Lạc, khu Tây Duy Xuyên, xây dựng lực lượng tự vệ, nắm lực lượng thanh niên Phan Anh biến thành lực lượng tự vệ cứu quốc; tổ chức mít tinh khắp các thôn kêu gọi nhân dân đứng lên đánh đuổi phát xít Nhật, giành độc lập.

Năm 1947, đồng chí Trần Thận được Tỉnh ủy Quảng Nam - Đà Nẵng cử đi học Trường Lục quân do Quân khu 5 tổ chức ở tỉnh Quảng Ngãi. Sau khi kết thúc khóa học, từ năm 1947 đến năm 1952, đồng chí làm cán bộ dân quân tỉnh Quảng Nam.

Mùa hè năm 1952, đồng chí Trần Thận được Tỉnh ủy Quảng Nam - Đà Nẵng điều động bổ sung vào Ban Thường vụ Huyện ủy Duy Xuyên, làm Chính trị viên Huyện đội. Trên cương vị này, đồng chí đã góp phần cùng lực lượng vũ trang của địa phương lập nhiều chiến công vang dội, từ Bà Rén, Câu Lâu, Non Trượt, Đường 104, đánh tan nát tuyến phòng thủ của quân Pháp trên đất Duy Xuyên.

Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, đồng chí Trần Thận được chỉ định làm Phó Bí thư Huyện ủy, sau đó làm Bí thư Huyện ủy Duy Xuyên. Lúc này, Mỹ - Diệm trắng trợn vi phạm hiệp định, ra sức thực hiện chính sách tố cộng, diệt cộng, thẳng tay bắn giết cán bộ, đảng viên và đồng bào yêu nước. Một số huyện ủy viên và cán bộ rơi vào tay giặc, bị thủ tiêu. Địa bàn đứng chân không còn, phần đông cán bộ phải tìm đường ra miền Bắc hoặc chuyển vùng hoạt động.

Năm 1955, huyện ủy và cán bộ huyện còn không quá 10 người. Với phương châm “Đảng là của dân, cách mạng từ nhân dân”, đồng chí Trần Thận kịp thời chuyển phương thức hoạt động, phân công mỗi cán bộ phụ trách một địa bàn, dựa vào dân để xây dựng cơ sở cách mạng.

Đến năm 1959, cả huyện Duy Xuyên xây dựng được hàng chục chi bộ đảng, lực lượng cách mạng từng bước được phục hồi. Những năm tháng khó khăn ấy, cán bộ, đảng viên và nhân dân Duy Xuyên không thể nào quên hình ảnh đồng chí Bí thư Huyện ủy Trần Thận với bộ quần áo cộc, không có bảo vệ, không cần giao liên, trong những đêm tối trăng vẫn lặng lẽ từ khu Tây dò đường về khu Đông. Ban ngày ở hầm bí mật, ban đêm đến từng nhà, gặp từng người để thuyết phục, vận động gây dựng cơ sở. Nhờ đó, nhân dân càng tin vào Đảng, càng tin vào cán bộ.

Năm 1959, đồng chí vinh dự được Liên khu ủy 5 chỉ định bổ sung vào Tỉnh ủy Quảng Nam - Đà Nẵng, tiếp tục làm Bí thư Huyện ủy Duy Xuyên kiêm Bí thư Ban cán sự khu Trung của tỉnh. Tiếp đó, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ IV (tháng 1.1960), đồng chí Trần Thận được bầu vào Tỉnh ủy, sau đó bổ sung vào Ban Thường vụ Tỉnh ủy phân công làm Trưởng ban Quân sự tỉnh.

Sau thời gian ra Bắc chữa bệnh và học tập chính trị, đầu năm 1964, đồng chí Trần Thận về lại chiến trường miền Nam, được Khu ủy 5 phân công làm Phó Bí thư Tỉnh ủy phụ trách Chính trị viên Tỉnh đội kiêm Trưởng ban Dân vận - binh vận, đấu tranh chính trị, tuyên huấn. Thời gian này, đồng chí trực tiếp chỉ huy phong trào diệt ác, phá kìm, phá ấp chiến lược, giải phóng nông thôn đồng bằng ở Quảng Đà, mở ra thế và lực mới cho cách mạng.

Tháng 3.1965, quân viễn chinh Mỹ đổ bộ vào Đà Nẵng, mở đầu cho chiến lược “Chiến tranh cục bộ”. Vấn đề đặt ra đối với Đảng bộ Quảng Đà là phải tìm ra cách đánh Mỹ.

Trong một hội nghị mở rộng của Tỉnh ủy, đồng chí Trần Thận khẳng định quyết tâm của toàn Đảng bộ: “Chưa giải phóng miền Nam thì còn đánh, chiến tranh gì cũng đánh, đối tượng nào cũng đánh, đông bao nhiêu cũng đánh và lâu dài bao nhiêu cũng đánh... Chúng ta có nhiệm vụ đánh Mỹ trước tiên bằng hai chân, ba mũi giáp công để đóng góp kinh nghiệm cho toàn miền và góp phần đánh bại ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ”.

Từ quyết tâm đó, phong trào chiến tranh nhân dân ở Quảng Đà phát triển rộng khắp, ba mũi giáp công được kết hợp chặt chẽ, tạo nên sức mạnh tổng hợp góp phần cùng quân và dân miền Nam đánh bại chiến lược “Chiến tranh cục bộ”. Thực tế ấy càng chứng minh đồng chí Trần Thận là người lãnh đạo có tầm nhìn toàn diện, có thái độ dứt khoát, năng động, sáng tạo.