Người Trung đội trưởng dân quân kiên cường trên trận địa Hoàng Mai
Lê Đăng Tới sinh năm 1938, quê xã Quỳnh Vinh, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, ông là Trung đội trưởng dân quân, trực tiếp chỉ huy lực lượng phối hợp với bộ đội chiến đấu và phục vụ chiến đấu tại khu vực ga Hoàng Mai. Với tinh thần dũng cảm, mưu trí, không quản hiểm nguy, ông đã cùng đồng đội nhiều lần cứu hàng hóa, vũ khí và quân trang giữa bom đạn. Những thành tích đặc biệt xuất sắc ấy đã được Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 1/1/1968.
Trong những năm chiến tranh chống Mỹ, khu vực ga Hoàng Mai là một địa bàn giao thông quan trọng, thường xuyên bị máy bay địch đánh phá. Việc bảo đảm giao thông, bảo vệ hàng hóa, vũ khí và quân trang đưa vào chiến trường trở thành nhiệm vụ hết sức nguy hiểm nhưng cấp thiết.
Là Trung đội trưởng dân quân xã Quỳnh Vinh, Lê Đăng Tới không chỉ tổ chức lực lượng chiến đấu mà còn trực tiếp có mặt tại những nơi nguy hiểm nhất. Đơn vị của ông đã phối hợp với bộ đội chiến đấu trên 50 trận, đồng thời tổ chức đào trận địa trong suốt 152 ngày, đêm để phục vụ các trận địa pháo binh.
Một trong những chiến công tiêu biểu của ông diễn ra ngày 9/5/1965. Khi một toa chở xăng trong đoàn tàu hàng tại ga Hoàng Mai bị máy bay địch bắn trúng và bốc cháy, tình hình vô cùng nguy hiểm. Nếu ngọn lửa lan sang các toa khác, hậu quả có thể rất lớn.
Trước tình thế đó, Lê Đăng Tới lập tức chỉ huy dân quân lao vào khu vực đang cháy. Các chiến sĩ vừa cắt toa tàu, vừa dập lửa, vừa khẩn trương bốc hàng. Đặc biệt, ông chỉ huy tháo toa tàu đang cháy và đẩy ra xa đoàn tàu để hạn chế nguy cơ cháy lan.
Trong lúc làm nhiệm vụ, ông bị bỏng hai chân, tóc và đầu bị cháy sém, nhưng vẫn không rời vị trí. Ông cùng đồng đội tiếp tục xông vào bốc hàng, cứu được 7 toa quân trang và vũ khí, trong đó có 4 toa đã bị cháy dở.
Cuối năm 1965, địch tiếp tục đánh phá dữ dội ga Hoàng Mai. Lê Đăng Tới được giao phụ trách một tổ xung kích gồm 17 người, chuyên làm nhiệm vụ bốc dỡ, bảo vệ và vận chuyển hàng hóa tại ga. Có những đợt, tổ của ông phải làm việc liên tục 12 ngày đêm không nghỉ.
Mỗi đêm, tổ xung kích vận chuyển khoảng 3,5–4 tấn hàng. Có thời điểm phải khẩn trương giải tỏa tới 30.000 tấn hàng trong dịp Tết, nhưng với tinh thần trách nhiệm và quyết tâm cao, tổ của ông vẫn hoàn thành nhiệm vụ trước thời gian được giao.
Những thành tích ấy cho thấy hình ảnh một người cán bộ dân quân luôn có mặt ở nơi gian khổ, nguy hiểm; vừa chỉ huy, vừa trực tiếp lao động và chiến đấu. Ông không chỉ góp phần bảo vệ tuyến giao thông mà còn bảo đảm cho vũ khí, quân trang và hàng hóa được nhanh chóng đưa vào phục vụ chiến trường.
Với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, Lê Đăng Tới được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì và được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 1/1/1968. Tư liệu của Nghệ An cũng ghi nhận tên ông được đặt cho một tuyến đường trên địa bàn thị xã Hoàng Mai.
Theo tài liệu của HĐND Nghệ An, Lê Đăng Tới 1938–2002.
Giá trị truyền thống
Câu chuyện về Anh hùng Lê Đăng Tới là hình ảnh tiêu biểu của người cán bộ dân quân trong những năm tháng chiến tranh: dũng cảm trước bom đạn, mưu trí trong xử trí tình huống, tận tụy với nhiệm vụ và sẵn sàng đặt lợi ích chung lên trên sự an nguy của bản thân.
Từ trận cứu các toa tàu đang cháy đến những đêm bám ga vận chuyển hàng hóa, ông và đồng đội đã góp phần giữ vững mạch giao thông, bảo đảm sức người, sức của cho tiền tuyến.
Tinh thần ấy vẫn còn nguyên giá trị đối với lực lượng dân quân tự vệ hôm nay: ở bất cứ vị trí nào, khi Tổ quốc và Nhân dân cần, phải luôn sẵn sàng nhận nhiệm vụ, chủ động khắc phục khó khăn và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
