Người trung đội trưởng nơi tuyến đầu đèo Khế
Ngay sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi chính quyền cách mạng còn non trẻ, đồng chí Nguyễn Văn Hòa, quê xã Đại Đồng, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái, đã sớm gia nhập lực lượng vũ trang địa phương. Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu lòng yêu nước, đồng chí Hòa hiểu rằng độc lập vừa giành được phải được bảo vệ bằng xương máu và ý chí kiên cường của Nhân dân.
Những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng chí Nguyễn Văn Hòa được giao nhiệm vụ Trung đội trưởng dân quân, trực tiếp chỉ huy lực lượng bám đất, bám làng, bảo vệ cơ sở cách mạng. Địa bàn hoạt động chủ yếu là vùng đồi núi hiểm trở, giao thông khó khăn, song cũng là tuyến liên lạc quan trọng nối khu căn cứ với các địa phương lân cận. Trước sự càn quét gắt gao của địch, đồng chí cùng đồng đội kiên trì xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân, dựa vào địa hình quen thuộc để tổ chức đánh địch linh hoạt, hiệu quả.
Năm 1947, trong một trận càn lớn của địch nhằm phá hoại tuyến liên lạc của khu căn cứ, đồng chí Nguyễn Văn Hòa đã trực tiếp chỉ huy trung đội tổ chức phục kích tại khu vực đèo Khế. Với sự mưu trí, gan dạ và nắm chắc quy luật hoạt động của địch, trung đội đã đánh trúng thời cơ, tiêu diệt và làm tan rã đội hình tiến công của đối phương, buộc chúng phải rút lui. Chiến công này góp phần quan trọng giữ vững tuyến liên lạc chiến lược, bảo đảm an toàn cho cán bộ và cơ quan cách mạng trong khu căn cứ.
Trong suốt quá trình chiến đấu, đồng chí Nguyễn Văn Hòa luôn nêu cao tinh thần gương mẫu của người chỉ huy. Dù điều kiện ăn ở thiếu thốn, vũ khí thô sơ, đồng chí vẫn cùng anh em chia ngọt sẻ bùi, động viên nhau vượt qua gian khổ. Với đồng chí, giữ vững làng bản không chỉ là nhiệm vụ quân sự mà còn là trách nhiệm thiêng liêng với Nhân dân, với Đảng và Tổ quốc.
Hình ảnh người trung đội trưởng dân quân kiên cường, bám trụ nơi tuyến đầu của đồng chí Nguyễn Văn Hòa đã trở thành biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần yêu nước, ý chí bất khuất của quân và dân Yên Bái trong những năm tháng kháng chiến gian lao.
