NGƯỜI TRƯỞNG XE CỦA CHIẾC 555

Ngày 10 tháng 9 năm 1945, tại xã Đôn Nhân, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc — mảnh đất trung du nghèo mà kiên cường — một cậu bé cất tiếng khóc chào đời. Cậu bé ấy không được may mắn như bao đứa trẻ khác: cha mẹ mất sớm, để lại cậu giữa cuộc đời còn ngổn ngang khói lửa. Người anh cả Lê Xuân Thỉnh đã thay cha thay mẹ, cưu mang, nuôi dưỡng em mình khôn lớn.

Có lẽ chính từ những năm tháng thiếu vắng vòng tay cha mẹ ấy, trong lòng cậu bé Lê Xuân Tấu đã sớm hình thành một bản lĩnh tự lập, một ý chí không cam chịu số phận. Học hết bậc trung học, ngày 5 tháng 4 năm 1963, chàng trai trẻ khoác ba lô lên đường nhập ngũ, mang theo mình không chỉ tuổi trẻ mà cả một quyết tâm dấn thân. Với sức khỏe tốt và học vấn khá, ông được chọn vào con đường không phải ai cũng có cơ hội bước tới: đào tạo sĩ quan chỉ huy xe tăng — một binh chủng còn non trẻ, mới mẻ của quân đội ta lúc bấy giờ.

Giữa năm 1965, người sĩ quan trẻ Lê Xuân Tấu được điều về Đại đội 3, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Tăng 203, giữ chức trưởng xe. Ông được giao tiếp nhận chiếc xe tăng PT-76 số hiệu 555 — cùng hai đồng đội Nguyễn Văn Cơn (lái xe) và Nguyễn Văn Tuấn (pháo thủ). Ba con người, một cỗ thép, họ trở thành kíp xe đầu tiên của con số 555, một con số rồi sẽ đi vào lịch sử binh chủng Tăng-Thiết giáp Việt Nam.

Tháng 8 năm 1967, vận mệnh của những người lính xe tăng bước sang một trang mới. Bộ Tổng Tư lệnh quyết định đưa hai đại đội xe tăng PT-76 vượt Trường Sơn vào chiến trường miền Nam — một quyết định táo bạo, bởi trước đó, xe tăng của ta chưa từng xuất trận. Tiểu đoàn 198 độc lập ra đời, mang trong mình 22 chiếc PT-76 cùng bốn trung đội bảo đảm. Và trong đội hình hành quân bí mật rời Lương Sơn, Hòa Bình ngày 14 tháng 10 năm 1967 ấy, có bước chân của Lê Xuân Tấu.

Trên con đường xuyên rừng, vượt núi, giữa bom đạn rình rập, ngày 25 tháng 10 năm 1967, người trung đội phó trẻ tuổi được đứng vào hàng ngũ của Đảng Lao động Việt Nam. Đó là một cột mốc thiêng liêng, được ghi dấu không phải trong doanh trại yên bình, mà ngay giữa Trường Sơn gió núi mưa ngàn, nơi mỗi bước chân đều có thể là bước chân cuối cùng.

Sau hơn hai tháng ròng rã vượt Trường Sơn, đơn vị của ông đến Nậm Khang, Quảng Trị vào ngày 21 tháng 12 năm 1967, chuẩn bị bước vào Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh. Đây sẽ là lần đầu tiên xe tăng Quân đội nhân dân Việt Nam gầm vang trên chiến trường.

Đêm 23 tháng 1 năm 1968, lúc 23 giờ 30 phút, Đại đội 3 xuất phát tấn công đồn Tà Mây — cứ điểm do một tiểu đoàn Quân đội Hoàng gia Lào trấn giữ trong cụm Huội San. Nhưng chiến trường không bao giờ chiều lòng người: máy bay địch không kích dữ dội trên đường hành quân, khiến đội hình tan tác, chỉ còn hai chiếc — 555 và 551 — đến được ngoại vi Tà Mây. Rồi số phận lại thử thách thêm một lần nữa: xe 551 hỏng máy giữa chừng, đành nằm lại dùng hỏa lực chi viện từ xa.

Chỉ còn lại một mình. Một chiếc xe, một kíp lái, đối mặt với cả một cứ điểm phòng ngự kiên cố. Lê Xuân Tấu, người trưởng xe ấy, không lùi bước. Ông trực tiếp chỉ huy chiếc 555 đơn độc xông lên, phối hợp cùng bộ binh, và đến 8 giờ sáng ngày 24 tháng 1, đồn Tà Mây hoàn toàn thất thủ. Giữa mưa bom bão đạn, một chiếc xe tăng đơn độc đã viết nên chiến công đầu tiên cho lực lượng Tăng-Thiết giáp Việt Nam.

Chiến thắng Tà Mây chưa kịp lắng, đơn vị ông đã nhận nhiệm vụ mới: tấn công cứ điểm Làng Vây. Chiều tối ngày 6 tháng 2 năm 1968, tám chiếc PT-76 của Đại đội xe tăng 3, trong đó có chiếc 555 quen thuộc, rời Lao Bảo, tập kết tại khu vực cầu Bi Hiên, cách Làng Vây chừng hai cây số về phía Tây.

23 giờ 25 phút, hiệu lệnh tấn công vang lên. Chiếc 555 dẫn đầu đội hình trung đội, xông thẳng vào cao điểm 230 — nơi hai đại đội biệt kích CIDG cố thủ. Cứ điểm nhanh chóng sụp đổ dưới sức tấn công như vũ bão. Không dừng lại, trung đội của ông tiếp tục chuyển hướng, chi viện cho đơn vị bạn đang giằng co tại cao điểm 320. Đến 3 giờ sáng ngày 7 tháng 2, Làng Vây hoàn toàn thất thủ — thêm một chiến công nữa được khắc vào lịch sử binh chủng còn non trẻ.

Chiến tranh không cho người lính thời gian để nghỉ ngơi. Ông tiếp tục cùng đơn vị bước vào Chiến dịch phản công Đường 9 - Nam Lào, được thăng dần lên chức Đại đội trưởng Đại đội Tăng 3. Ngày 10 tháng 6 năm 1971, trên cương vị chỉ huy, ông dẫn ba xe tăng phối hợp bộ binh đánh tan cụm cứ điểm Y Tu - Bản Nhích trên cao nguyên Boloven, Lào — nơi hai tiểu đoàn quân đối phương trấn giữ.

Tháng 11 năm 1971, đơn vị ông sáp nhập vào Trung đoàn Bộ binh cơ giới 202. Mùa xuân hè năm 1972, những vệt xích xe tăng của ông lại in dấu trên chiến trường Tây Nam thị xã Quảng Trị. Từ năm 1968 đến 1972, ông cùng đồng đội tham gia năm trận đánh lớn, trận nào cũng lập công. Đó không phải là may mắn. Đó là bản lĩnh của một người lính đã tôi luyện mình qua từng trận mạc, từng đêm hành quân, từng giờ phút sinh tử trên chiến xa.

Ngày 19 tháng 5 năm 1972, giữa những năm tháng chiến tranh còn chưa dứt, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã tuyên dương ông danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Lê Xuân Tấu trở thành người đầu tiên của binh chủng Tăng-Thiết giáp vinh dự mang danh hiệu cao quý ấy — một vinh quang không tự nhiên mà có, mà được đúc kết từ máu, mồ hôi và cả những đêm không ngủ giữa rừng già Trường Sơn.

Được phong Anh hùng, nhưng ông không dừng bước. Ông vẫn tiếp tục chiến đấu trong đội hình Lữ đoàn 202 cho đến ngày đất nước thống nhất. Hòa bình lập lại, người lính tăng năm xưa lại bước vào một cuộc chiến khác — cuộc chiến của tri thức và trách nhiệm.

Năm 1980, ông được cử sang Liên Xô học tập tại Học viện xe tăng. Năm 1986, ông trở thành Hiệu trưởng Trường Hạ sĩ quan xe tăng II, truyền lại cho thế hệ sau những kinh nghiệm xương máu mà ông đã đánh đổi bằng cả tuổi trẻ. Năm 1993, ông được thăng quân hàm Đại tá, giữ chức Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Binh chủng Tăng-Thiết giáp. Và đến tháng 12 năm 2002, người trưởng xe của chiếc 555 năm nào đã trở thành Tư lệnh Binh chủng, được phong hàm Thiếu tướng vào tháng 7 năm 2003 — đỉnh cao của một đời binh nghiệp bắt đầu từ một cậu bé mồ côi ở Đôn Nhân.

Tháng 5 năm 2005, ông nghỉ hưu, trở về sống cùng gia đình tại phường Cống Vị, Ba Đình, Hà Nội. Ba người con của ông, tiếp nối truyền thống cha, đều khoác lên mình màu áo lính. Ngọn lửa mà ông thắp lên từ những năm tháng Trường Sơn, hóa ra, chưa bao giờ tắt — nó cháy tiếp trong huyết quản của những thế hệ sau.

Ngày 25 tháng 6 năm 2023, tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, trái tim người lính già ấy ngừng đập. Ông ra đi ở tuổi 78, khép lại một cuộc đời trọn vẹn với Tổ quốc, với quân đội, với chiếc xe tăng 555 đã cùng ông đi qua những năm tháng ác liệt nhất của chiến tranh.

Từ một cậu bé mồ côi cha mẹ ở miền trung du Vĩnh Phúc, đến người trưởng xe đơn độc xông lên giữa vòng vây Tà Mây, rồi trở thành vị tướng đứng đầu binh chủng Tăng-Thiết giáp — cuộc đời Lê Xuân Tấu là minh chứng sống động cho một chân lý giản dị: những con người vĩ đại không nhất thiết sinh ra từ những khởi đầu êm ả. Đôi khi, chính nghịch cảnh lại là ngọn lửa hun đúc nên ý chí thép, để rồi từ đó, một chàng trai trẻ có thể trở thành huyền thoại của cả một binh chủng, một Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân mà tên tuổi mãi mãi gắn liền với con số 555 bất tử.