NGƯỜI TRUYỀN HỊCH TỔNG KHỞI NGHĨA VÀ NGỜI SÁNG TÂM HỒN NGHỆ SĨ, SỬ GIA
Nhà sử học, nhà báo Trần Huy Liệu
1. MỞ ĐẦU
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, có những con người mà cuộc đời họ gắn liền với từng nhịp đập lớn của dân tộc, vừa là người cầm bút kiên cường trên mặt trận tư tưởng, vừa là người trực tiếp tham gia khắc ghi những mốc son chói lọi. Nhà sử học, nhà báo Trần Huy Liệu chính là một nhân cách đặc biệt như thế. Bằng ngòi bút sắc bén, tinh thần chính trực và trái tim yêu nước nồng nàn, ông đã sống và cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và nền khoa học lịch sử nước nhà.
Cánh cửa lịch sử mở ra mùa thu năm 1945 vĩ đại ghi dấu hình ảnh một nhà cách mạng giàu bản lĩnh. Từ ngọn đèn dầu tù mù nơi chiến khu Việt Bắc cho đến khoảnh khắc đứng trước cửa Ngọ Môn đàng hoàng nhận ấn kiếm thoái vị của triều đại phong kiến cuối cùng, Trần Huy Liệu đã để lại dấu ấn đậm nét trong lòng nhân dân như một chứng nhân lịch sử kiệt xuất.
2. NHỮNG DẤU ẤN VÀ CHIẾN CÔNG TIÊU BIỂU
Đêm 13 tháng 8 năm 1945, tại một căn nhà lợp lá đơn sơ nơi chiến khu Tân Trào, giữa cái nóng oi nồng và côn trùng vo ve dưới ánh đèn tù mù, đồng chí Trần Huy Liệu được trao nhiệm vụ vô cùng thiêng liêng: khởi thảo Bản Quân lệnh số 1 của Ủy ban Khởi nghĩa. Trong giờ phút nghẹt thở ấy, suy nghĩ về chặng đường hơn tám mươi năm mất nước cùng bao máu xương của các thế hệ tiền nhân đã tiếp thêm sức mạnh cho ngòi bút của ông. Lời hịch cứu quốc được ông viết một mạch không cần sửa chữa bất kỳ từ nào, trở thành lời hiệu lệnh lịch sử phát động cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên toàn quốc. Ngay sau đó, tại Đại hội Quốc dân Tân Trào ngày 16 tháng 8 năm 1945, ông vinh dự được bầu làm Phó Chủ tịch Ủy ban Dân tộc Giải phóng do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu.
Khi ngọn lửa cách mạng bùng cháy khắp cả nước và giành thắng lợi rực rỡ, Chính phủ Cách mạng Lâm thời ra đời, ông đảm nhiệm vị trí Bộ trưởng Bộ Thông tin Tuyên truyền. Nhận nhiệm vụ từ Trung ương, ông dẫn đầu phái đoàn Chính phủ tiến vào cố đô Huế để tiếp nhận sự thoái vị của vua Bảo Đại. Chiều ngày 30 tháng 8 năm 1945, trước sự chứng kiến của năm vạn quần chúng nhân dân reo hò vang dội tại cổng Ngọ Môn, ông đã đại diện cho nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiếp nhận chiếc kiếm nạm ngọc và chiếc ấn vàng tượng trưng cho vương quyền phong kiến. Bằng bài diễn văn đĩnh đạc và đầy hào khí, ông chính thức tuyên bố chấm dứt hoàn toàn chế độ quân chủ nghìn năm, mở ra một kỷ nguyên mới độc lập, tự do cho dân tộc.
Không chỉ là một nhà lãnh đạo cách mạng tài ba, Trần Huy Liệu còn là một tay bút lão luyện và là người mở đường cho nền sử học cách mạng Việt Nam. Ngay từ những năm tháng bị giam cầm hay trong khói lửa kháng chiến chống Pháp ở chiến khu Việt Bắc, ông đã miệt mài thu thập tư liệu và đặt nền móng cho các công trình nghiên cứu lịch sử quý giá. Trên cương vị Viện trưởng đầu tiên của Viện Sử học và Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, ông cùng các cộng sự đã biên soạn nhiều bộ sách kinh điển như "Lịch sử tám mươi năm chống Pháp", đặt nền móng tri thức cho nhiều thế hệ học sinh, sinh viên. Bằng tư duy khách quan, tinh thần trung thực khoa học và bản lĩnh của người chiến sĩ cách mạng, ông luôn kiên định bảo vệ sự thật, đấu tranh cho lẽ phải và hết lòng yêu thương, bảo vệ đồng chí, nhân dân.
3. BÀI HỌC CHO HỌC SINH HÔM NAY
Cuộc đời của nhà sử học, nhà báo Trần Huy Liệu là tấm gương sáng ngời về tinh thần trách nhiệm, lòng dũng cảm và sự tận tụy cống hiến cho Tổ quốc. Đối với thế hệ học sinh hôm nay, hình ảnh người sĩ phu cách mạng trung chính ấy nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc học tập lịch sử, trân trọng quá khứ hào hùng của dân tộc và luôn giữ vững tinh thần trung thực, bản lĩnh vững vàng trong gian khó. Học tập tấm gương ông, mỗi bạn trẻ cần nuôi dưỡng khát vọng tri thức, rèn luyện nhân cách và sẵn sàng cống hiến sức trẻ cho sự nghiệp phát triển của đất nước.


