NGƯỜI TÙ KIÊN TRUNG NGUYỄN ĐÌNH XÔ
(Theo lời kể của một học sinh sau chuyến tham quan, giao lưu do Huyện đội Tiên Du tổ chức) - --
Ngày hôm ấy, trời thu Bắc Ninh trong xanh lạ thường. Chúng em – những đoàn viên học sinh trường THPT Tiên Du số 1 – được tham gia một chuyến đặc biệt: thăm quan, tìm hiểu truyền thống cách mạng, gặp gỡ nhân chứng từng bị tù đày đặc biệt là những thông tin của bác Nguyễn Đình Xô, người con kiên trung của quê hương Tiên Du. Khi xe dừng trước khu trưng bày tư liệu, không gian lặng đi. Những bức ảnh đen trắng, những tấm áo tù bạc màu, những đôi dép cao su mòn vẹt… tất cả như kể lại một thời máu lửa mà chúng em chỉ từng thấy trong sách. Chú cán bộ hướng dẫn kể: “Bác Nguyễn Đình Xô sinh năm 1919, quê ở xã Liên Bão, huyện Tiên Du. Từ nhỏ bác đã sớm giác ngộ cách mạng, tham gia hoạt động trong phong trào Việt Minh. Khi bị địch bắt, bác trải qua nhiều nhà tù khác nhau – từ Bắc Ninh, Hỏa Lò đến Sơn La – nhưng không bao giờ khuất phục.” Em lặng nhìn tấm ảnh bác trong bộ áo tù, ánh mắt sáng, miệng mỉm cười nhẹ. Một nụ cười bình thản đến kỳ lạ – nụ cười của người biết mình bị giam thân nhưng không giam được chí. Những bác cựu tù cùng thời kể rằng, dù bị tra tấn dã man, bác Xô vẫn giữ vững khí tiết, luôn động viên anh em: “Còn sống là còn chiến đấu. Đừng để chúng lấy được niềm tin của mình.” Trong tù, bác lặng lẽ truyền đạt kiến thức, hát những bài ca cách mạng, dạy anh em viết khẩu hiệu bằng than củi trên vách đá. Chính tinh thần ấy đã làm cho nhà tù thành trường học cách mạng, làm cho địch sợ hãi nhưng phải nể phục. Một bác nhân chứng xúc động kể: «“Có lần, bác Xô bị biệt giam gần ba tháng trời, chỉ có nước lã và cơm thiu. Thế mà khi được thả ra, bác vẫn nói đùa: ‘Chúng nó giam thân tôi, chứ đâu giam nổi ý chí của tôi!’”» Nghe đến đó, chúng em không ai nói nên lời. Những tiếng ve ngoài kia như cũng ngừng lại, nhường chỗ cho cảm xúc tự hào xen lẫn nghẹn ngào. Bởi trước mắt chúng em không chỉ là một người tù – mà là một người anh hùng đã biến đau thương thành sức mạnh, biến nhà tù thành chiến khu. --- Trên đường trở về, qua những cánh đồng quê Liên Bão, em chợt nghĩ:
Lý tưởng cách mạng của bác Nguyễn Đình Xô và những người đi trước đã gieo hạt giống vào lòng đất Tiên Du, để hôm nay nảy mầm thành những thế hệ trẻ yêu nước, sống có trách nhiệm và ước mơ cống hiến. Chúng em không phải trải qua tù đày, nhưng vẫn có “trận tuyến” của mình – đó là học tập, lao động, bảo vệ quê hương bằng trí tuệ và lòng nhân ái. Bác Xô và những đồng chí kiên trung năm xưa đã dạy chúng em một bài học lớn: Tự do không phải là món quà, mà là kết quả của ý chí, niềm tin và lòng trung thành với Tổ quốc. –
