Người Tư lệnh quyết giữ "mạch máu" Trường Sơn trong Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào

Đầu năm 1971, quân đội Sài Gòn với sự yểm trợ mạnh mẽ của không quân Hoa Kỳ mở cuộc hành quân Lam Sơn 719 (Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào), nhằm đánh thẳng vào hệ thống hậu cần của Bộ đội Trường Sơn. Mục tiêu của đối phương là cắt đứt tuyến chi viện chiến lược từ miền Bắc vào miền Nam, làm suy yếu lực lượng cách mạng.

Lúc đó, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên là Tư lệnh Đoàn 559. Ngay khi nắm được ý đồ của đối phương, ông nhận định đây không chỉ là một trận đánh quân sự thông thường mà là cuộc đối đầu quyết định đối với hệ thống vận tải chiến lược. Nếu để tuyến đường bị chia cắt, hàng chục nghìn tấn vũ khí, lương thực và hàng hóa sẽ không thể đến được chiến trường.

Thay vì tập trung giữ một tuyến cố định, Đồng Sỹ Nguyên chỉ đạo các đơn vị nhanh chóng phân tán lực lượng, mở thêm nhiều tuyến đường mới, xây dựng các bến vượt dự phòng và tổ chức vận chuyển theo nhiều hướng khác nhau. Ông yêu cầu công binh phải "đi trước một bước", nơi nào có khả năng bị đánh phá thì phải chuẩn bị ngay đường tránh.

Không chỉ ngồi ở sở chỉ huy, Đồng Sỹ Nguyên nhiều lần trực tiếp đến các trọng điểm trên đất Lào để kiểm tra tình hình. Có những thời điểm bom vừa dứt, ông đã có mặt tại hiện trường cùng cán bộ công binh đánh giá mức độ hư hại, quyết định phương án khắc phục ngay trong đêm. Sự xuất hiện của vị Tư lệnh giữa chiến trường đã tiếp thêm tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm bám tuyến.

Nhờ sự chỉ đạo linh hoạt và sáng tạo, mặc dù đối phương đánh phá quyết liệt, hệ thống vận tải Trường Sơn vẫn không bị tê liệt. Các đoàn xe tiếp tục vượt núi, băng rừng, đưa hàng hóa vào chiến trường đúng kế hoạch. Sau thất bại của cuộc hành quân Lam Sơn 719, nhiều nhà nghiên cứu quân sự đánh giá việc bảo vệ thành công tuyến vận tải Trường Sơn là một trong những nguyên nhân quan trọng làm phá sản ý đồ chiến lược của đối phương.