Người Vá Những Đôi Giày Hành Quân

Mùa khô năm 1973, tại một trạm hậu cần nằm sâu trong cánh rừng miền Đông Nam Bộ, có một căn lán nhỏ lúc nào cũng vang lên tiếng gõ nhịp đều của chiếc búa đóng đinh và tiếng kéo cắt da. Đó là xưởng sửa giày duy nhất phục vụ cho nhiều đơn vị bộ đội đang hoạt động trên tuyến hành quân.

Người phụ trách xưởng là Nguyễn Văn Tấn, hai mươi lăm tuổi, quê ở làng nghề thuộc tỉnh Hà Tây. Trước khi nhập ngũ, cha anh là thợ đóng giày nổi tiếng trong vùng. Từ năm mười ba tuổi, Tấn đã biết chọn da, cắt đế, khâu chỉ và thay quai dép cao su.

Ngày lên đường nhập ngũ, cha không đưa cho anh tiền hay quần áo mới.

Ông chỉ đặt vào tay con trai một chiếc dùi khâu đã nhẵn bóng.

"Con giữ lấy. Có lúc nó sẽ giúp được nhiều người hơn cả một khẩu súng."

Tấn luôn mang chiếc dùi ấy trong túi đồ nghề.

Đơn vị của anh không trực tiếp chiến đấu ở tuyến đầu. Công việc hằng ngày là thu gom những đôi dép cao su đã mòn, những đôi giày rách đế, bung chỉ hay đứt quai rồi sửa lại để kịp phát cho các đơn vị chuẩn bị hành quân.

Có ngày chỉ sửa mười đôi.

Nhưng cũng có ngày hơn một trăm đôi được chuyển đến.

Có những đôi giày còn dính đầy bùn đỏ.

Có đôi thấm nước mưa chưa kịp khô.

Có đôi vẫn còn in dấu vết của những mảnh đá sắc cứa vào phần đế.

Mỗi khi nhận một đôi giày, Tấn đều cẩn thận lau sạch rồi mới bắt đầu làm.

Đồng đội từng hỏi:

"Sao phải kỹ vậy? Đi chiến trường thì vài hôm cũng rách tiếp."

Tấn mỉm cười.

"Đôi giày này sẽ theo ai đó hàng trăm cây số. Mình làm cẩn thận thêm một chút, người ta sẽ đỡ đau chân thêm một chút."

Nghe vậy, mọi người không nói gì nữa.

Một buổi chiều, một chiến sĩ trẻ mang đến đôi dép cao su đã đứt cả hai quai.

Anh ái ngại nói:

"Mai đơn vị em xuất phát rồi. Không biết còn sửa được không?"

Tấn cầm đôi dép lên xem rất lâu.

Phần quai đã mục.

Đế cũng mòn gần hết.

Nếu sửa theo cách thông thường sẽ không dùng được lâu.

Anh quyết định tháo một phần lốp xe cũ, cắt thành quai mới rồi gia cố thêm bằng những sợi dây dù.

Làm xong, chính anh còn thử đi quanh lán vài vòng.

Người chiến sĩ nhận lại đôi dép, xúc động nói:

"Nhìn còn chắc hơn lúc mới."

Tấn chỉ cười:

"Đi đường nhớ giữ gìn. Khi nào rách nữa thì mang về."

Người lính ấy giơ tay chào rồi hòa vào đoàn quân chuẩn bị lên đường.

Không ai ngờ, gần một năm sau, chính anh lại quay về.

Đôi dép năm ấy vẫn còn nguyên.

Anh tìm gặp Tấn, đặt lên bàn một gói lạc rang.

"Không có gì quý để cảm ơn anh. Nhưng nhờ đôi dép này mà em đi trọn cả chiến dịch."

Hai người nhìn nhau cười.

Đó là lần đầu tiên Tấn cảm nhận rõ giá trị của công việc mình đang làm.

Ít lâu sau, đơn vị nhận được lệnh chuẩn bị cho một đợt hành quân lớn.

Hàng nghìn đôi dép và giày được chuyển về cùng một lúc.

Xưởng sửa chữa chỉ có sáu người.

Nếu làm theo tiến độ bình thường, chắc chắn sẽ không kịp.

Tấn đề nghị chia ca làm suốt đêm.

Ánh đèn dầu sáng liên tục trong căn lán.

Tiếng kim xuyên qua lớp cao su vang đều đặn.

Đôi bàn tay của mọi người phồng rộp vì khâu quá nhiều.

Riêng ngón trỏ của Tấn bị chiếc dùi đâm chảy máu đến mấy lần.

Anh chỉ quấn tạm mảnh vải rồi tiếp tục làm việc.

Rạng sáng ngày thứ ba, đôi giày cuối cùng cũng được hoàn thành.

Những bao tải đầy dép và giày nhanh chóng được chuyển lên xe.

Nhìn đoàn xe rời khỏi trạm, cả tổ mới ngồi xuống bên hiên lán.

Không ai còn đủ sức nói chuyện.

Nhưng trên gương mặt ai cũng hiện rõ sự nhẹ nhõm.

Một tuần sau, cán bộ chính trị về đơn vị kể cho mọi người nghe câu chuyện về nữ anh hùng Tạ Thị Kiều, người đã nhiều lần kiên cường bám trụ giữa vùng địch để bảo vệ cơ sở cách mạng.

Nghe xong, Tấn suy nghĩ rất lâu.

Anh nói:

"Những người như chị Kiều giữ vững niềm tin giữa hiểm nguy. Còn mình chỉ đang cố giữ cho từng bước chân của đồng đội được vững vàng."

Người cán bộ mỉm cười.

"Không có những bước chân ấy thì làm sao có ngày chiến thắng."

Lời nói ấy khiến cả tổ sửa giày thêm yêu công việc thầm lặng của mình.

Sau ngày đất nước thống nhất, Tấn trở về quê, mở lại cửa hàng đóng giày của cha.

Chiếc dùi khâu năm xưa vẫn được ông đặt ngay ngắn trong ngăn tủ.

Dù đã có máy móc hiện đại, ông vẫn giữ nó như một kỷ vật.

Một lần, cậu con trai nhỏ tò mò hỏi:

"Cha ơi, sao cha không thay cái dùi mới?"

Ông nhẹ nhàng cầm chiếc dùi lên.

"Bởi chiếc dùi này từng vá hàng nghìn đôi giày của những người đi bảo vệ Tổ quốc."

Cậu bé lặng im nhìn món đồ cũ kỹ.

Có lẽ lúc ấy em chưa hiểu hết ý nghĩa của câu chuyện.

Nhưng nhiều năm sau, khi lớn lên và đọc lại những trang lịch sử, cậu mới nhận ra rằng chiến thắng không chỉ được làm nên bởi những người trực tiếp cầm súng nơi tuyến đầu.

Ở phía sau họ còn có biết bao con người lặng lẽ, ngày đêm vá từng đôi giày, sửa từng chiếc dép, để mỗi bước chân hành quân đều thêm vững vàng trên con đường đi tới hòa bình.