Người viết cuốn lịch sử Đảng trong tù

Người viết cuốn lịch sử Đảng trong tù

Nhà tù Sơn La, nằm giữa núi rừng Tây Bắc hoang vu, nơi rừng thiêng nước độc, khí hậu khắc nghiệt, giao thông hiểm trở. Thực dân Pháp đã lợi dụng khí hậu, bệnh tật và đặc biệt là bệnh sốt rét như một thứ vũ khí làm suy kiệt sinh lực và giết dần, giết mòn tù nhân. Nhưng, chính tại nơi tăm tối ấy đã thắp sáng ngọn lửa cách mạng của tù nhân nơi đây. Cuốn lịch sử Đảng cộng sản Đông Dương được Trung tướng Lê Hiến Mai ghi chép khi bị giam tại Nhà tù Sơn La, đã trở thành nguồn tài liệu quý cho việc biên soạn Biên niên lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam sau này.

Trung tướng Lê Hiến Mai tên thật là Nguyễn Văn Phường, sinh ra tại xã Trạch Mỹ Lộc, huyện Phúc Thọ, Hà Nội. Năm 1941, trong một lần đi gây dựng cơ sở cách mạng, đồng chí bị Thực dân Pháp bắt. Chúng giam đồng chí ở Sơn Tây rồi đưa về Hà Nội. Năm 1942, đồng chí bị đưa đi đày ở Sơn La.

Nhân dịp kỷ niệm 12 năm ngày thành lập Đảng cộng sản Đông Dương (3/2/1942), chi bộ Nhà tù Sơn La quyết định ghi chép lại lịch sử Đảng. Đồng chí Nguyễn Văn Phường với nét chữ đẹp, thẳng hàng như chữ con gái, được anh em tù nhân tín nhiệm chọn là người chắp bút ghi lại lược sử Đảng. Các bạn tù đã gom được 50 mẩu giấy do cơ sở cách mạng bên ngoài gửi vào đưa cho. Đồng chí lấy chỉ đen khâu những mẩu giấy đó đóng lại thành cuốn sổ to bằng bao diêm, kích thước 7 x 9 cm để ghi chép lịch sử Đảng.

Đồng chí đã tranh thủ viết mỗi ngày một ít. Trong phòng giam tối tăm, đồng chí phải dò từng chữ cho đến khi hoàn thiện cuốn lược sử Đảng, đồng chí chuyển để Chi bộ chỉnh sửa. Các bạn tù bảo đồng chí: "Có công mài sắt, có ngày nên kim".

Giờ đây cuốn lược sử Đảng mà đồng chí Lê Hiến Mai viết trong Nhà tù Sơn La đã có tuổi đời gần 80 năm. Thời gian đã làm giấy ố nhòe, các góc sờn mủn nhưng những nét chữ rắn rỏi viết bằng mực xanh vẫn còn rõ, thẳng hàng và đều tăm tắp, không một vết tẩy, gạch xóa. Đặc biệt, nội dung được ghi chép trong cuốn sổ đó là lược sử sự hình thành và phát triển của Đảng cộng sản Đông Dương trong suốt 12 năm kể từ khi thành lập. Chỉ với 50 trang giấy đồng chí Lê Hiến Mai đã ghi chép lại một cách khái quát nhưng đầy đủ nhất về giai đoạn quan trọng của Đảng cộng sản Đông Dương. Đây là những thông tin quý báu giúp cho việc biên soạn Biên niên lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam sau này.