Người viết nên lời tuyên cáo của một dân tộc
Tác giả : Bùi Ngọc Linh
Trong lịch sử Việt Nam, có những con người được nhớ đến không chỉ bởi những gì họ làm trên chiến trường mà còn bởi những gì họ để lại trên trang giấy. Nguyễn Trãi là một trong những nhân vật như vậy. Ông vừa là nhà chính trị, nhà quân sự, nhà văn hóa, vừa là người để lại những tác phẩm có ảnh hưởng sâu sắc đến lịch sử tư tưởng và văn học dân tộc.
Nguyễn Trãi sinh năm 1380. Ông lớn lên trong một gia đình có truyền thống học vấn và tham gia vào đời sống chính trị.
Khi đất nước rơi vào ách đô hộ của nhà Minh, Nguyễn Trãi đã tham gia khởi nghĩa Lam Sơn và trở thành một trong những người cộng sự quan trọng của Lê Lợi.
Trong cuộc khởi nghĩa, Nguyễn Trãi không chỉ trực tiếp tham gia công việc tổ chức. Ông còn đảm nhiệm vai trò đặc biệt trên mặt trận tư tưởng và ngoại giao.
Nhiều thư từ, văn bản được gửi tới các lực lượng đối phương nhằm tác động đến tinh thần quân đội và tạo điều kiện cho việc kết thúc chiến tranh.
Sau khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành thắng lợi, Nguyễn Trãi viết Bình Ngô đại cáo. Tác phẩm được xem là một trong những áng văn chính luận quan trọng của lịch sử Việt Nam.
Trong đó, tư tưởng về độc lập và chủ quyền của đất nước được thể hiện rõ ràng. Đại Việt được khẳng định là một quốc gia có nền văn hiến, lãnh thổ, phong tục và lịch sử riêng.
Sau những năm tháng hoạt động chính trị, cuộc đời Nguyễn Trãi trải qua nhiều biến động. Ông từng rời xa triều đình, sống tại Côn Sơn trước khi được mời trở lại tham gia việc nước.
Năm 1442, một biến cố lớn xảy ra tại Lệ Chi Viên. Nguyễn Trãi và nhiều người trong gia đình bị liên lụy trong một vụ án nghiêm trọng. Sau đó, nhiều năm sau, ông được minh oan.
Ngày nay, Nguyễn Trãi được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới.
Nhìn lại cuộc đời ông, điều còn lại không chỉ là những biến cố. Đó còn là những trang văn, những tư tưởng và một lời tuyên cáo về quyền tồn tại của một dân tộc.
Nguyễn Trãi đã đi qua lịch sử bằng cả hành động và ngòi bút. Và những gì ông để lại vẫn tiếp tục được đọc, được nghiên cứu và được nhắc đến sau nhiều thế kỷ.
