Người xã đội trưởng kiên cường của Vĩnh Hưng
Lê Văn Dõng, thường được người dân địa phương gọi là Năm Dõng, là một cán bộ, chiến sĩ du kích tiêu biểu ở vùng Vĩnh Hưng, Bạc Liêu trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Ông từng giữ cương vị xã đội trưởng, trực tiếp tổ chức và chỉ huy lực lượng du kích địa phương, hoạt động giữa vùng địch kiểm soát và trở thành một trong những cán bộ mà đối phương đặc biệt truy lùng.
Người xã đội trưởng giữa vùng chiến sự
Trong những năm 1960–1971, Vĩnh Hưng là một vùng chiến sự ác liệt. Địch bố trí tại đây nhiều lực lượng bảo an, cơ động, dân vệ cùng các phương tiện hỏa lực nhằm kiểm soát địa bàn.
Trong hoàn cảnh đó, Lê Văn Dõng đảm nhiệm vai trò xã đội trưởng, tổ chức lực lượng du kích bám địa bàn và tiến hành các hoạt động chống địch. Đội du kích do ông tham gia chỉ huy có lực lượng không đông nhưng hoạt động linh hoạt, thường xuyên đánh bất ngờ rồi nhanh chóng rút khỏi khu vực, khiến đối phương luôn trong trạng thái cảnh giác.
Người cán bộ khiến đối phương khiếp sợ
Lê Văn Dõng được biết đến là một trong những cán bộ diệt ác nổi tiếng ở địa phương. Ông thường gửi thư cảnh cáo những tên tề, ác ôn có hành động chống phá cách mạng.
Theo lời kể của chính ông, những người bị ông cảnh cáo thường hiểu rằng họ đang bị theo dõi và có thể phải đối mặt với những đòn trừng phạt của lực lượng cách mạng. Vì vậy, tên tuổi Năm Dõng trở thành nỗi lo ngại đối với một bộ phận lực lượng và tay sai của đối phương tại địa phương.
Người chiến sĩ gắn bó với quê hương
Sau Hiệp định Genève năm 1954, Lê Văn Dõng tiếp tục hoạt động cách mạng. Cũng trong năm này, ông kết hôn với Nguyễn Thị Tư, người phụ nữ sau này được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và trở thành một trong những nhân vật tiêu biểu của vùng Vĩnh Hưng.
Trong khi Lê Văn Dõng thường xuyên hoạt động ngoài căn cứ, bà Nguyễn Thị Tư ở nhà chăm lo gia đình, đồng thời bí mật làm công tác hậu cần, cung cấp thuốc men, lương thực và che giấu, nuôi dưỡng cán bộ dưới những căn hầm bí mật. Hai vợ chồng vì thế cùng tham gia vào cuộc đấu tranh, mỗi người đảm nhiệm một phần công việc nhưng đều đối mặt với hiểm nguy.
Cuộc truy lùng của đối phương
Do hoạt động của lực lượng du kích, Lê Văn Dõng trở thành mục tiêu mà đối phương tìm cách bắt giữ.
Ngày 7/4/1972, lực lượng địch được chỉ điểm và tổ chức một cuộc càn vào xã Vĩnh Hưng A, nhằm bắt Lê Văn Dõng cùng lực lượng du kích. Tuy nhiên, nhờ cảnh giác, ông và các đồng đội đã kịp thời rút về căn cứ Mỹ Trinh.
Không bắt được người chỉ huy du kích, đối phương quay sang truy tìm những người ở lại trong gia đình. Sự việc sau đó dẫn đến bi kịch đối với vợ ông là Nguyễn Thị Tư và con gái nhỏ.
Một gia đình cùng đi qua chiến tranh
Cuộc đời Lê Văn Dõng gắn liền với một gia đình có nhiều mất mát trong chiến tranh. Khi ông phải thường xuyên hoạt động xa nhà, Nguyễn Thị Tư vừa chăm sóc con nhỏ vừa tiếp tục làm công tác cách mạng bí mật.
Câu chuyện của hai vợ chồng cho thấy một thực tế của chiến tranh ở miền Nam: cuộc đấu tranh không chỉ diễn ra trên chiến trường mà còn diễn ra ngay trong từng gia đình, từng căn nhà và những vùng quê nằm giữa vòng kiểm soát của đối phương.
Dấu ấn của Lê Văn Dõng
Lê Văn Dõng – Năm Dõng là hình ảnh tiêu biểu của người cán bộ du kích miền Nam trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Từ một xã đội trưởng ở vùng Vĩnh Hưng, ông tổ chức lực lượng bám địa bàn, hoạt động linh hoạt và trực tiếp chống lại các lực lượng của đối phương. Cuộc đời ông cũng gắn với nữ Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Thị Tư, người đã cùng ông chia sẻ những năm tháng chiến tranh đầy gian khổ. Hình ảnh Năm Dõng để lại dấu ấn về một người cán bộ địa phương kiên cường, bám dân, bám đất và dành trọn những năm tháng tuổi trẻ cho cuộc đấu tranh giải phóng quê hương.
