Người xạ thủ sáng tạo bắn rơi máy bay không người lái bằng tên lửa A72
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Toản, sinh năm 1951, quê Phú Thọ, là chiến sĩ phòng không từng sử dụng tên lửa A72 bắn rơi năm máy bay đối phương. Một trong những chiến công đặc biệt nhất của ông là bắn hạ máy bay không người lái tại Lộc Ninh ngày 15/1/1975.
Nguyễn Văn Toản sinh năm 1951 tại Phú Thọ, trưởng thành trong giai đoạn cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt. Khi tham gia quân đội, ông được huấn luyện sử dụng tên lửa phòng không vác vai A72, loại vũ khí được Liên Xô viện trợ cho Việt Nam từ đầu thập niên 1970.
Không giống các trận địa tên lửa cỡ lớn, tên lửa A72 có thể được chiến sĩ mang theo trong quá trình cơ động và triển khai tại nhiều vị trí khác nhau. Tuy nhiên, muốn sử dụng hiệu quả, người xạ thủ phải nắm chắc đặc điểm mục tiêu, khoảng cách, tốc độ và điều kiện hoạt động của bộ phận dẫn đường.
Trong thời gian chiến đấu, Nguyễn Văn Toản cùng một số xạ thủ thuộc Tiểu đoàn 172 được giao phối thuộc với các đơn vị bộ binh ở chiến trường miền Nam. Công việc không chỉ là bảo vệ bộ đội trước các cuộc tiến công bằng không quân mà còn phải phát hiện, đánh trả những máy bay trinh sát hoạt động trên bầu trời.
Một trong những thử thách lớn đối với Nguyễn Văn Toản là các loại máy bay không người lái. Những phương tiện này có đặc điểm hoạt động khác biệt so với máy bay có người lái, trong khi tên lửa A72 chủ yếu được nghiên cứu để đánh mục tiêu phát ra nhiệt từ động cơ.
Ngày 15/1/1975, tại vùng giải phóng Lộc Ninh, Nguyễn Văn Toản phát hiện một máy bay không người lái đang hoạt động. Bằng kinh nghiệm thực tế và cách vận dụng sáng tạo những kiến thức đã được huấn luyện, ông lựa chọn thời điểm thích hợp, sử dụng tên lửa A72 bắn hạ mục tiêu.
Chiến công đặc biệt ấy khiến đơn vị rất phấn khởi. Theo lời kể của ông trên Báo Quân đội nhân dân, ngoài các phần thưởng quân sự, đơn vị còn được cấp trên thưởng hai con bò để liên hoan mừng chiến thắng.
Trong toàn bộ quá trình chiến đấu, Nguyễn Văn Toản được ghi nhận bắn rơi năm máy bay đối phương, trong đó có một chiếc không người lái. Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 2015.
Sau chiến tranh, Nguyễn Văn Toản trở về đời sống thường ngày tại Phú Thọ. Câu chuyện của ông cho thấy bên cạnh lòng dũng cảm, khả năng nghiên cứu và sáng tạo trong sử dụng vũ khí cũng góp phần quan trọng vào hiệu quả chiến đấu.
