Người xây dựng các cơ sở bí mật của Biệt động Sài Gòn trong Xuân Mậu Thân 1968
Trần Văn Lai là chiến sĩ Biệt động Sài Gòn nổi tiếng với vai trò xây dựng hệ thống cơ sở bí mật, hầm chứa vũ khí và nơi trú ẩn ngay giữa trung tâm Sài Gòn. Những cơ sở do ông gây dựng đã góp phần quan trọng giúp lực lượng Biệt động triển khai các trận đánh vào các mục tiêu trọng yếu trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Trần Văn Lai sinh năm 1920 tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng. Ông tham gia cách mạng từ sớm và nhiều năm hoạt động bí mật tại Sài Gòn.
Để thuận lợi hoạt động, ông sử dụng vỏ bọc là một nhà thầu trang trí nội thất. Công việc này giúp ông thường xuyên ra vào nhiều công trình lớn và xây dựng được mối quan hệ rộng trong nội đô. Đồng thời, ông bí mật mua nhiều ngôi nhà tại các vị trí chiến lược để làm cơ sở hoạt động cho lực lượng Biệt động Sài Gòn.
Từ năm 1965 đến cuối năm 1967, Trần Văn Lai trực tiếp chỉ đạo xây dựng nhiều hầm bí mật dưới nền nhà nhằm cất giấu hàng tấn vũ khí, thuốc nổ, súng đạn và tài liệu. Các cơ sở này được ngụy trang rất tinh vi, nhiều năm không bị phát hiện.
Trước Tết Mậu Thân năm 1968, chính từ những hầm bí mật do Trần Văn Lai xây dựng, lực lượng Biệt động Sài Gòn đã bí mật đưa vũ khí ra ngoài để trang bị cho các đội tiến công vào Dinh Độc Lập, Tòa Đại sứ Hoa Kỳ, Đài Phát thanh Sài Gòn, Bộ Tổng Tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa và nhiều mục tiêu khác.
Sau khi chiến dịch nổ ra, nhiều cơ sở của ông bị lộ, bản thân ông bị đối phương truy bắt gắt gao. Tuy nhiên, hệ thống hầm chứa và nhà bí mật mà ông xây dựng đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần quan trọng vào việc bảo đảm bí mật cho toàn bộ lực lượng Biệt động Sài Gòn.
Sau ngày đất nước thống nhất, nhiều căn nhà bí mật của Trần Văn Lai được bảo tồn và trở thành di tích lịch sử, tiêu biểu như ngôi nhà tại 287/70 Nguyễn Đình Chiểu và 113A Đặng Dung (TP. Hồ Chí Minh), nơi lưu giữ nhiều hiện vật của lực lượng Biệt động Sài Gòn.
Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ngày nay, Trần Văn Lai được xem là một trong những huyền thoại của lực lượng Biệt động Sài Gòn. Những hầm vũ khí và cơ sở bí mật do ông xây dựng không chỉ góp phần vào thành công của Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 mà còn trở thành minh chứng sinh động cho sự mưu trí, sáng tạo và lòng quả cảm của lực lượng cách mạng hoạt động trong lòng đô thị.
